Volcán
| Volcán | |
|---|---|
monte y volcanic landform (en)  | |
 | |
 |
Un volcán ye una estructura xeolóxica formada pola salida a la superficie de materiales procedentes del interior d'un planeta al traviés d'una o más abertures o fisures.[1] El magma, roca fundío que s'atopa baxo la superficie, recibe'l nome de llava cuando ye espulsao al esterior.[2] L'ascensu del magma puede dar llugar a erupciones efusives o esplosives, nes que pueden emitise llava, tefra, gases volcánicos y aerosoles a l'atmosfera. Les erupciones de gran magnitú pueden causar un enfriamientu climáticu temporal.
L'acumulación de los materiales emitíos puede formar un edificiu volcánicu de dimensiones y formes mui diverses. El magma asciende al traviés de conductos y fisures dende reservorios magmáticos asitiaos en profundidá hasta les abertures de la superficie. Na parte cimera de munchos volcanes hai una depresión denominada cráter, anque les erupciones tamién pueden producise nos flancos del edificiu volcánicu.[3]
Dellos volcanes, depués d'erupciones de gran magnitú o del vaciáu parcial d'un reservoriu magmáticu, pueden sufrir el colapsu del terrén y formar grandes depresiones denominaes calderes. Estes estructures pueden algamar decenes de quilómetros de diámetru.[4]
La viscosidá de les llaves ta determinada en gran parte pola so composición química y, especialmente, pol conteníu en síliz. Les llaves basáltiques, con menor conteníu en síliz, son relativamente fluyíes y pueden percorrer distancies considerables dende'l puntu d'emisión. Esti tipu de vulcanismu ye característicu de munchos volcanes de Ḥawai.[5]
Pela contra, los magmes con mayor conteníu en síliz presenten una viscosidá mayor, lo que dificulta la salida de los gases y favorez les erupciones esplosives.[5] Un exemplu destacáu foi la erupción del Monte Santa Helena de 1980, na que la viscosidá y el conteníu en gases del magma contribuyeron al carácter esplosivu de la erupción.[6]
La llava nun erupciona siempre dende una abertura central, yá que tamién puede salir al traviés de fisures o abertures nos flancos del volcán. Estes erupciones pueden formar conos secundarios o parásitos. Per otru llau, les fumaroles son abertures que lliberen gases volcánicos, ente ellos vapor d'agua.[5]
Polo xeneral, el vulcanismu ta venceyáu a les llendes de les plaques tectóniques, especialmente a les zones de subducción y a les llendes diverxentes. Sicasí, tamién hai actividá volcánica nel interior de les plaques, asociada tradicionalmente a puntos calientes, como nel casu de les islles Ḥawai.
El volcán conocíu más grande del Sistema Solar ye'l Monte Olimpu, allugáu nel planeta Marte, un enorme volcán n'escudu de más de 600 km de diámetru. Otres estructures volcániques destacaes atópense na superficie d'Ío, satélite de Xúpiter.
Exemplos de volcanes
[editar | editar la fonte]- Etna, n'Italia.
- Pinatubo, nes Filipines.
- Mauna Kea, en Ḥawai, Estaos Xuníos.
- Monte Fuji, en Xapón.
Referencies
[editar | editar la fonte]- ↑ «What is a volcano?». Global Volcanism Program, Smithsonian Institution. Consultáu'l 26 d'agostu de 2026.
- ↑ «How Do Volcanoes Erupt?». United States Geological Survey. Consultáu'l 26 d'agostu de 2026.
- ↑ «Craters». Global Volcanism Program, Smithsonian Institution. Consultáu'l 26 d'agostu de 2026.
- ↑ «Calderas». Global Volcanism Program, Smithsonian Institution. Consultáu'l 26 d'agostu de 2026.
- 1 2 3 «Volcano Hazards Program Glossary». United States Geological Survey. Consultáu'l 26 d'agostu de 2026.
- ↑ «Why are Mount St. Helens' eruptions generally more explosive than those of Kīlauea?». United States Geological Survey. Consultáu'l 26 d'agostu de 2026.
Enllaces esternos
[editar | editar la fonte]
Wikimedia Commons acueye conteníu multimedia sobre Volcán.
