Edukira joan

Allen konderria (Indiana)

Wikipedia, Entziklopedia askea
Allen konderria
Allen County
Ameriketako Estatu Batuetako konderria
Banaketa administratiboa
HerrialdeaAmeriketako Estatu Batuak AEB
Estatua Indiana
Kodea18003
HiriburuaFort Wayne
Allen konderria (Indiana) is located in Ameriketako Estatu Batuak
Allen konderria (Indiana)
Allen konderria (Indiana)

Allen konderriaren kokapena AEBtan
Informazio geografikoa
Koordenatuak41°05′N 85°04′W / 41.09°N 85.06°W / 41.09; -85.06
Biztanleria385.410 bizt.
Eremua
    - Lurra
    - Ura		1.709,45 km2
1.702,42 km2 (%99.59)
7,03 km2 (%0.41)
Dentsitatea226,39 bizt/km2
Datu gehigarriak
http://www.co.allen.in.us

Allen konderria (ingelesez: Allen County) Indianako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Fort Wayne da. Azken erroldaren arabera 385.410 biztanle zituen 1.710 kilometro koadroko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Allen konderriak 1.709,45 kilometro koadro ditu. Horietatik 7,03 ura dira. Beste 1.702,42 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 207,86 da.

Mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Mapa
Allen konderria eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

NOAAren datuen arabera, 1991–2020 aldian, konderriko urteko batez besteko tenperatura 10,3 °C-koa izan zen.[1][oh 1] Hilabeterik beroena uztaila da (22,9 °C; eguneko gehienekoen batez bestekoa, 28,9 °C) eta hotzena urtarrila (−3,8 °C; eguneko gutxienekoen batez bestekoa, −7,8 °C). Urteko prezipitazioa 985 mm-koa da; hilabeterik euritsuena maiatza da (114 mm) eta lehorrena otsaila (50 mm).

1895–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak mendeko 1,1 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) XX. mendeko batez bestekoa (9,6 °C) baino 1,3 °C beroagoak izan dira. Erregistroko bost urte beroenetatik bi 2000tik aurrerakoak dira (2012 eta 2024). Urterik beroena 2024 izan zen (12,0 °C) eta hotzena 1917 (7,6 °C).[1]

Etxeak berotzeko eta hozteko behar den energia neurtzeko, NOAAk gradu-egunak kalkulatzen ditu: egun bakoitzean batez besteko tenperatura 18,3 °C-tik zenbat gradu behera dagoen (berokuntza-gradu-egunak) edo gora dagoen (hozte-gradu-egunak), urte osoan batuta. 1991–2020 aldian, urtean batez beste 3361 berokuntza-gradu-egun eta 445 hozte-gradu-egun izan ziren.[1]


    Datu klimatikoak (Allen konderria)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 0.2 2.5 8.7 16.1 22.2 27.1 28.9 27.7 24.6 17.6 9.6 3.0 15.7
Batez besteko tenperatura (ºC) -3.8 -2.0 3.5 9.9 16.0 21.2 22.9 21.8 18.1 11.7 4.9 -0.8 10.3
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) -7.8 -6.4 -1.8 3.7 9.7 15.2 16.9 15.9 11.7 5.8 0.1 -4.7 4.9
Pilatutako prezipitazioa (mm) 63 50 65 96 114 108 102 98 79 74 76 61 985
Iturria: NOAA NCEI, nClimDiv: 1991–2020 normalak (2026-10-06ko bertsioa)
Berotze-marrak, 1895–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura XX. mendeko batez bestekoarekiko (9,6 °C).
189519602025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,9+2,2+0,8+1,4+1,1+1,4+0,3+0,6+0,4+1,0+1,0+2,1
1901–19301991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: −5 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1895–2025
°C, XX. mendeko batez bestekoarekiko (9,6 °C)
+3 °C−3 °C
189519602025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera 385.410 biztanle zeuden. Biztanleen % 87,1 hiri-eremuetan bizi ziren eta % 12,9 landa-eremuetan. Batez besteko adina 36,2 urtekoa zen, 35,2 urtekoa gizonezkoen artean eta 37,3 urtekoa emakumezkoen artean. Biztanleen % 25,5 18 urtetik beherakoak ziren eta % 15,3 65 urtetik gorakoak. 100 emakumeko, 96,1 gizon zeuden, eta 18 urtetik gorako 100 emakumeko, 93,5 gizon zeuden adin-talde horretan.[2][3]

BiztanleriaUrtea0100.000200.000300.000400.000500.00018301860189019201950198020102040Biztanleria Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira, AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau). Grafikoa hemen alda daiteke. Azken 5 urteak (2021-2025) estimazioak dira; gainerakoak errolda historikoetatik datoz, hamarkada bakoitzean egiten direnak.

Biztanleria-piramidea 2020
Guztira: 188.829 gizon, 196.581 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
1.29
 
85+
 
2.31
1.42
 
80-84
 
1.88
2.39
 
75-79
 
2.86
3.71
 
70-74
 
4.32
5.11
 
65-69
 
5.36
5.93
 
60-64
 
6.14
6.10
 
55-59
 
6.11
5.85
 
50-54
 
5.70
5.96
 
45-49
 
5.81
6.09
 
40-44
 
5.97
6.42
 
35-39
 
6.40
6.70
 
30-34
 
6.64
6.90
 
25-29
 
6.73
6.82
 
20-24
 
6.63
7.23
 
15-19
 
6.82
7.49
 
10-14
 
7.05
7.50
 
5-9
 
6.83
7.09
 
0-4
 
6.43
Iturria: Datu hauek AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau) eskuratu dira, 2020ko zentsutik (DHC, P12 taula)[4]

Arraza eta etnizitatea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera, konderrian 385.410 biztanle zeuden. Herritarren % 8,5 hispano edo latinoa zen, edozein arrazakoak[oh 2]. Ez-hispanoen artean % 76,6 zuria zen, lekuko biztanleria osoaren % 70,1[oh 3]; % 12,4 beltza edo afroamerikarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 11,3; % 5,2 asiarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 4,7; % 5,0 bi arraza edo gehiago zen, lekuko biztanleria osoaren % 4,6; % 0,3 amerindiarra edo Alaskako natiboa zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,2; eta % 0,6 bestelako arraza bat zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,5.[oh 4][5]

Arraza/etnia Indianako mapa
Etnizitatea
2000
95,8 %
2010
93,5 %
6,5 %
2020
91,5 %
8,5 %
Ez-hispanoa edo ez-latinoa Hispanoa edo latinoa
Arraza (ez-hispanoak)
2000
83,1 %
11,3 %
2010
81,8 %
12,3 %
2020
76,6 %
12,4 %
Zuria Beltza edo afroamerikarra Asiarra Bi arraza edo gehiago Amerindiarra edo Alaskako natiboa Hawaiiko edo Ozeaniako uharteak Bestelako arraza bat

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaioterriari dagokionez, biztanleen % 66,8 estatu berean jaiotakoak, % 24,4 beste estatu amerikar batean jaiotakoak eta % 7,8 atzerrian jaiotakoak (atzerritarrak) ziren.[oh 5] Atzerritarren artean, % 49,2 AEBko herritar naturalizatuak ziren eta % 50,8 ez ziren herritarrak. Jatorriari erreparatuta, atzerritarren gehiengoa Asian jaiotakoa zen (% 48,3, biztanleria osoaren % 3,8); ondoren Latinoamerikan (% 36,7, % 2,9), Europan (% 6,4, % 0,5), Afrikan (% 6,0, % 0,5) eta Ipar Amerikan (% 2,3, % 0,2).[oh 6][6]

Jaioterria eta jatorria Indianako mapa
Jaioterria
66,8 %
24,4 %
7,8 %
Estatu berean Beste estatu batean Beste (Puerto Rico, e.a.) Atzerrian
Atzerritarren herritartasun-egoera
49,2 %
50,8 %
Naturalizatua Ez-herritarra
Atzerriko jatorria, kontinentea
48,3 %
36,7 %
6,4 %
6,0 %
Asia Latinoamerika Europa Afrika Ipar Amerika Ozeania

Etxebizitza eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Konderrian 162.431 etxebizitza zeuden, horietatik % 93,4 okupatuta eta % 6,6 hutsik.[7] Okupatutako etxebizitzen artean, % 67,6 jabeek okupatutakoak ziren eta % 32,4 errentan hartutakoak.[3] Konderrian 151.690 etxegune zeuden guztira, horietatik % 63,8 familia-etxeguneak ziren eta % 36,2 familiarik gabekoak. Familia-etxeguneen artean, % 71,1 ezkondutako bikoteek osatzen zituzten eta % 28,9 bestelako familia motek. Familiarik gabeko etxeguneen artean, % 82,0 pertsona bakarrik bizi ziren eta % 18,0 beste norbaitekin, ahaiderik gabe.[8] Talde-bizilekuetan bizi ziren 6.255 pertsona (biztanleria osoaren % 1,6); horietatik 871 zuzentze- eta gazte-egoitzetan eta 1.412 unibertsitateko ikasleen egoitzetan bizi ziren.[7]

162.431etxebizitza
151.690okupatuak
6.255talde-bizilekuetan

Etxebizitzak Indianako mapa

102.551
49.139
10.741
Jabetzan (102.551) Alokairuan (49.139) Hutsik (10.741)

Etxegune motak

68.830
19.695
45.057
9.869
Ezkondutako bikotea (68.830) Gizon-burua (ezkontiderik gabe) (8.239) Emakume-burua (ezkontiderik gabe) (19.695) Bakarrik bizi (45.057) Beste norbaitekin (9.869)

Talde-bizilekuetako biztanleria

871
1.412
3.972
Zuzentze- eta gazte-egoitzak (871) Unibertsitateko egoitzak (1.412) Beste (3.972)

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

25 urtetik gorako biztanleen artean, % 90,3k batxilergo-titulua edo goragokoa zuten, % 31,6k unibertsitate-gradua edo goragokoa zuten eta % 10,5k graduondoko titulua (masterra, titulu profesionala edo doktoretza) zuten.[9]

Gobernua eta politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Urtea[10]ErrepublikanoaDemokrataBeste
18885.45535.4%9.69262.9%257
18925.48634.0%10.01062.1%625
18968.46745.4%9.90953.2%256
19008.25042.7%10.76455.7%295
190410.26150.4%9.25045.4%856
19089.46842.1%12.14553.9%900
19123.42318.4%8.65946.6%6.487
191610.16946.0%9.47042.9%2.451
192024.20857.4%13.80432.7%4.165
192425.20754.1%17.24437.0%4.122
192834.23456.4%26.29243.3%194
193227.06540.7%38.44757.8%1.050
193624.76537.4%39.15159.2%2.230
194040.43057.2%29.96742.4%312
194441.90757.6%30.44541.9%357
194837.49454.0%31.23945.0%703
195254.87766.2%27.50633.2%558
195658.21069.4%25.44430.3%190
Urtea[10]ErrepublikanoaDemokrataBeste
196060.10360.3%39.23539.4%280
196449.28449.1%50.70650.5%363
196859.21154.3%40.41137.1%9.332
197276.92466.2%38.62133.2%654
197671.32160.6%44.74438.0%1.704
198068.52457.6%37.76531.8%12.609
198475.50565.7%38.46233.5%1.008
198874.63864.9%39.23834.1%1.059
199255.00345.2%39.62932.6%26.945
199659.25553.6%41.45037.5%9.940
200070.42661.6%41.63636.4%2.258
200482.01363.3%46.71036.0%886
200877.79351.7%71.26347.3%1.491
201284.61357.5%60.03640.8%2.597
201683.93056.5%55.38237.3%9.320
202092.08354.3%73.18943.2%4.288
202490.28355.2%69.96042.7%3.407

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Errenta

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etxeguneen errenta mediana 70.737 $ zen ( Indianako mapa), eta familiena, 88.274 $. Per capita errenta 37.766 $ zen. Biztanleriaren % 12,5 pobrezia-atalasetik behera zegoen.[11] Etxeguneen artean, % 4,5k 10.000 $ baino gutxiagoko errenta zuten, eta % 7,8k 200.000 $ edo gehiagoko errenta zuten.[12]

70.737 $etxegunearen errenta mediana
88.274 $familiaren errenta mediana
37.766 $biztanleko errenta
% 12,5pobrezian

Etxeguneen errenta banaketa

% 7,8
% 10,6
% 14,9
% 9,7
% 7,3
% 7,3
% 7,8
< 10.000 $ — % 4,5 (7.119) 10.000-14.999 $ — % 3,0 (4.625) 15.000-19.999 $ — % 3,2 (5.031) 20.000-24.999 $ — % 3,6 (5.668) 25.000-29.999 $ — % 3,7 (5.765) 30.000-34.999 $ — % 4,3 (6.711) 35.000-39.999 $ — % 4,3 (6.797) 40.000-44.999 $ — % 3,9 (6.175) 45.000-49.999 $ — % 4,0 (6.256) 50.000-59.999 $ — % 7,8 (12.143) 60.000-74.999 $ — % 10,6 (16.665) 75.000-99.999 $ — % 14,9 (23.277) 100.000-124.999 $ — % 9,7 (15.184) 125.000-149.999 $ — % 7,3 (11.471) 150.000-199.999 $ — % 7,3 (11.461) ≥ 200.000 $ — % 7,8 (12.222)

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Balioak konderri osoko batez bestekoak dira, estazio meteorologikoen datuetatik interpolatutako 5 km-ko sareta batean kalkulatuak; ez dira estazio jakin batekoak. Erliebe handiko lekuetan herriguneko klimatik nabarmen alde daitezke.
  2. ↑ Hispano edo latinoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
  3. ↑ Bigarren ehunekoa lekuko biztanleria osoaren gainean kalkulatuta dago, ez soilik hispano ez direnen taldearen gainean. Hispanoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
  4. ↑ Arraza-kategoria hauek Ameriketako Estatu Batuetako Zentsu Bulegoak eta Kudeaketa eta Aurrekontu Bulegoak (OMB) ezarritako sailkapen administratiboak dira, ez sailkapen zientifikoak.
  5. ↑ Puerto Ricon jaiotakoak eta atzerrian edo AEBko uharte-eremuetan guraso estatubatuarren seme-alaba gisa jaiotakoak jatorriz estatubatuartzat hartzen dira, eta ez dira atzerrian jaiotakotzat zenbatzen.
  6. ↑ Lehen ehunekoa atzerrian jaiotako biztanleriaren gainean kalkulatuta dago; bigarrena, parentesi artean, konderriko biztanleria osoaren gainean.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 3 NOAA National Centers for Environmental Information: «Climate Divisional Database (nClimDiv)», v1.0.0, 2026-10-06ko bertsioa. Datuak: Wikimedia Commons.
  2. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P12, Sex by Age» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  3. 1 2 (Ingelesez) «2020 Census Demographic Profile: Table DP1, Median Age and Housing Tenure» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  4. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  5. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  6. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Place of Birth by Nativity and Citizenship Status (Table B05002)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  7. 1 2 (Ingelesez) «2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  8. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P16, Households by Type» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  9. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B15003, Educational Attainment for the Population 25 Years and Over» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  10. 1 2 Leip, David. "Dave Leip's Atlas of U.S. Presidential Elections". uselectionatlas.org. Retrieved March 13, 2018.
  11. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Tables B19013 (Median Household Income), B19113 (Median Family Income), B19301 (Per Capita Income), and B17001 (Poverty Status in the Past 12 Months)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  12. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B19001, Household Income in the Past 12 Months» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Allen_konderria_(Indiana)&oldid=11829931"(e)tik eskuratuta