Məzmuna keç

Allil spirti

Vikipediya, azad ensiklopediya
Allil spirti
Kimyəvi quruluşun şəkli
Molekulyar modelin şəkli
Ümumi
Sistematik adı Allil spirti
Kimyəvi formulu C3H6O
Fiziki xassələri
Molyar kütlə 58.08 q/mol
Sıxlıq 0.854 q/sm³
Səthi gərilmə 26,63 mN/m[1], 25,3 mN/m[1], 23,06 mN/m[1], 20,79 mN/m[1]
Dinamik özüllülük 1,218 mPa·s[2], 0,759 mPa·s[2], 0,505 mPa·s[2]
Termik xüsusiyyətlər
Ərimə nöqtəsi −129 °C
Qaynama nöqtəsi 96,9 ± 0,5 °C[3]
Öz-özünə yanma temperaturu 378 °C[4], 375 °C[5]
Partlama həddi 2,5 % (V/V)[4][5]
Buxarın təzyiqi 2.266,48 Pa, 23,9 hPa[5], 3,14 kPa[4], 44,1 hPa[5], 77,7 hPa[5], 132 hPa[5]
Kimyəvi xassələri
Turşunun dissosasiya sabiti 15,5[6]
Optik xüsusiyyətlər
Sındırma əmsalı 1,4135[3]
Təsnifatı
CAS-da qeyd. nöm. 107-18-6
PubChem
EINECS-də qeyd. nöm. 203-470-7
SMILES
 
InChI
RTECS BA5075000
ChEBI 16605
BMT nömrəsi 1098
ChemSpider
Məlumatlar normal şərait (25 °C, 100 kPa) üçün verilmişdir.

Allil spirti[7] (propen-2-ol-1) – doymamış spirtlər sinfinə daxil olan oksigenli üzvü maddədir.

Fiziki xassələri

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Spirt iyli, rəngsiz mayedir. Bir çox üzvi həlledicilərdə həll olur, bütün nisbətlərdə su ilə qarışaraq azeotrop qarışıq (28,3% Н2О; qayn.t. 89,0 °C) əmələ gətirir.

Kimyəvi xassələri

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Allil spirti allil birləşmələri və spirtlərin daxil olduğu reaksiyalara daxil olur. Halogenləri, hidrogenhalogenidləri, HClO-nu özünə birləşdirir. 100°С temperaturda üzvi hidrogenperoksidlərlə (katalizatorlar – Mo və W-ın birləşmələri) qarşılıqlı təsirdə olduqda qlisidola çevrilir. Allil spirtini 1000C-də ZnCl2-in iştirakı ilə və ya 200C–də CuCl2-in iştirakı ilə qatı HCl ilə işlədikdə allilxloridə çevrilir, 200-3000C-də Al2O3 üzərindən keçirtdikdə isə diallilefiri alınır. Allil spirtindən asanlıqla sadə və mürəkkəb efirlər alınır.[3]

  • Allilxloridin hidrolizindən
  • Propilen oksidin izomerləşməsindən
  • Propanol-1-in dehidrogenləşməsindən
  • Qliserinin qarışqa turşusu ilə reaksiyasından[4]
  • Propilenin allilasetata oksoasilləşməsindən

Qliserinin, akroleinin, qlisidolun və sadə və polimerləşən mürəkkəb allil efirlərinin, xüsusilə, diallilftalatın sintezində tətbiq edilir. Toksikliyi və təhlükəsizliyi Çox zəhərlidir, gözləri qözyaşına qədər qıcıqlandırır, mərkəzi sinir sisteminə təsir edir, qara çiyəri zədələyir, iş sahəsində buraxıla bilən qatılığı (BBQ) 2 mq/m3-dir.

  • Перейти к:1 2 http://www.cdc.gov/niosh/ipcsneng/neng0095.html
  • Химическая энциклопедия. Том 1. Москва, Советская энциклопедия, 1988, стр. 102
  • Синтезы органических препаратов. Сборник 1. Москва, Иностранная Литература, 1949, стр. 25
  1. 1 2 3 4 CRC Handbook of Chemistry and Physics (ing.). / ed. David R. Lide, Jr., Thomas J. Bruno. 97 Boca Raton. 24 iyun 2016. P. 6–190. 2643 pp. ISBN 978-1-4987-5428-6, 978-1-4987-5429-3.
  2. 1 2 3 CRC Handbook of Chemistry and Physics (ing.). / ed. David R. Lide, Jr., Thomas J. Bruno. 97 Boca Raton. 24 iyun 2016. P. 6–243. 2643 pp. ISBN 978-1-4987-5428-6, 978-1-4987-5429-3.
  3. 1 2 CRC Handbook of Chemistry and Physics (ing.). / ed. David R. Lide, Jr., Thomas J. Bruno. 97 Boca Raton. 24 iyun 2016. P. 3–12. 2643 pp. ISBN 978-1-4987-5428-6, 978-1-4987-5429-3.
  4. 1 2 3 CRC Handbook of Chemistry and Physics (ing.). / ed. David R. Lide, Jr., Thomas J. Bruno. 97 Boca Raton. 24 iyun 2016. P. 16–17. 2643 pp. ISBN 978-1-4987-5428-6, 978-1-4987-5429-3.
  5. 1 2 3 4 5 6 GESTIS database. (İstifadə tarixi: 9 mart 2020).
  6. CRC Handbook of Chemistry and Physics (ing.). / ed. David R. Lide, Jr., Thomas J. Bruno. 97 Boca Raton. 24 iyun 2016. P. 5–88. 2643 pp. ISBN 978-1-4987-5428-6, 978-1-4987-5429-3.
  7. "Arxivlənmiş surət". 19 mart 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 dekabr 2017.