Ahate buztanluze
| Ahate buztanluze | |
|---|---|
 | |
| Iraute egoera | |
 Arrisku txikia (IUCN 3.1) | |
| Sailkapen zientifikoa | |
| Klasea | Aves |
| Ordena | Anseriformes |
| Familia | Anatidae |
| Generoa | Anas |
| Espeziea | Anas acuta Linnaeus, 1758 |
| Banaketa mapa | |
 | |
| Datu orokorrak | |
| Masa | arra: 1,025 kg emea: 866 g |
| Zabalera | 0,9 m |
| Eguneko zikloa | eguneko |
_I_IMG_0911.jpg)
Ahate buztanluzea[1] (Anas acuta) anatidae familiaren ahate ez-domestikoa da.
Udan iparraldeko Europan, Asian eta Ipar Amerikan bizi da. Neguan hegoalderantz migratzen du eta orduan agertzen da Euskal Herrian.
Deskribapena
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Ahate handia da, 51-66 cm arteko luzerakoa eta 79-87 cm arteko hego-zabalerakoa. Arra emea baino askoz handiagoa da: 1.360 gramoko pisura irits daiteke eta emea, gehienez, 1.135 gramora[2]. Ahate liraina da, lepo luzea duena eta buztana ere luzea du: hortik haren izena.
Sexu dimorfismo handia du, anatida gehienek bezala. Arrak txokolate koloreko burua du eta alboetan marra zuri fin bana, lepoan bat egiten dutena. Bularraldea ere zuria du. Gorputzaren gainerakoa grisa da, lerro fin-finez apaindua, eta ipurtaldea, berriz, zuria, luma beltzez bukatzen dena. Hegoetan luma beltz batzuk baditu eta ispilutxoa berdea da. Mokoa luze samarra da eta beltza, baina alboetan kolore urdina du. Ahatearen ezaugarri nabariena buztanaren erdian dituen bi luma luzeak dira[3]. Emeak kolore arreak ditu eta ispilutxoa ere marroia du, ertz zuriz mugatua. Mokoa ere arrarena baino ilunagoa da[4]. Buztaneko luma berdeek gainerako anatida emeetatik bereizten dute.
Eklipsean dauden arrek emearen antzeko lumaia hartzen dute, baina beren lumaiaren patroia nabaritzen da.
Azkar egiten du hegan, horretarako hegoak pixka bat atzerantz bideratzen ditu. Lurrean ongi ibiltzen da eta igerilari ona ere bada[5].
Habitata
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kumatzeko, sakonera txikiko hezeguneak atsegin ditu eta ur ertzetako zelaiak erabiltzen ditu[5]. Negu partean, kostaldean edo kostaldetik gertu dauden hezeguneak erabiltzen ditu, Txingudiko padura[4] edota Salburuko parkea[6][7] adibidez.
Ugalketa garaitik kanpo, hegazti taldekoia da eta multzo handiak osatzen ditu beste anatida espezie batzuekin batera[5].
Elikadura
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Belarjalea da, baina dieta osatzeko intsektuen larbak eta moluskuak ere jaten ditu. Igerian ari dela burua murgildu eta hondoko lokatzetan bilatzen du janaria. Lepo luzea duenez, 30 cm-ko sakoneraraino iristen da. Lehorrean zekaleen haziak jaten ditu eta lurretik errizomak eta tuberkuluak ateratzen ditu[3].
Ugalketa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Neguan hasten dituzte eztei dantzak eta ugaltzeko lurraldeetara iristen direnerako, bikoteak eratuta daude. Emeak habia ur ertzean dagoen zuloa egiten du eta landare hondarrez eta lumatxaz estaltzen du. 7-9 arrautza zurixka erruten ditu, batzuetan berde edo gris tono leunekoak. 22-24 egunean zehar txitatzen ditu eta txitak jaio eta handik ordu gutxira gai dira beren kabuz elikatzeko. Hurrengo egunetan, emeak zaindu eta elikatzen ditu eta 40-45 egun dituztenean, erabat garaturik daude[3]. Harrapariek arrautzak jaten badituzte, bigarren kumaldi bat izaten dute[8].
Ezagutu izan den ahate buztanluze zaharrena 27 urte eta bost hilabetera iritsi zien, Herbehereetako ahate bat izan zen[9].
Taxonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Espeziea lehendabizikoz Linnaeusek deskribatu zuen, Systema naturae 1758ko bere liburuan hain zuzen ere[10]. Anas acuta izena eman zion, latinez Anas "ahatea" da eta acuta, "zorrotza"[11].
Ipar hemisferioan hedadura handia hartzen duen arren, ez zaio azpiespezierik ezagutzen.
Iruditegia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Ahate buztanluze arra.
Ahate buztanluze emea.
Neguko lumaia.
Burua uretan sartuta elikatzen.
Emea hegan.
Txita.
Arrautzak.- Anas acuta.
.jpg)
-_Feeding_I_IMG_0910.jpg)
_near_Hodal_I_IMG_9252.jpg)
.jpg)
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Euskal Batzorde Ornitologikoa. (2025). «Ahate buztanluze» Munduko hegaztien izen arruntak euskaraz (Txoriak.eus).
- ↑ (Ingelesez) Robinson, Jerry. «Anas acuta (northern pintail)» Animal Diversity Web (kontsulta data: 2019-12-28).
- 1 2 3 «Ánade rabudo» SEO/BirdLife.
- 1 2 «Anas acuta Ahate buztanluzea» www.ingurumena.ejgv.euskadi.eus.
- 1 2 3 Madge, Steve; Burn, Hilary. (1988). Wildfowl: An Identification Guide to the Ducks, Geese and Swans of the World (Helm Identification Guides). Christopher Helm, 222-224 or. ISBN 0-7470-2201-1..
- ↑ «Azkeneko 15 egunak - www.ornitho.eus» www.ornitho.eus (kontsulta data: 2019-12-28).
- ↑ Egaña, Ander Izagirre. (2017-12-02). «Naturzalia: Salburua elurretan» Naturzalia (kontsulta data: 2019-12-28).
- ↑ Robinson, Jerry; Johansson, Carl (editorea). (2002). Anas acuta. Animal Diversity Web. University of Michigan Museum of Zoology..
- ↑ «BTO BirdFacts | Pintail» app.bto.org (kontsulta data: 2019-12-28).
- ↑ (Latinez) Linnaeus, Carolus. (1758). Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Tomus I. Editio decima, reformata.. Holmiae. (Laurentii Salvii)., 126 or..
- ↑ «uk.rec.birdwatching - Scientific bird names explained» sbpoley.home.xs4all.nl (kontsulta data: 2019-12-28).
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Autoritate kontrola |
|
|---|
Datuak: Q25450
Multimedia: Anas acuta / Q25450
Espezieak: Anas acuta
