Diano Marina
| Şəhər | |||||
| Diano Marina | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Diano Marina | |||||
 Diano Marinaya mənzərə | |||||
|
|||||
| 43°54′35″ şm. e. 8°04′55″ ş. u.HGYO | |||||
| Ölkə | İtaliya | ||||
| Tabeliyində | Diano Kalderina, Diano Qorleri, Diano Serreta, Muratori | ||||
| Region | Liquriya | ||||
| Əyalət | İmperiya əyaləti | ||||
| Tarixi və coğrafiyası | |||||
| Sahəsi | 6,67 km² | ||||
| Mərkəzin hündürlüyü | 0 m | ||||
| Saat qurşağı | UTC+1 , yayda UTC+2 | ||||
| Əhalisi | |||||
| Əhalisi | 5.915 nəfər (2017) | ||||
| Rəqəmsal identifikatorlar | |||||
| Telefon kodu | +39 0183 | ||||
| Poçt indeksi | 18013 | ||||
| Nəqliyyat kodu | IM | ||||
| Digər | |||||
| comune.dianomarina.im.it | |||||
.svg)  Diano Marina | |||||
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |||||
Diano Marina (liquriya dilində A Maina de Dian, yaxud qısaca Dian) — İtaliyanın Liquriya regionunda, İmperiya əyalətində yerləşən şəhər. Genuya şəhərindən təxminən 90 km cənub-qərbdə, İmperiya şəhərindən isə 5 km şimal-şərqdə yerləşir.[1]
Coğrafiya
[redaktə | vikimətni redaktə et]Diano Marina ərazisinə Diano Kalderina, Diano Serreta, Diano Qorleri və Muratori yaşayış məntəqələri daxildir. Bələdiyyə Diano Kastello, Diano San Pyetro, İmperiya və San Bartolomeo al Mare bələdiyyələri ilə həmsərhəddir.
Diano Marina Liquriya sahillərində uzun qumlu çimərlikləri olan azsaylı bələdiyyələrdən biridir. Çimərlik mövsümü mayın 15-dən sentyabrın 15-dək davam edir. Bu müddətdən kənarda çimərliklərin əksəriyyəti ictimaiyyət üçün açıq olur.
Şəhər portağal ağacları ilə əhatələnmiş küçələri ilə də tanınır və bu səbəbdən «portağal ağacları şəhəri» (Città degli aranci) adlandırılır.
Tarix
[redaktə | vikimətni redaktə et]Diano Marina ərazisində insan məskənlərinin tarixi Üst Paleolit dövrünə və Dəmir dövrünə gedib çıxır. Ərazidə nekropola aid kül qabları kimi müxtəlif arxeoloji tapıntılar aşkar edilmişdir. Bu tapıntılar yaşayış məntəqəsinin tarixinin tarixəqədərki dövrə gedib çıxması ehtimalını gücləndirir. Liquriya tayfası olan inqaunilərin yaşadığı ilk daimi məskən isə Tunc dövründə yaranmışdır.[2]
Təxminən e.ə. 200-cü ildə Liquriya ərazisini fəth etməyə çalışan Roma imperiyası burada Lukus Bormani (Lucus Bormani) adlanan kiçik yaşayış məntəqəsi saldı. Məskən əvvəlcə Bormo və ya Bormano tanrısına həsr edilmişdi. Bəzi tarixçilərin fikrincə, Diano adı romalıların yerli əhalini ov ilahəsi Diananın kultuna cəlb etmək, bununla da əvvəllər sitayiş edilən Bomanon kultunu aradan qaldırmaq cəhdləri ilə bağlıdır. Bununla belə, digər tarixçilər bu fərziyyə ilə razılaşmırlar. Qədim Roma dövrünə aid bəzi tikililərin qalıqları idman meydançasının yaxınlığında aparılan qazıntılar zamanı aşkar edilmişdir.
Bəzi mənbələrə görə, xristianlığın əsasları burada I əsrdə Nazarius və Selsus müqəddəsləri tərəfindən yayılmışdır. Sonralar yerli əhali onların şərəfinə idman meydançasının yaxınlığında kiçik kilsə inşa etmişdir. IX–X əsrlərdə yaşayış məntəqəsi digər sahil şəhərləri kimi sarasinlərin dəniz quldurlarının hücumlarına məruz qalmışdır.[2]
XI əsrdə Pyemontdan gələn benediktin rahiblərinin zeytun ağaclarının becərilməsini tətbiq etməsi yerli iqtisadiyyatın inkişafına təkan verdi. Bunun nəticəsində zeytun yağı istehsalı genişləndi.[2] Həmin əsrdə Diano ərazisi 1177-ci ilədək Klavesana markizlərinin feodal mülkü olmuş, daha sonra isə azad və muxtar bələdiyyə yaradılmışdır. 1199-cu ildə Diano vadisindəki bir neçə yaşayış məntəqəsini birləşdirən Communitas Diani qurumu yaradıldı. 1228-ci ildə ərazi Genuya Respublikasının tərkibinə daxil oldu.
XVI əsrdə icmada təxminən 60 ailə yaşayırdı. Həmin dövrdə Diano Marina bütün Liquriya Rivyerasının qərb hissəsində zeytun yağının əsas ticarət mərkəzinə çevrilmişdi. Təbii quruluşuna görə əlverişli olan Diano limanı dəniz yolu ilə Avropanın əsas limanlarına daşınan mallar üçün strateji əhəmiyyət daşıyırdı. Gəlirli ticarət getdikcə artan dəniz quldurları hücumları ilə üzləşirdi. Buna görə də Genuya senatı yerli əhalinin də əhəmiyyətli köməyi ilə ərazidə müdafiə tikililəri və gözətçi qüllələri inşa etdirdi.[2]
1797-ci ildə Genuya Respublikasının süqutundan sonra Diano Marina yeni yaradılmış Liquriya Respublikasına daxil oldu. 1805–1814-cü illərdə Birinci Fransa imperiyasının tərkibində olan şəhər Montenotte departamentinə aid edildi.
1815-ci ildə Vyana konqresinin qərarlarına uyğun olaraq ərazi Sardiniya krallığına birləşdirildi. 1861-ci ildə isə İtaliya krallığının tərkibinə daxil oldu. 1871-ci ildə Paradizi kəndi Diano Kastellodan ayrılaraq Diano Marina bələdiyyəsinə birləşdirildi.[3]
23 fevral 1887-ci ildə baş verən zəlzələ və onun ardınca yaranan sunami evlərə və abidələrə ciddi ziyan vurdu, bir neçə nəfərin ölümünə səbəb oldu.[2] Fəlakətdən sonra şəhərin yeni planını pyemontlu mühəndis Cakomo Pizani hazırladı. Genuya–Ventimilya dəmir yolunun çəkilməsi və 1872-ci ildə yerli dəmir yolu stansiyasının açılması Diano Marinaya turist axınını artırdı. Bu artım xüsusilə 1950–1960-cı illərdə nəzərə çarpırdı.[2]
1923-cü ildə Çervo, San Bartolomeo al Mare, Diano Arentino, Diano Borello, Diano Kalderina, Diano Kastello, Diano San Pyetro və Villa Faraldi bələdiyyələri Diano Marinaya birləşdirildi.[4] 1925-ci ildə Çervo, Diano Arentino, Diano Kastello və Diano San Pyetro yenidən müstəqil bələdiyyələr kimi ayrıldı.[5]
Abidələr və görməli yerlər
[redaktə | vikimətni redaktə et]Dini memarlıq
[redaktə | vikimətni redaktə et]- Müqəddəs Antoni kilsəsi — şəhər mərkəzində, Diano Marina sahil bulvarının yaxınlığında yerləşir. Hazırkı bina 1862–1865-ci illərdə aparılmış tikinti işlərinin nəticəsidir.
- Nazarius və Selsus kilsəsi — şəhər mərkəzində, qədim Roma yaşayış məntəqəsi Lukus Bormani qalıqlarının aşkarlandığı Prato Fiorito arxeoloji ərazisində yerləşir. Kilsə Roma dövrünə aid digər tikililərin üzərində inşa edilmişdir. Onun memarlığında müxtəlif dövrlərə aid divar və tikinti elementləri müşahidə olunur. 2005-ci ildən etibarən arxeoloji ərazidə Liquriya Tədqiqatları Beynəlxalq İnstitutunun rəhbərliyi və İtaliyanın Mədəni İrs və Fəaliyyətlər Nazirliyinin icazəsi ilə qazıntılar aparılır. İndiyədək burada təxminən 80 qəbir aşkar edilmişdir.
- Müqəddəs Annunsiata oratoriyası — Diano Marina limanının yanında yerləşir. Ehtimal olunur ki, bina orta əsrlərə aiddir, lakin sonrakı əsrlərdə aparılmış çoxsaylı bərpa işləri onun ilkin quruluşunu dəyişdirmişdir.
- Müqəddəs Yakov kilsəsi — Diano Kalderina yaşayış məntəqəsində yerləşir. Kilsədə 1514-cü ilə aid, müəllifi məlum olmayan poliptix və Domeniko Fiazellanın «Müjdə» adlı tablosu var. Hazırda hər iki əsər Albenga yeparxiyasının muzeyində saxlanılır.
- Müqəddəs Nikolay kilsəsi — Diano Qorleri yaşayış məntəqəsində yerləşir.
- Müqəddəs Anna kilsəsi — Diano Serreta yaşayış məntəqəsində yerləşir. Kilsə XVII əsrdə Kasalmilya ailəsi tərəfindən ailə ibadətgahı kimi inşa edilmişdir. Mərmər qurbangah 1675-ci ilə aiddir.
- Müqəddəs Blez kilsəsi — Muratori yaşayış məntəqəsində yerləşir.
Mülki memarlıq
[redaktə | vikimətni redaktə et]- Park sarayı (Palazzo del Parco) — XIX əsrin ortalarında tikilmişdir. Hazırda burada «Anciolo Silvio Novaro» adına şəhər kitabxanası və şəhər muzeyi yerləşir.[6]
- Palazzo Maglione — keçmiş şəhər bələdiyyəsinin yerləşdiyi bina.
- Villa Skarsella — XVI əsrdə Diano Kastelloya gedən yol boyunca tikilmiş dominikan monastırı olmuşdur. 1970-ci illərdən etibarən burada dövlət ibtidai məktəbi fəaliyyət göstərir.
Hərbi memarlıq
[redaktə | vikimətni redaktə et]- Müqəddəs Erasmo qülləsi (Torre di Sant'Erasmo) — Diano Marinanın qərb ucunda yerləşir. 1836-cı ildə qala istehkamına daxil edilmiş, sonralar isə şəxsi yaşayış binasına çevrilmişdir. Buna görə də onun əvvəlki hərbi quruluşunu tanımaq artıq mümkün deyil.
- Alpiçella qülləsi (Torre dell'Alpicella) — Alpixella adı ilə də tanınır və Kapо Berta burnunun dəniz səviyyəsindən 267 metr yüksəklikdə yerləşən ən yüksək nöqtəsindədir. Kobud daş divarları və kəsik konus formasında gövdəsi olan dairəvi istehkam XIV–XV əsrlərə aiddir.
Mədəniyyət
[redaktə | vikimətni redaktə et]Təhsil
[redaktə | vikimətni redaktə et]- «Anciolo Silvio Novaro» adına ictimai kitabxana — 1957-ci ildə yaradılmışdır. 1965-ci ildən Park sarayının birinci mərtəbəsində yerləşir.[7]
- Diano Marina İctimai Muzeyi — Park sarayında yerləşir. Muzeydə arxeologiya,[8] İtaliyanın birləşməsi tarixi,[9] minerologiya[10] bölmələri və multimedia otağı fəaliyyət göstərir.
Tədbirlər
[redaktə | vikimətni redaktə et]- «İnfiorata» gül sərgisi — Corpus Christi bayramı çərçivəsində keçirilir. 1963-cü ildən bəri hər il şəhərin tarixi mərkəzində təşkil olunur.
- Diano karnavalı — bəzədilmiş platformalar və folklor qruplarının iştirakı ilə keçirilir. 1969-cu ildən etibarən hər il təşkil olunur.
İqtisadiyyat
[redaktə | vikimətni redaktə et]Diano ərazisinin əsas iqtisadi sahəsi, xüsusilə yay aylarında turizmlə bağlı fəaliyyətlərdir. Mülayim iqlimi sayəsində region Avropanın müxtəlif ölkələrindən turistləri cəlb edir. Kənd təsərrüfatı da əhəmiyyətlidir: Diano ətrafındakı ərazilərdə reyhan, pomidor və gül yetişdirilən çoxsaylı istixanalar mövcuddur. Zeytunçuluq da mühüm yer tutur. Region xüsusilə Taqgiasca zeytunundan alınan zeytun yağı ilə tanınır.
İnfrastruktur və nəqliyyat
[redaktə | vikimətni redaktə et]- Diano Marinaya bir neçə əyalət avtomobil yolu, eləcə də SS1 dövlət avtomobil yolu xidmət göstərir.
- Şəhərdə Genuya–Ventimilya dəmir yolu xəttinin üzərində dəmir yolu stansiyası yerləşir. Bu xətt Ventimilya ilə Savona şəhərlərini birləşdirir.
Qardaşlaşmış şəhərlər
[redaktə | vikimətni redaktə et]Diano Marina aşağıdakı şəhərlərlə qardaşlaşıb:
Diano d'Alba, İtaliya (2007)
Qranadiya-de-Abona, İspaniya (2013)
İdman
[redaktə | vikimətni redaktə et]Velosiped idmanı
[redaktə | vikimətni redaktə et]- Diano Marina əvvəllər Ciro d'İtaliya velosiped yarışının marşrutuna daxil edilmiş, həmçinin Kapо Berta yoxuşundan əvvəl keçirilən Milan–San-Remo yarışının müntəzəm marşrut hissələrindən birinə çevrilmişdir.
Voleybol
[redaktə | vikimətni redaktə et]- «Diana körfəzi» qadın voleybol klubu 2005-ci ildə yaradılmışdır.
Futbol
[redaktə | vikimətni redaktə et]- A.S.D. Dianese & Golfo 1923 — 2016-cı ildə yaradılmışdır və Promozione liqasında çıxış edir.
- ASD Dea Diana — 2015-ci ildə yaradılmış futbol klubudur və Terza Categoria yarışlarında iştirak edir.
Karate
[redaktə | vikimətni redaktə et]- ASD DKD — 2005-ci ildə yaradılmışdır, milli və beynəlxalq yarışlarda iştirak edir.
İstinadlar
[redaktə | vikimətni redaktə et]- ↑ Frisoni, Gaetano. Dizionario Genovese-Italiano e Italiano-Genovese (italyan). Genuya: Nuova Editrice Genovese. 1910–2002.
- 1 2 3 4 5 6 "Diano Marina in Italy, Province of Imperia, Liguria". blumenriviera.co.uk. İstifadə tarixi: 25 fevral 2020.
- ↑ "Kral fərmanı" (italyan). İstifadə tarixi: 25 fevral 2020.
- ↑ "Kral fərmanı" (italyan). İstifadə tarixi: 25 fevral 2020.
- ↑ "Kral fərmanı" (italyan). İstifadə tarixi: 25 fevral 2020.
- ↑ "Palazzo del Parco" [Park sarayı] (italyan). İstifadə tarixi: 26 fevral 2020.
- ↑ "Breve Storia Della Biblioteca Dianese" [Diano kitabxanasının qısa tarixi]. palazzodelparco.it (italyan). İstifadə tarixi: 26 fevral 2020.
- ↑ "Museo Civico Diano Marina - Sezione Archeologica "Lucus Bormani"" [Diano Marina İctimai Muzeyi — «Lukus Bormani» arxeologiya bölməsi]. palazzodelparco.it (italyan). 3 noyabr 2014 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 fevral 2020.
- ↑ "Sezione Risorgimentale "Andrea Rossi"" [«Andrea Rossi» adına İtaliyanın birləşməsi bölməsi]. palazzodelparco.it (italyan). İstifadə tarixi: 26 fevral 2020.
- ↑ "Sezione Mineralogica "De Cavero"" [«De Kavero» mineralogiya bölməsi]. palazzodelparco.it (italyan). İstifadə tarixi: 26 fevral 2020.
