Geo Bogza
| Geo Bogza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
 | |||||
| Persona informo | |||||
| Geo Bogza | |||||
| Naskiĝo | 6-an de februaro 1908 en Blejoi | ||||
| Morto | 14-an de septembro 1993 (85-jaraĝa) en Bukareŝto | ||||
| Etno | Rumanoj vd | ||||
| Lingvoj | rumana vd | ||||
| Ŝtataneco | Rumanio  vd | ||||
| Alma mater | Mircea cel Bătrân Naval Academy (en)  vd | ||||
| Partio | Rumana Komunista Partio vd | ||||
Subskribo  | |||||
Memorigilo  | |||||
| Familio | |||||
| Gefratoj | Radu Tudoran (en) • Alexandru Bogza vd | ||||
| Profesio | |||||
| Okupo | milita ĵurnalisto • ĵurnalisto • literaturkritikisto • poeto • verkisto vd | ||||
| Aktiva dum | 1928–1993 vd | ||||
| |||||
| |||||
| vd | Fonto: Vikidatumoj | ||||
Geo BOGZA [ˈd͡ʒe.o ˈboɡza] (naskita Gheorghe Bogza, la 6-an de februaro 1908 em Blejoi, Prahova, Reĝlando Rumanio - mortis la 14-an de septembro 1993 en Bukareŝto) estis rumana verkisto, poeto, publicisto, ĵurnalisto, literatura kritikisto, militkorespondanto kaj unu el la fondintoj de la raportaĵa ĝenro en la rumana literaturo. Plena membro de la Rumana Akademio. Heroo de Socialista Laboro de RUR (1971). Premiito de la Ŝtata Premio de Rumanio.
Li estis konata pro siaj kredoj je politika maldekstro kaj komunismo. Kiel junulo dum la intermilita periodo, li estis konata kiel ribelanto kaj estis unu el la plej influaj superrealistoj de Rumanio. Pluraj el liaj polemikaj poemoj kondukis al lia dufoja malliberigo pro obsceneco (pornografio),[1][2] kaj li partoprenis en la konflikto inter junaj kaj maljunaj rumanaj verkistoj, same kiel en la konfrontiĝo inter la avangardo kaj dekstra ekstremismo. Poste, Bogza famiĝis pro sia akra kaj lerta raportado, en kiu li estis unu el la unuaj, kiuj skribis pri rumana literaturo, uzante ĝin por prezenti socian kritikon.
Post la establado de komunisma Rumanio, Bogza adaptis sian stilon al socialisma realismo kaj fariĝis unu el la plej gravaj literaturaj figuroj servintaj la registaron. Kun la tempo, li fariĝis subtila kritikisto de la reĝimo, precipe sub Nicolae Ceaușescu, kiam li alprenis disidentan sintenon. Ekde la fino de la 1960-aj jaroj, li publikigis siajn maltrankvilajn sintenojn kiel subtekston de ŝajne sendanĝeraj artikoloj kaj eseoj. Redaktoro de la revuoj Viața Românească kaj România Literară, Geo Bogza estis gvidanto de la Rumana Verkista Unio kaj membro de la Rumana Akademio.
Aŭtoro de libroj de lirikaj raportoj, eseoj, pamfletoj "Sovetiaj Meridianoj" (1956), "La Lumturisto" (1974), "Libroj de Olt" (1976) pri la vivo de antaŭmilita kaj moderna Rumanio, kaj poemaroj.
Verkaro (elekto)
[redakti | redakti fonton]Kolektoj de poemoj
- Jurnal de sex, 1929
- Poemul invectivă, 1933
- Ioana Maria: 17 poeme, 1937
- Cântec de revoltă, de dragoste și de moarte, 1947
- Orion, 1978
Ĵurnalismo
- Cartea Oltului, 1945
- Țări de piatră, de foc, de pământ, 1939
- Oameni și carbuni în Valea Jiului, 1947
- Trei călătorii în inima țării, 1951
- Tablou Geografic, 1954
- Years of Darkness, 1955
- Meridiane sovietice, 1956
- Azi, ín România: carte radiofonică de reportaj, 1972
- Statui în lună, 1977
Aliaj
- Sfârșitul lui Iacob Onisia, 1949; romano
- Eu sunt ținta: Geo Bogza în dialog cu Diana Turconi, 1994
- Rânduri către tinerii scriitori ardeleni, 2003
En Esperanto
[redakti | redakti fonton]- Daŭro (trad. Constantin Dominte), aperis en Rumana Antologio
- Hipotezo; Wagner; Signoj; Premsonĝo; Tiuaŭtune (trad. Ionel Oneţ), aperis en BA3.
- Du poemoj: Johana Maria, vi nun estas for...; Johana Maria, ni estis nur du ŝipoj... (trad. Ionel Oneţ), aperis en BA29.
- Ioana Maria, poemaro, trad. Ionel Oneț en 2024
Referencoj
[redakti | redakti fonton]- ↑ Leo Butnaru, "Note despre avangarda românească" Arkivigite je 2008-01-07 per la retarkivo Wayback Machine, en Contrafort, 6 (140), junio 2006
- ↑ Daniela Şontică, "Între poezie şi închisoare" (kun transskribaĵo de skandala poemo el 1933), en Jurnalul Național, la 10-an de oktobro 2005
Eksteraj ligiloj
[redakti | redakti fonton]- (rumane) Studia Universitas Babeș-Bolyai Ephemerides, LII, 1, 2007, ĉe la Babeș-Bolyai Universitato de Kluĵo:
- Mihai Lisei, "Gabriel García Márquez şi romanul-reportaj", p. 99–104
- Claudia Talașman Chiorean, "Promovarea mitului Erei Noi în perioada 1989–2000 prin România Literară", p. 121–150
- G. Brătescu, Ce-a fost să fie. Notații autobiografice, Humanitas, Bukareŝto, 2003. 973-50-0425-9
- George Călinescu, Istoria literaturii române de la origini până în prezent, Editura Minerva, Bukareŝto, 1986
- Victor Frunză, Istoria stalinismului în România, Humanitas, Bukareŝto, 1990
- Andrew Hammond, The Balkans and the West, Ashgate Publishing, Londono, 2004. 0-7546-3234-2
- Z. Ornea, Anii treizeci. Extrema dreaptă românească, Rumana Kultura Instituto, Bukareŝto, 1995. 973-9155-43-X
- Vladimir Tismăneanu, Stalinism pentru eternitate, Polirom, Iași, 2005. 973-681-899-3 (anglalingva traduko de Stalinism for All Seasons: A Political History of Romanian Communism, University of California Press, Berkeley, 2003. (ISBN 0-520-23747-1))
