Yiɣi chaŋ yɛligu maŋamaŋa puuni

Gro Harlem Brundtland

Diyila Dagbani Wikipedia
Gro Harlem Brundtland
ninsala
Paɣa bee dooPaɣa Mali niŋ
O ya TiŋgbaŋNorway Mali niŋ
Yuli din nyɛ a balliGro Harlem Brundtland Mali niŋ
Dɔɣim yuliGro Harlem Mali niŋ
Dooyili yuliGro Harlem Brundtland Mali niŋ
YumaŋliGro Mali niŋ
Daŋ yuliBrundtland Mali niŋ
Doɣam dabsili20 Silimin gɔli April 1939 Mali niŋ
Dɔɣim TiŋaBærum Municipality Mali niŋ
BaGudmund Harlem Mali niŋ
TizoHanne Harlem, Lars Harlem Mali niŋ
Paɣa/yidanaArne Olav Brundtland Mali niŋ
BiaKnut Brundtland Mali niŋ
Bala yɛlibu, sabbu bee buɣisibuNorwegian, Silmiinsili Mali niŋ
Tumapolitician, diplomat, physician Mali niŋ
Ŋun kpuɣi o tumaTiŋgbana Naŋgban Yini Laxiŋgu Mali niŋ
Shikuru shɛli o ni chaŋUniversity of Oslo Faculty of Medicine, Harvard T.H. Chan School of Public Health, University of Oslo, Harvard University Mali niŋ
Shɛhira gbaŋCandidate of Medicine, Master of Public Health Mali niŋ
Tuma sheeOslo Mali niŋ
O ni be paati shɛli niNorwegian Labour Party Mali niŋ
Participant inDonostia-San Sebastián International Peace Conference Mali niŋ
Nira zaŋtiNorwegian Academy of Science and Letters, Norwegian Association for Women's Rights, Academia Europaea, Q12002097, The Elders Mali niŋ

Gro Brundtland (Norwegian yuli bolibu: [ˈɡruː ˈhɑ̀ːlɛm ˈbrʉ̀ntlɑnː]; o yuli dɔɣim yuli daa nyɛla Harlem; bɛ dɔɣi o la April bɛgu pishi 1939), ka bɛ lahi booni o Gro Harlem Brundtland, o nyɛla Norway tingbana dɔɣite ni siyaasa nira Labour Party ni. O daa nyɛla Norway tiŋzuɣu kpema pam pɔi, o daa tum li goli ata: yuuni 1981, 1986–1989, n-ti pahi 1990–1996. O lahi daa nyɛla o paati kpema yuuni 1981 hali ni 1992, n-ti pahi World Health Organization kpamba kpema yuuni 1998 hali ni 2003. Bɛ lahi mi o mi ni o daa nyɛla ŋun du Brundtland Komitii zuɣu ka komitii maa daa ti Brundtland Report din jɛndi "sustainable development" - biɛhigu din yɛn naagi.Bɛ ni daa wuhi o dɔɣite tuma, Brundtland daa kpɛ Labour Party ni ka lahi kpe government ni yuuni 1974 ka daa nyɛ Environment Minister. O daa lee Norway tuuli paɣa so ŋun lee tiŋzuɣu kpema yuuni February dabaa anahi 1981, amaa ka chɛ li October dabaa pinaayi 1981. O daa lahi labi n-lee tiŋzuɣu kpema May dabaa awɔi 1986 ka tum hali ni October dabaa pia ni ayɔbu 1989. O daa lahi labi o tuuni ata November dabaa ata 1990. O ni daa chɛ tiŋzuɣu kpema tali yuuni 1996, o daa lee dunia zaa toondana "sustainable development" ni salo dɔro wumbu polo, ka daa tum World Health Organization kpamba kpema, n-ti pahi UN tuma daan so Climate Change polo yuuni 2007 hali ni 2010. O lahi nyɛla The Elders kpamba kpema sɔŋda, n-ti pahi Socialist International vice-president kura.

Brundtland daa be la o paati sunsuuni yaɣili, ka daa sɔŋ Norway ni o kpe European Union ni yuuni 1994 bɔhimbu puuni. O ni daa nyɛ tiŋzuɣu kpema saha, bɛ daa bɔnna o mi ni "tiŋa maa ma". Brundtland daa deei 1994 Charlemagne Pini, ka lahi deei pina pam.

Gro Harlem bɛ dɔɣi o la Oslo yuuni 1939. O nyɛla dɔɣite mini siyaasa nira Gudmund Harlem mini Inga Margareta Elisabet Brynolf (1918–2005) bia. O mali o tizodoo yini, Lars, n-ti pahi o tizopaɣa yini, Hanne.

Yuuni 1963, Brundtland daa naai University of Oslo ka deei dɔɣite shɛhira gbaŋ, http://cand.med. O daa lahi chaŋ Harvard University yuuni 1965 n-ti deei o master's degree, Master of Public Health.

Yuuni 1966 hali ni 1969, o daa tum dɔɣite tuma Directorate of Health (Helsedirektoratet) ni, ka yuuni 1969 piligi, o daa lahi tum dɔɣite tuma Oslo public shikuru dɔro wumbu tuma ni.

 Brundtland daa nyɛla Environment Minister yuuni 1974 hali ni 1979.

Norway Tiŋzuɣu Kpema

[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]

Brundtland daa lee Norway tuuli paɣa so ŋun lee tiŋzuɣu kpema yuuni 1981. O daa tum February hali ni October.

O ni daa nyɛ yuun pihinahi ni yini, o daa lee niriba puuni so ŋun daa nyɛ biɛɣu ka lee Norway tiŋzuɣu kpema.

Brundtland daa lahi tum tiŋzuɣu kpema tuma goli ayi, ka di daa yuui pam. O tuuni ayi daa nyɛla May dabaa awɔi 1986 hali ni October dabaa pia ni ayɔbu 1989. Cabinet ŋɔ daa du dunia zaa yuli domin paɣaba pam ni daa be di ni: di zaɣ'kpani, bihi wɔbu ni, ministeri pishi ni anii puuni, paɣaba anii n-daa be di ni. O tuuni ata daa nyɛla November dabaa ata 1990 hali ni October dabaa pishi ni anu 1996.

Brundtland daa lee Labour Party kpema yuuni 1981 ka daa be nam maa ni hali ni yuuni 1992, o ni daa chɛ tiŋzuɣu kpema tali o tuuni ata saha. Yuuni 1996, o daa chɛ nam maa ka zali siyaasa gbaŋsabila. Ŋun daa zani o zaani nyɛla Thorbjørn Jagland, o daa lee Labour Party kpema yuuni 1992, n-ti pahi tiŋzuɣu kpema yuuni 1996.

Brundtland daa lee Labour Party kpema yuuni 1981 ka daa be nam maa ni hali ni yuuni 1992, o ni daa be o tiŋzuɣu kpema tali tuuni ata ni. Yuuni 1996, o daa chɛ nam maa ka zali siyaasa gbaŋsabila. Ŋun daa zani o zaani nyɛla Thorbjørn Jagland, o daa lee Labour Party kpema yuuni 1992, n-ti pahi tiŋzuɣu kpema yuuni 1996.

Brundtland daa labi siyaasa ni saha shɛli o ni daa lee Oslo City Council bɔhira yuuni 2023 tiŋa ni piibupiibu ni. Ka o daa di kuɣu din ni.

Yuuni 1983, United Nations Secretary-General saha maa, Javier Pérez de Cuéllar daa boli Brundtland ni o yo World Commission on Environment and Development (WCED), ka o lahi du li zuɣu. Bɛ mi li mi ni Brundtland Commission. O daa yo siyaasa yaɣili din nyɛ "sustainable development" - biɛhigu din yɛn naagi, ka di daa niŋla ninvuɣu pam bɔhimbu ni, ka di mali ninvuɣu zaa. Komitii maa daa yihi o lahabali "Our Common Future" April 1987, ka di daa che ka bɛ tiŋgi 1992 Earth Summit/UNCED. Maurice Strong ŋun daa be komitii maa ni daa nyɛla ŋun du li zuɣu. Brundtland Commission lahi daa che ka Agenda 21 fa.

O ni daa be o tuuni ata ni, Norway government daa pili tuma yuuni 1993 ni bɛ sɔŋ secret suhudoo yɛltɔɣa Israel Government ni, Yitzchak Rabin ŋun daa nyɛ Labour Party kpema kamani Brundtland, n-ti pahi PLO ni Yasser Arafat. Di daa naai la Oslo Accords nuu sabbu. Yuun pam nyaaŋa, Norway daa lahi nyɛla ŋun be tooni Israeli-Palestinian suhudoo tuma ni, amaa America mi daa nyaaŋa deei bɛ zaani saha ŋmabu ni.

O ni daa naai o tiŋzuɣu kpema tali, bɛ daa piigi Brundtland n-lee world Health Organization kpamba kpema May 1998. O saha ni, o daa zaŋla dɔro wumbu nɔhi waɣila. O daa yo Commission on Macroeconomics and Health, Jeffrey Sachs ni daa du zuɣu,ka lahi yɛli ni wɔɣu nyɛla dɔro wumbu tuma kpema. Brundtland daa nyɛla ŋun tooni dunia zaa tuma ni bɛ chɛ cigarette niŋbu ni bɛ wuhiri salo, ni bɛ yɛri ba, n-ti pahi ni bɛ kpaɣiri liɣiri maa zuɣu. O ni daa du zuɣu, World Health Organization daa nyɛla tuuli kompini shɛŋa ban yɛli ni yɛn tum bɛ ni, a kɔŋ mi ni chɛ cigarette niŋbu. Brundtland saha ni, bɛ daa lahi yɛliya ni dɔɣu kompini nima mali nuu pam World Health Organization tuma ni.

Yuuni 2003, Scientific American daa yɛli ni Brundtland nyɛla 'Yuun maa Siyaasa Toondana' domin o ni daa sɔŋ ni bɛ dam SARS yɛligibu dunia zaa. Jong-Wook Lee daa zani o zaani July dabaa pishi ni yini 2003. Yuuni 1994, bɛ daa ti Brundtland Charlemagne Pini Aachen tiŋa ni.

Yuuni 2006 Brundtland daa nyɛla Panel of Eminent Persons ni, ban daa lihi United Nations Conference on Trade and Development (UNCTAD) tuma. May 2007, UN Secretary-General Ban Ki-moon daa piigi Brundtland, n-ti pahi Ricardo Lagos (Chile tuuli tiŋzuɣu kpema), n-ti pahi Han Seung-soo (South Korea tuuli tiŋgbani naa), ni bɛ ti tum UN tuma daanima Climate Change polo.

Brundtland daa nyɛla ninvuɣ'so ŋun di nasara dini daa niŋ ka Anders Behring Breivik daa na o kubu nari yuuni 2011 silimin goli July biɛɣu pishi ni ayi dali. Brundtland daa chaŋla Utoya fiila dibu ka Breivik daa na o kubu nari m-bori ni o paa Brundtland Utoya ŋɔ nti di o nyevuli amaa ka yɛl' kpahira daa gbai ŋun Breivik soli ni ka o daa ti yɛn paai ka Brundtland daa yi Utoya hawa dibaayi nyaanga. Kootu ni daa diri Breivik sariya zaŋ jɛndi o ni daa bori ni o ku Brundtland o daa yɛliya ni o daa borimi ni o gbaa Brundtland ka che ka Brundtland karim ŋun Brundtland Karim o raya din che ka o yɛn ku o maa.  

O daa kulila o yidana ŋun yuli booni Arne Olav Brundtland yuuni 1960 silimin goli December dabaawei. Bɛ dɔɣila bihi anahi ka yino lahi kani. Bɛ mɛla bɛ yili France.

Di bi soɣi ni yuuni 2002 Brundtland daa niŋla apulesa n-yihi ''Uterine cancer'' ashibiti shɛli ni din be Oslo University la. Yuuni 2008 salo daa baŋya ni yuun' shɛli din daa gari maa Brundtland daa nyɛla ŋun chaŋ Ulleval ashibiti buyi zaa nti tibi o maŋa ka di nyɛla Norway gomnanti n daa yo di zuɣu. Di nyaanga, o daa baŋsi Norway nim' ni o yi pa yila Norway n-kuli France. Di nyaanga Norway salo daa galim ka feegi o pam ka o daa lahi labina Norway. Brundtland yɛliya ni o biɛrimi ka di nyɛla ''electrical sensitive'' din tiri o zuɣuyaali sahakam so yi ti ʒini baɣi o ka mali tabgalu mia( Phone) kuri bukaata.

https://en.wikipedia.org/wiki/Council_of_Women_World_Leaders