Edukira joan

Brulh

Wikipedia, Entziklopedia askea
Brulh
Bruch
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Lot eta Garona
Izen ofizialaBruch
Jatorrizko izenaBruch
Posta kodea47130
Geografia
Koordenatuak44°12′19″N 0°24′42″E / 44.2053°N 0.4117°E / 44.2053; 0.4117
Mapa
Azalera15,89 km²
Altitudea35 m, 159 m eta 66 m
MugakideakEspiens, Feugarolles, Montesquieu eta Saint-Laurent
Demografia
Biztanleria688 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 375 (%54,3) (%45,7) 315 alt_right
Dentsitatea43 bizt/km²
bruch.fr

Brulh (okzitanieraz Brulh, frantsesez eta ofizialki: Bruch) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot eta Garona departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. Azken erroldaren arabera 688 biztanle zituen 15,9 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Espiens, Feugarolles, Montesquieu eta Saint-Laurent.

Mapa
Bruch eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
BruchBruch
Població amb 771 habitants (2000)Montesquieu (2,0 km)
Població amb 490 habitants (2000)Saint-Laurent (4,8 km)
Població amb 380 habitants (2000)Espiens (5,0 km)
Població amb 944 habitants (2000)Feugarolles (5,6 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfa motakoa da: klima epela, uda beroa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatua du, eta Akitania eta Gaskoiniako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio ugariak udaberrian; uda beroa (19,5 °C); haize ahulak; ekaitzak maiz udan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 12,9 °C-koa da, 15,2 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 789 mm-koa da, urtarrilean 10,5 euri-egun eta uztailean 6,9 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Prayssas udalerrian dago, 17,3 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13,9 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 815,5 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,2 °C-koa da, 2025ko abuztuaren 11an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -11,9 °C-koa da, 2012ko otsailaren 9an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 13,1 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (21,3 °C) eta hotzena urtarrila (5,7 °C). Urteko prezipitazioa 771 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (79 mm) eta lehorrena otsaila (50 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,33 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (12,1 °C) baino 1,9 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2014, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (14,9 °C) eta hotzena 1963 (11,3 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Brulh)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 5.7 6.3 9.4 12.0 15.9 19.4 21.3 21.2 17.4 13.7 9.0 6.2 13.1
Pilatutako prezipitazioa (mm) 67 50 54 74 75 69 50 54 64 65 79 70 771
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,1 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,1+0,3+1,5+1,2+1,5+1,5+0,8+1,5+0,2+0,8+1,1+1,1
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,1 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea60070080090010001100120013001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 315 gizon, 375 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
1.33
3.17
 
85-89
 
1.33
1.59
 
80-84
 
2.67
6.35
 
75-79
 
1.33
4.76
 
70-74
 
10.67
9.52
 
65-69
 
6.67
6.35
 
60-64
 
4.00
9.52
 
55-59
 
8.00
6.35
 
50-54
 
10.67
4.76
 
45-49
 
9.33
6.35
 
40-44
 
6.67
4.76
 
35-39
 
6.67
1.59
 
30-34
 
1.33
3.17
 
25-29
 
4.00
1.59
 
20-24
 
4.00
1.59
 
15-19
 
6.67
14.29
 
10-14
 
4.00
11.11
 
5-9
 
4.00
3.17
 
0-4
 
6.67
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Bruch udalerrian 688 biztanle zeuden eta 301 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,29 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 38,5). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 26,9 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

688biztanle
301elkarbizitza-unitate
2,29lagun elkarbizitza-unitateko
215familia
Udalerria
% 26
% 39
% 27
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 215 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (116). Guraso bakarreko 20 familietatik 15etan ama zen guraso bakarra. 121 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 30k seme-alaba bakarra zuten etxean, 54k bi, eta 10k hiru edo gehiago.[10]

116
79
20
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean121
Seme-alaba bat30
Bi seme-alaba54
Hiru seme-alaba5
Lau edo gehiago5

15 urte edo gehiago zituzten 571 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 3,2 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 34,0. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 82,5).[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 3
25-39% 8
40-54% 5
55-64% 15
65-79% 23
80 +% 34
Bikotean bizi da
15-24% 6
25-39% 81
40-54% 83
55-64% 75
65-79% 78
80 +% 58

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 46,9 ezkonduta zegoen, eta beste % 21,7 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 11,9 izatezko bikotean eta % 9,8 PACS bidez lotuta). % 18,9 ezkongabeak ziren, % 7,2 alargunak eta % 5,1 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 46,9
Ezkongabea% 18,9
Izatezko bikotean% 11,9
PACS bidez lotuta% 9,8
Alarguna% 7,2
Dibortziatuta% 5,1

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 36,9), erdi-mailako lanbideak (% 16,6), enplegatuak (% 16,6), eskulangileak (% 15,0). Talde nagusia (erretiratuak, % 36,9) Lot eta Garona departamenduko batez bestekoaren (% 37,6) azpitik dago. 10 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 3,3).[10]

Udalerria
% 17
% 17
% 15
% 37
Lot eta Garona
% 13
% 15
% 15
% 38
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 380 etxebizitza zeuden. Horietatik 300 egoitza nagusi ziren, 23 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 57 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (367), eta apartamentuak gutxi ziren (12). Egoitza nagusietatik 248 beren jabearen bizilekuak ziren, 46 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 6 doan lagata.[11]

380etxebizitza
300egoitza nagusi
367etxe
12apartamentu

Etxebizitza multzoa

300
57
Egoitza nagusia (300)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (23)Hutsik (57)

Etxe mota

367
Etxea (367)Apartamentua (12)

Jabetza egoera

248
46
Jabeak (248)Alokairuan (46)Doan lagata (6)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1919 aurretik artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (87).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik87
1919-194534
1946-197035
1971-199083
1991-200530
2006-202024

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (196). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (127 etxebizitzatan). 215 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 129 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 160tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela1
2 gela6
3 gela27
4 gela70
5 gela edo gehiago196

Berogailu mota

63
127
98
Gas sarea (5)Fuel-olioa (63)Elektrizitatea (127)Gas botila (7)Bestelakoak (98)

Aparkalekua eta ibilgailuak

215aparkalekua
129ibilgailu 1
160ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 394 biztanleetatik 309 aktibo ziren (% 78,4), horietako 281 lanean (% 71,3) eta 28 langabezian (aktiboen % 9,1).

39415-64 urteko biztanle
% 78,4aktibo
% 71,3lanean
% 9,1langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 38,7
25-54 urte% 93,8
55-64 urte% 64,0
Gizonak% 81,1
Emakumeak% 75,8

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 20,6
BEPC, brebeta% 0,0
CAP-BEP% 10,8
Batxilergoa% 8,1
Goi-mailako +2% 3,8
Goi-mailako +3/4% 6,5
Goi-mailako +5% 8,3

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 9,1). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

85 ez-aktibotik 37 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 43,5), 27 erretiraturik zeuden (% 31,8) eta 21 bestelako ez-aktibo ziren (% 24,7).

Ez-aktiboak

% 44
% 32
% 25
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 30
% 30
% 23
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 119 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 281 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

119enplegu udalerrian
% 63,0soldatapeko
% 37,0ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 24.670 eurokoa zen.

24.670 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 23.730 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 33 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 9 eraikuntza enpresak ziren, 9 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 5 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 funeraria, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 igeltseroa, 2 argiketariak, 1 ile apaindegia, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.[13]

2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 arraindegia zen.[14]

2000. urtean Bruch udalerrian 35 nekazaritza-ustiategi zeuden, 836 hektarea erabiltzen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1995ko apirilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 1,6 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Prayssas », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Brulh&oldid=11339048"(e)tik eskuratuta