Edukira joan

Basoko Anaiak

Wikipedia, Entziklopedia askea
Basoko Anaiak
Datuak
Motaerresistentziako mugimendua
Ideologiaantikomunismoa eta anti-Sovietism (en) Itzuli
Jarduera
Honen parteanti-Soviet partisans (en) Itzuli
Kideak
Historia
Sorrera1940
Desagerpena1957

Basoko Anaiak edo Basoko Anaitasuna (estonieraz: metsavennad; letonieraz: mežabrāļi; lituanieraz: miško broliai; errusieraz: лесные братья) Estonian, Letonian eta Lituanian aritutako mugimendu partisano baten kideen izena da, Sobietar Batasunaren okupazioaren aurka borroka armatua antolatu zuena. Mugimendu hori bereziki Bigarren Mundu Gerraren amaieratik 1950eko hamarkadaren erdialdera arte garatu zen, Gerra Hotzaren garaian. Sobietarren aurkako antzeko mugimenduak izan ziren, baita ere, Polonian, Errumanian eta Ukrainan. Antzeko izena eman zitzaion, 1990eko hamarkadan, Georgian eta Kaukasoko eskualdean garatutako gerrillari mugimendu bati.

Erresistentzia armatu honek mendebaldeko herrialdeen zerbitzu sekretuen laguntza jaso zuen, bereziki Ameriketako Estatu Batuena[1] eta Erresuma Batuena.[2]

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Basoko Anaiak izena 1905eko Errusiako Iraultzan erabili zelarik herrialde baltikoetan, 1940ko eta 1941eko sobietar inbasioaren ondoren berriro erabiltzen hasi zen. Stalinek agindutako errepresio politikaren eraginez, 170.000 biztanle inguru lekualdatzera behartu zituztenean, horietako asko babes bila joan ziren Ekialdeko Baltikoko kostaldeko barnealdeko baso eremu zabaletara. Hara iritsitako batzuk gerrillarako antolatu ziren, munta eta osaera desberdineko taldeak eratuz, unitate txikietatik hasi eta, batzuetan, sobietar armadari aurre egitera iritsi ziren taldeetaraino. Nazien okupazio aldian, gerrilla jarduera guztiz eten zuten eta kideetako asko Waffen-SS unitateetan sartu ziren, besteak beste 20. SS Dibisioa (1. Estoniarra) eratzeko. Horren ondorioz, ordutik aurrera kolaborazionismoaz akusatu zituzten sobietarrek. Alemaniak atzera egin zuenean sobietar indarren eraginez, partisanoen ekintza berriro antolatu zuten ihes egitea lortu zuten kideek. Horietarik batzuek Suediara edo Erresuma Batura iristea lortu zuten, Alfons Rebane eta Alfrēds Riekstiņš kasu, non aliatuen baliabideak izango baitzituzten Basoko Anaien tokiko jardueren aldeko inteligentzia militarreko ekintzetarako, Gerra Hotzean zehar handituz joan zirenak.

Sobietarren tesiaren aurka, Nurembergeko Nazioarteko Auzitegi Militarrak SSren erakundeei egotzitako gerra krimenetatik errugabetu zituen derrigorrezko soldadutza edo nahitaezko errekrutatze bidez borrokan aritutako gizonak:

« Auzitegiak adierazten du kriminala dela, Gutunaren esanahiaren arabera, aurreko paragrafoan zerrendatutako SSko kide gisa ofizialki onartuak izan ziren pertsonen taldea, erakundeko kide bihurtu edo kide izaten jarraitu zutenak, jakinda Gutunaren 6. artikuluak kriminaltzat jotzen dituen egintzak burutzeko erabiltzen ari zela, edo erakundeko kide gisa delitu horiek egiten aritu zirenak, salbuetsita, ordea, Estatuak halako moduan nahitaez errekrutatu zituenak, non ez baitzuten horretan aukerarik izan, eta delitu horietako bat ere egin ez zutenak.[3][4] »

Ameriketako Estatu Batuetan, Desplazatuen Legearen ikerketa batzordeen esparruan, 1950eko irailaren 1eko adierazpena onartu zen SSko unitate baltikoak bereiztearen alde:

« Baltikoko Waffen SS unitateak bereizitzat eta desberdintzat hartu behar dira helburuetan, ideologian, jardueretan eta kide izateko baldintzetan, Alemaniako SSekiko, eta, beraz, Batzordeak ez ditu mugimendu etsaitzat hartzen Ameriketako Estatu Batuetako Gobernuarentzat, Lekualdatutako Pertsonen Legearen 13. artikuluaren arabera.[5][6] »

1950eko hamarkadaren hasieran, Erresuma Batuko MI6ren, Estatu Batuetako CIAren eta Suediako zerbitzu sekretuen hornidura eta inteligentzia laguntza zuten, baina Jungle Operazioan Kim Philby eta Cambridgeko bostak izeneko espioien jarduerak agerian utzi ahal izan zituen KGBk, Baltikoko gerrilla gehiena identifikatu, infiltratu eta desegiteko aukera emanez. Inteligentzia lan honek, sobietar presio militar handiagoarekin batera, gerrillaren gainbehera ekarri zuen, Stalinen heriotzaren ondoren 1953an emandako amnistiak lagunduta. Hala ere, 1960ko hamarkadan oraindik gerrilla gertakari isolatuak izan ziren.[7]

Oroitzapenezko plakak, Vilniusko KGBren kuartel nagusian torturen eta bestelako abusuen biktimak gogoan. Horietako asko Basoko Anaiak mugimenduko partisanoak ziren, Gerra Hotzaren urteetan Sobietar Batasunaren okupazioaren aurka eratutako mugimenduko kideak.

Ikertzaile batzuen iritziz, 30.000 gerrillari inguru izatera irits zitezkeen Lituanian, 10.000-15.000 bat Letonian eta 10.000 inguru Estonian.[8] Aldiz, beste iturri batzuen arabera, Estonian bakarrik 30.000-40.000 bat izan zitezkeen borroka garai gorenean,[9] nahiz azkar murriztuko ziren, 20.000ra, 1951rako.[10] Bien bitartean, Letonian 20.000 borrokalari inguru izan zitezkeen gehienez,[11] eta Lituaniaz soilik dakigu 20.000-30.000 bat errebelde hil zirela.[13]

Zenbait egileren iritziz, 50 bat mila gizon hil ziren Basoko Anaien eta sobietarren artean hamarkada bateko liskarretan, horietako asko gerra zikineko praktiken ondorioz.[14]

1991n, Baltikoko errepubliken independentzia berrezartzearekin batera, zenbait ekintza ezarri ziren ofizialki Basoko Anaien mugimendua aitortu eta gogoratzeko, eta haien historia ikertzeari ekin zioten, «Gerra Ahaztua» izenburupean.[15]

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Kelly & Laycock 2015, 212. or. .
  2. ↑ Corera 2012, 33. or. .
  3. ↑ The Tribunal declares to be criminal within the meaning of the Charter the group composed of those persons who had been officially accepted as members of the SS as enumerated in the preceding paragraph who became or remained members of the organisation with knowledge that it was being used for the commission of acts declared criminal by Article 6 of the Charter or who were personally implicated as members of the organisation in the commission of such crimes, excluding, however, those who were drafted into membership by the State in such a way as to give them no choice in the matter, and who had committed no such crimes
  4. ↑ (Ingelesez) «The trial of German major war criminals: proceedings of the International Military Tribunal sitting at Nuremberg Germany» The Avalon Project at Yale Law School (Nuremberg Trial Proceedings Volume 22 - web.archive.org) 1946-09-30 (kontsulta data: 2026-05-01).
  5. ↑ The Baltic Waffen SS Units are to be considered as separate and distinct in purpose, ideology, activities, and qualifications for membership from the German SS, and therefore the Commission holds them not to be a movement hostile to the Government of the United States under Section 13 of the Displaced Persons Act, as amended.
  6. ↑ (Ingelesez) «Estonia - Soldiers in Germany» Camps in Germany for refugies from Baltic (web.archive.org) (kontsulta data: 2026-05-01).
  7. ↑ (Ingelesez) Hess, Sigurd. (2001). «The Clandestine Operations of Hans Helmut Klose and the British Baltic Fishery Protection Service (BBFPS) 1949–1956» The Journal of Intelligence History 1 (2)  doi:10.1080/16161262.2001.10555054. ISSN 2169-5601. (kontsulta data: 2026-05-01).
  8. ↑ Misiunas & Taagepera 1993, 83. or. .
  9. ↑ Laar 1992, 217. or. .
  10. ↑ Laar 1992, 234. or. .
  11. ↑ Anušauskas 2000, 217. or. .
  12. ↑ Laar 1992, 26. or. .
  13. ↑ Gaskaite-Zemaitiene, Nijole «The Partisan War in Lithuania from 1944 to 1953».[12]
  14. ↑ Misiunas & Taagepera 1993, 356. or. .
  15. ↑ (Ingelesez) McCain, John. (2001-08-24). «From Tragedy to Destiny: Estonia’s Place in the New Atlantic Order | Ministry of Foreign Affairs» Ministry of Foreign Affairs - Estonia (web.archive.org) (kontsulta data: 2026-05-01).

Bibliografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Basoko_Anaiak&oldid=10678922"(e)tik eskuratuta