Qreypfrut

Qreypfrut
Elmi təsnifat
Domen: Eukariotlar Klad: Diaphoretickes Ranqsız: Arxeplastidlər Aləm: Bitkilər Klad: Streptofitlər Klad: Ali bitkilər Klad: Çoxsporlu bitkilər Klad: Borulu bitkilər Klad: Toxumlu bitkilər Klad: Çiçəkli bitkilər Klad: Evdikotlar Klad: Bazal evdikotlar Klad: Superrozidlər Klad: Rozidlər Klad: Malvidlər Dəstə: Sabunağacıçiçəklilər Fəsilə: Sədokimilər Yarımfəsilə: Aurantioideae Cins: Sitrus Növ: Narınc Yarımnöv: Qreypfrut
Beynəlxalq elmi adı
Citrus × aurantium f. aurantium
Vikianbarda şəkil axtarışı

Qreypfrut (lat. Citrus × aurantium f. aurantium) — bitkilər aləminin sabunağacıçiçəklilər dəstəsinin sədokimilər fəsiləsinin sitrus cinsinin narınc növünə aid bitki yarımnövü.

Arealı

Şimali Amerikanın subtropik rayonlarında geniş yayılmışdır.

Botaniki xarakteristikası

Görünüşünə görə pompenusa çox oxşayır. Ondan meyvəsinin xırda və basıqkürəvi olması, salxımda sıx yerləşməsi, həmçinin çiçək və yarpaqlarının xırdalığına görə də fərqlənir. Yarpaqlarının saplağı ürəkvarıdır, qanadlı deyildir, toxumları çox rüşeymlidir. Meyvəsi çox qalın qabıqlı, ləti isə ətirli, acıtəhərdir.

Ekologiyası

Şaxtaya davamsız, rütubətsevən bitkidir. Zəngin torpaqlarda yaxşı bitir.

Azərbaycanda yayılması

Cənub zonasında mədəni halda rast gəlinir.

İstifadəsi

Meyvəsinin tərkibində limon turşusu, şəkər və müxtəlif vitaminlər var. İştah artırır, şəkərlə yeyilir.

Qreypfrut C vitamini baxımından zəngindir. Yarım qreypfrut C vitamini tələbatının 60 faizini ödəyir. Tərkibində xolesterolu aşağı salan pektin maddəsi var. Xərçəngə qarşı qoruyucu vasitədir. İştahaçıcıdır. Qreypfrut soyuqlamanın dərmanıdır, həzm sisteminin fəaliyyətini gücləndirir, diş ətindəki qanaxmaların qarşısını alır, kapilyar damarlarda qan dövranını sürətləndirir, mədə və mədəaltı vəzinin xərçəng xəstəliyinə tutulmaq ehtimalını azaldır, təzyiqi nizamlayır, sidikqovucu xassəyə malikdir. Yağlı yeməklərdən sonra 1 stəkan qreypfrut şirəsi içilərsə, yeyilən qida mədədə ağırlıq yaratmaz.

Sinonimləri

Heterotipik sinonimləri

• Aurantium × acre Mill.
• Aurantium × bigarella Poit. & Turpin
• Aurantium × corniculatum Poit. & Turpin
• Aurantium × coronatum Poit. & Turpin
• Aurantium × humile Mill.
• Aurantium × myrtifolium (Risso) Descourt.
• Aurantium × orientale Mill.
• Aurantium × silvestre Pritz.
• Aurantium × sinense (L.) Mill.
• Aurantium × variegatum Barb.Rodr.
• Citrus × amara Link
• Citrus × ampullacea Tanaka
• Citrus × anonyma Yu.Tanaka
• Citrus × asahikan Tanaka
• Citrus × aurantium var. amara (Link) Kostel.
• Citrus × aurantium subsp. amara (Link) Engl.
• Citrus × aurantium subf. ampullacea (Yu.Tanaka) M.Hiroe
• Citrus × aurantium var. angustifolia Risso & Poit.
• Citrus × aurantium subf. anonyma (Yu.Tanaka) M.Hiroe
• Citrus × aurantium subf. asahikan (Yu.Tanaka) M.Hiroe
• Citrus × aurantium var. asperma Risso & Poit.
• Citrus × aurantium var. balearica Risso
• Citrus × aurantium subf. banyu (Hayata) M.Hiroe
• Citrus × aurantium subf. benikawa (Yu.Tanaka) M.Hiroe
• Citrus × aurantium var. bigaradia (Michel) Brandis
• Citrus × aurantium subf. canaliculata (Yu.Tanaka) M.Hiroe
• Citrus × aurantium var. carnosa Risso & Poit.
• Citrus × aurantium var. colla Risso
• Citrus × aurantium var. conifera Risso & Poit.
• Citrus × aurantium var. corniculata Risso & Poit.
• Citrus × aurantium var. crassa Risso
• Citrus × aurantium var. crispa Risso & Poit.
• Citrus × aurantium subf. cyathifera (Risso & Poit.) M.Hiroe
• Citrus × aurantium var. daidai (Siebold ex Hayata) Makino
• Citrus × aurantium var. depressa Risso & Poit.
• Citrus × aurantium subf. dulcis (Yu.Tanaka) M.Hiroe
• Citrus × aurantium var. dulcis Hayne
• Citrus × aurantium var. duplex Risso
• Citrus × aurantium var. elliptica Risso & Poit.
• Citrus × aurantium var. fetifera Risso
• Citrus × aurantium var. fructo-aurata Risso
• Citrus × aurantium var. fructo-costata Risso
• Citrus × aurantium var. fructo-depressa Risso
• Citrus × aurantium var. fructo-minutissima Risso
• Citrus × aurantium var. fructo-variabili Risso
• Citrus × aurantium var. fructo-variegata Risso
• Citrus × aurantium var. genuensis Risso
• Citrus × aurantium var. gibbosa Risso
• Citrus × aurantium subf. glaberrima (Yu.Tanaka) M.Hiroe
• Citrus × aurantium var. grassensis Risso & Poit.
• Citrus × aurantium subf. hakunikuyu (Hayata) M.Hiroe
• Citrus × aurantium var. hierochuntica Risso
• Citrus × aurantium var. ilicifolia Risso
• Citrus × aurantium var. imbiga Risso & Poit.
• Citrus × aurantium f. intermedia (Yu.Tanaka) M.Hiroe
• Citrus × aurantium subf. iyo (Yu.Tanaka) M.Hiroe
• Citrus × aurantium subf. jiyu (Hayata) M.Hiroe
• Citrus × aurantium var. latifolia Risso & Poit.
• Citrus × aurantium var. limetiformis Risso
• Citrus × aurantium var. limetta Guillaumin
• Citrus × aurantium var. limoniformis Risso
• Citrus × aurantium var. longifolia Risso & Poit.
• Citrus × aurantium var. lunata Risso & Poit.
• Citrus × aurantium var. lusitanica Risso & Poit.
• Citrus × aurantium var. mammifera Risso & Poit.
• Citrus × aurantium var. mandarina Risso
• Citrus × aurantium subf. medioglobosa (Yu.Tanaka) M.Hiroe
• Citrus × aurantium var. melitensis Risso & Poit.
• Citrus × aurantium var. microcarpon Risso
• Citrus × aurantium var. minutissima Risso & Poit.
• Citrus × aurantium subf. mitsuyu (Hayata) M.Hiroe
• Citrus × aurantium var. multiflora Risso & Poit.
• Citrus × aurantium var. mutabilis Risso & Poit.
• Citrus × aurantium var. myrtifolia (Risso) Ker Gawl.
• Citrus × aurantium var. natsudaidai Tanaka
• Citrus × aurantium f. natsudaidai (Yu.Tanaka) M.Hiroe
• Citrus × aurantium subsp. natsudaidai (Yu.Tanaka) Makino & Nemoto
• Citrus × aurantium var. nicaensis Risso
• Citrus × aurantium subsp. nobilis (Lour.) Makino
• Citrus × aurantium var. nobilis (Lour.) Risso & Poit.
• Citrus × aurantium var. oblonga Risso & Poit.
• Citrus × aurantium subf. omikanto (Yu.Tanaka) M.Hiroe
• Citrus × aurantium var. oryza Risso
• Citrus × aurantium var. praecox Risso & Poit.
• Citrus × aurantium subf. pseudogulgul (Shirai) M.Hiroe
• Citrus × aurantium var. pyramidalis Risso & Poit.
• Citrus × aurantium var. pyriformis Risso & Poit.
• Citrus × aurantium var. reshni Engl.
• Citrus × aurantium var. ruginosa Risso & Poit.
• Citrus × aurantium var. rugosa Risso & Poit.
• Citrus × aurantium var. sanguinea Engl.
• Citrus × aurantium subf. sekitoyu (Hayata) M.Hiroe
• Citrus × aurantium var. sigillata Risso & Poit.
• Citrus × aurantium subsp. sinensis (L.) Engl.
• Citrus × aurantium subf. sinensis (L.) M.Hiroe
• Citrus × aurantium var. sinensis L.
• Citrus × aurantium subf. sinograndis (Yu.Tanaka) M.Hiroe
• Citrus × aurantium subf. soyu (Hayata) M.Hiroe
• Citrus × aurantium subf. sulcata (Takahashi) M.Hiroe
• Citrus × aurantium subsp. suntra Engl.
• Citrus × aurantium var. tarda Risso & Poit.
• Citrus × aurantium subf. tengu (Yu.Tanaka) M.Hiroe
• Citrus × aurantium var. torulosa Risso & Poit.
• Citrus × aurantium subf. tosa-asahi (Yu.Tanaka) M.Hiroe
• Citrus × aurantium subf. truncata (Yu.Tanaka) M.Hiroe
• Citrus × aurantium var. umbilicata Risso
• Citrus × aurantium var. voangkely H.Perrier
• Citrus × aurantium var. vulgaris Risso
• Citrus × aurantium subf. yuge-hyokan (Yu.Tanaka) M.Hiroe
• Citrus × benikoji Tanaka
• Citrus × bigaradia Michel
• Citrus × bigaradia var. asperma Risso & Poit.
• Citrus × bigaradia var. bifera Risso
• Citrus × bigaradia var. bigamia Risso
• Citrus × bigaradia var. bizarria Risso & Poit.
• Citrus × bigaradia var. caliculata Risso & Poit.
• Citrus × bigaradia var. canaliculata Risso & Poit.
• Citrus × bigaradia var. corniculata (Risso) Risso & Poit.
• Citrus × bigaradia var. coronata Risso & Poit.
• Citrus × bigaradia var. cortice-aeduli Risso
• Citrus × bigaradia var. crispifolia Risso & Poit.
• Citrus × bigaradia var. cyathifera Risso & Poit.
• Citrus × bigaradia var. dulcis Risso & Poit.
• Citrus × bigaradia var. duplex Risso & Poit.
• Citrus × bigaradia var. fasciata Risso & Poit.
• Citrus × bigaradia var. fetifera Risso & Poit.
• Citrus × bigaradia var. florentina Risso & Poit.
• Citrus × bigaradia var. florifera Risso
• Citrus × bigaradia var. gallesiana Risso & Poit.
• Citrus × bigaradia var. glaberrima (Risso) Risso & Poit.
• Citrus × bigaradia var. hispanica (Risso) Risso & Poit.
• Citrus × bigaradia var. itan Risso & Poit.
• Citrus × bigaradia var. longifolia Risso & Poit.
• Citrus × bigaradia var. macrocarpa Risso & Poit.
• Citrus × bigaradia var. mammillata Risso & Poit.
• Citrus × bigaradia var. multiflora Risso & Poit.
• Citrus × bigaradia var. myrtifolia (Risso) Risso & Poit.
• Citrus × bigaradia var. neapolitana Risso & Poit.
• Citrus × bigaradia var. racemosus Risso & Poit.
• Citrus × bigaradia var. salicifolia Risso & Poit.
• Citrus × bigaradia var. sinensis (L.) Risso & Poit.
• Citrus × bigaradia var. spatafora Risso & Poit.
• Citrus × bigaradia var. sulcata Risso & Poit.
• Citrus × bigaradia var. sylvestris Risso
• Citrus × bigaradia var. variegata Risso
• Citrus × bigaradia var. violacea Risso & Poit.
• Citrus × calot Lag.
• Citrus × canaliculata Yu.Tanaka
• Citrus × changshan-huyou Y.B.Chang
• Citrus × communis Poit. & Turpin
• Citrus × daidai Siebold ex Hayata
• Citrus decumana var. panuban Wester
• Citrus decumana var. paradisi (Macfad.) H.H.A.Nicholls
• Citrus decumana var. patoniana Riccob.
• Citrus decumana var. racemosa M.Roem.
• Citrus × dulcimedulla Pritz.
• Citrus × dulcis Pers.
• Citrus × florida Salisb.
• Citrus × funadoko Yu.Tanaka
• Citrus × fusca Lour.
• Citrus × glaberrima Tanaka
• Citrus gracilis var. dulcis Yu.Tanaka
• Citrus grandis f. benikawa Yu.Tanaka
• Citrus grandis var. brunneorugosa Karaya
• Citrus grandis var. dulcis Yu.Tanaka
• Citrus grandis var. glaberrima (Yu.Tanaka) Karaya
• Citrus grandis var. kotokan (Hayata) Karaya
• Citrus grandis var. natsudaidai (Yu.Tanaka) Karaya
• Citrus grandis var. racemosa (M.Roem.) B.C.Stone
• Citrus grandis var. sulcata (Takahashi) Karaya
• Citrus grandis var. tengu (Yu.Tanaka) Karaya
• Citrus × humilis (Mill.) Poir.
• Citrus × intermedia Tanaka
• Citrus × iwaikan Yu.Tanaka
• Citrus × iyo Tanaka
• Citrus × karna Raf.
• Citrus × keraji Yu.Tanaka
• Citrus × kotokan Hayata
• Citrus × leiocarpa Tanaka
• Citrus × leiocarpa var. tumida Yu.Tanaka
• Citrus × maderaspatana Tanaka
• Citrus maxima var. uvacarpa Merr.
• Citrus × medioglobosa Tanaka
• Citrus × mitsuharu Yu.Tanaka
• Citrus × mutabilis (Risso & Poit.) Risso
• Citrus × myrtifolia (Risso) Reider
• Citrus × nana Reider
• Citrus × natsudaidai (Yu.Tanaka) Hayata
• Citrus × nobilis Lour.
• Citrus × nobilis subf. benikoji (Yu.Tanaka) M.Hiroe
• Citrus × nobilis subf. funadoko (Yu.Tanaka) M.Hiroe
• Citrus × nobilis var. genshokan Hayata
• Citrus × nobilis subf. genshokan (Hayata) M.Hiroe
• Citrus × nobilis subf. hayashi-unshu M.Hiroe
• Citrus × nobilis subf. ishikawa-unshu M.Hiroe
• Citrus × nobilis subf. iwaikan (Yu.Tanaka) M.Hiroe
• Citrus × nobilis subf. jyuma-unshu M.Hiroe
• Citrus × nobilis subf. keraji (Yu.Tanaka) M.Hiroe
• Citrus × nobilis var. kikaijimense Yu.Tanaka
• Citrus × nobilis subf. koshotankan (Hayata) M.Hiroe
• Citrus × nobilis subf. kotokan (Hayata) M.Hiroe
• Citrus × nobilis subf. mitsuharu (Yu.Tanaka) M.Hiroe
• Citrus × nobilis subf. miyagawa-wase M.Hiroe
• Citrus × nobilis subf. pseudograndis (Shirai) M.Hiroe
• Citrus × nobilis subf. rokugatsu (Yu.Tanaka) M.Hiroe
• Citrus × nobilis var. rubrifrons Tanaka
• Citrus × nobilis subf. rubrifrons (Yu.Tanaka) M.Hiroe
• Citrus × nobilis var. subcompressa Tanaka
• Citrus × nobilis subf. sugiyama-unshu M.Hiroe
• Citrus × nobilis subf. tachimawase M.Hiroe
• Citrus × nobilis f. tumida (Yu.Tanaka) M.Hiroe
• Citrus × nobilis subf. yatsushiro (Yu.Tanaka) M.Hiroe
• Citrus × nobilis subf. yonezawa-unshu M.Hiroe
• Citrus × omikanto Yu.Tanaka
• Citrus × oto Yu.Tanaka
• Citrus × panuban (Wester) Tanaka
• Citrus × paradisi Macfad.
• Citrus × pomelana Van Deman
• Citrus pompelmos var. racemosa Risso & Poit.
• Citrus × pseudograndis Shirai
• Citrus × pseudogulgul Shirai
• Citrus × pseudoparadisi Yu.Tanaka
• Citrus × pumila Marc.
• Citrus × pumila var. myrtifolia (Risso) Marc.
• Citrus × pumila var. sinensis (L.) Marc.
• Citrus × racemosa (Risso & Poit.) Marcow. ex Tanaka
• Citrus × reshni (Engl.) Tanaka
• Citrus × rokugatsu Yu.Tanaka
• Citrus × rumphii Risso
• Citrus sabon f. banyu Hayata
• Citrus sabon f. hakunikuyu Hayata
• Citrus sabon f. jiyu Hayata
• Citrus sabon f. mitsuyu Hayata
• Citrus sabon f. sekitoyu Hayata
• Citrus sabon f. soyu Hayata
• Citrus × sinensis (L.) Osbeck
• Citrus × sinensis var. aurantia Risso
• Citrus × sinensis subsp. crassa (Risso) D.Rivera, Obón, De la Torre & A.Barber
• Citrus × sinensis subsp. fetifera (Risso) D.Rivera, Obón, De la Torre & A.Barber
• Citrus × sinensis subsp. hierochuntica (Risso) D.Rivera, Obón, De la Torre & A.Barber
• Citrus × sinensis var. longifolia Risso
• Citrus × sinensis subsp. lusitanica (Risso & Poit.) D.Rivera, Obón, De la Torre & A.Barber
• Citrus × sinensis var. myrtifolia (Risso) Risso
• Citrus × sinensis var. plumosa Risso
• Citrus × sinensis f. sekkan Hayata
• Citrus × sinensis var. variegata Risso
• Citrus × sinensis var. vulgaris Risso
• Citrus × sinograndis Tanaka
• Citrus × subcompressa (Yu.Tanaka) Tanaka
• Citrus × sulcata Takahashi
• Citrus × taiwanica Tanaka & Shimada
• Citrus × tangelo J.W.Ingram & H.E.Moore
• Citrus × tankan f. koshotankan Hayata
• Citrus × taragayo Yu.Tanaka
• Citrus × tengu Tanaka
• Citrus × toomikan Siebold
• Citrus × tosa-asahi Yu.Tanaka
• Citrus × truncata Tanaka
• Citrus × ujukitsu Tanaka
• Citrus × vulgaris Risso
• Citrus × vulgaris var. chinensis Risso
• Citrus × vulgaris var. corniculata Risso
• Citrus × vulgaris var. florifera Risso
• Citrus × vulgaris var. folio-crispa Risso
• Citrus × vulgaris var. fuctu-maxima Risso
• Citrus × vulgaris var. glaberrima Risso
• Citrus × vulgaris var. hispanica Risso
• Citrus × vulgaris var. multiflora Risso
• Citrus × vulgaris var. myrtifolia Risso
• Citrus × vulgaris var. pulpa-duci Risso
• Citrus × vulgaris var. rugosa Risso
• Citrus × yatsushiro Tanaka
• Citrus × yuge-hyokan Yu.Tanaka