Dependa kaj sendependa variabloj

Por dependaj kaj sendependaj hazardaj variabloj, vidu Sendependeco (probabloteorio).

---

En unuvariabla kalkulo, funkcio estas tipe grafike prezentita kun la horizontala akso reprezentanta la sendependan variablon kaj la vertikala akso reprezentanta la dependan variablon. En ĉi tiu funkcio, y estas la dependa variablo kaj x estas la sendependa variablo.

Dependa variablo: distanco (Y-akso), Sendependa variablo: tempo (X-akso).

Aproksimado de funkcioj, de pli kaj pliaj gradoj, laŭ donitaj koordinatoj

Dependaj kaj sendependaj variabloj estas fundamentaj konceptoj en matematiko, statistiko kaj sciencaj esplormetodoj, kiuj priskribas la rilatojn kaj ligojn inter karakterizaĵoj aŭ fenomenoj mezurataj en empiria studo. La sendependa variablo (fojfoje nomata la eksplika variablo) estas la karakterizaĵo, kiun esploristoj supozas kiel la kaŭzon aŭ influon de specifa fenomeno, dum la dependa variablo (nomata ankaŭ la responda variablo aŭ rezulto) estas la karakterizaĵo mezurata por ekzameni la efikon de la sendependa variablo sur ĝin.

Ĉi tiu distingo, inter dependea kaj sendependa, estas la kerno de la dezajno de eksperimentaj kaj korelaciaj studoj, ĉar ĝi permesas testi hipotezojn pri kaŭzaj aŭ statistikaj rilatoj inter variabloj.

Oni ankaŭ povas pensi pri tio kiel maniero distingi du specojn de kvantoj:

• tiuj, kiuj estas haveblaj ekde la komenco de la procezo kaj konsistigitaj de ĝi, estas nomataj sendependaj variabloj;
• tiuj, kiuj aperas poste kaj tial dependas de la antaŭaj, nomiĝas dependaj variabloj.

En matematiko, dependaj variabloj estas kutime komprenataj kiel funkcioj de sendependaj variabloj.

Alidirite, variablo estas konsiderata dependa se ĝi dependas de (aŭ estas hipotezita kiel dependa de) sendependa variablo. Dependaj variabloj estas la rezulto de la testo de kiu ili dependas, laŭ iu leĝo aŭ regulo (ekz., laŭ matematika funkcio). Sendependaj variabloj, aliflanke, ne estas vidataj kiel dependantaj de iu alia variablo ene de la amplekso de la koncerna eksperimento. Prefere, ili estas kontrolataj de la eksperimentanto.

En statistiko, kaj precipe en regresanalizo, la dependa variablo estas la variablo antaŭdirita per regresekvacio . La sendependaj variabloj tiam nomiĝas prognoziloj aŭ prognozilaj variabloj.