Chalalher

Chalalher
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe	Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboa	metropolitar Frantzia
Eskualdea	Auvernia-Rodano-Alpeak
Departamendua	Cantal
Barruti	Saint-Floureko barrutia
Kantonamendu	canton of Ruynes-en-Margeride
Izen ofiziala	Chaliers
Posta kodea	15320
Geografia
Koordenatuak	44°57′24″N 3°13′40″E
Azalera	18,37 km²
Altitudea	728 m, 1.002 m eta 869 m
Mugakideak	Clavières, Lorcières, Ruynes-en-Margeride, Chaulhac eta Val-d'Arcomie
Demografia
Biztanleria	139 (2023ko urtarrilaren 1a)
55 (%39,3)   (%60,7) 85
Dentsitatea	8 bizt/km²

Chalalher (okzitanieraz Chalalher, frantsesez eta ofizialki: Chaliers) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Cantal departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 139 biztanle zituen 18,4 km²-ko azaleran.

Geografia

Udalerri mugakideak

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Clavières, Lorcières, Ruynes-en-Margeride, Chaulhac eta Val-d'Arcomie.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa

Chaliers

Loubaresse (2,7 km)

Lorcières (4,1 km)

Chaulhac (4,6 km)

Ruynes-en-Margeride (5,1 km)

Clavières (5,3 km)

Anglards-de-Saint-Flour (6,2 km)

Faverolles (6,3 km)

Saint-Marc (6,6 km)

Julianges (7,3 km)

Saint-Just (7,4 km)

Klima

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima erdikontinental eta mendi-ertzetako klima du. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Massif Centraleko hego-ekialdeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 1000-1500 mm artekoa, gutxiena udan, gehiena udazkenean). RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago.

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 9 °C-koa da, 9 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 802 mm-koa da, urtarrilean 9 euri-egun eta uztailean 6,3 egun izanik. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Paulhac-en-Margeride udalerrian dago, 12 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 7,9 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1061,2 mm-koa delarik. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 35 °C-koa da, 2019ko ekainaren 28an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -20,5 °C-koa da, 2005ko martxoaren 1an lortua.

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 8,6 °C-koa da. Hilabeterik beroena uztaila da (17,5 °C) eta hotzena urtarrila (1,0 °C). Urteko prezipitazioa 826 mm-koa da; hilabeterik euritsuena urria da (85 mm) eta lehorrena otsaila (49 mm).

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,25 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (7,9 °C) baino 1,5 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2020, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (10,3 °C) eta hotzena 1963 (6,9 °C).

Datu klimatikoak (Chalalher)
Hila	Urt	Ots	Mar	Api	Mai	Eka	Uzt	Abu	Ira	Urr	Aza	Abe	Urtekoa
Batez besteko tenperatura (ºC)	1.0	1.3	4.4	7.2	11.2	15.2	17.5	17.0	12.8	9.3	4.6	1.8	8.6
Pilatutako prezipitazioa (mm)	59	49	49	74	82	73	60	71	79	85	81	66	826
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua

Berotze-marrak, 1959–2025

Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (7,9 °C).

1959: 8,6 °C (+0,74 °C)1960: 7,7 °C (−0,20 °C)1961: 8,9 °C (+1,03 °C)1962: 7,3 °C (−0,55 °C)1963: 6,9 °C (−0,95 °C)1964: 8,0 °C (+0,17 °C)1965: 7,6 °C (−0,30 °C)1966: 8,1 °C (+0,22 °C)1967: 8,1 °C (+0,25 °C)1968: 7,9 °C (0,00 °C)1969: 7,4 °C (−0,46 °C)1970: 7,9 °C (+0,03 °C)1971: 7,7 °C (−0,17 °C)1972: 7,5 °C (−0,40 °C)1973: 7,6 °C (−0,29 °C)1974: 7,7 °C (−0,13 °C)1975: 7,7 °C (−0,12 °C)1976: 8,0 °C (+0,18 °C)1977: 8,0 °C (+0,12 °C)1978: 7,6 °C (−0,23 °C)1979: 7,7 °C (−0,18 °C)1980: 7,0 °C (−0,86 °C)1981: 7,7 °C (−0,17 °C)1982: 8,8 °C (+0,94 °C)1983: 8,6 °C (+0,70 °C)1984: 7,3 °C (−0,57 °C)1985: 7,2 °C (−0,63 °C)1986: 7,7 °C (−0,16 °C)1987: 7,9 °C (+0,05 °C)1988: 8,4 °C (+0,52 °C)1989: 9,0 °C (+1,15 °C)1990: 8,7 °C (+0,82 °C)1991: 7,8 °C (−0,02 °C)1992: 8,1 °C (+0,27 °C)1993: 7,7 °C (−0,14 °C)1994: 9,0 °C (+1,14 °C)1995: 8,4 °C (+0,54 °C)1996: 7,8 °C (−0,08 °C)1997: 9,2 °C (+1,30 °C)1998: 8,3 °C (+0,39 °C)1999: 8,5 °C (+0,64 °C)2000: 8,8 °C (+0,93 °C)2001: 8,4 °C (+0,53 °C)2002: 9,0 °C (+1,16 °C)2003: 9,5 °C (+1,59 °C)2004: 8,4 °C (+0,52 °C)2005: 8,1 °C (+0,22 °C)2006: 9,3 °C (+1,40 °C)2007: 8,5 °C (+0,66 °C)2008: 8,2 °C (+0,34 °C)2009: 8,7 °C (+0,82 °C)2010: 7,3 °C (−0,58 °C)2011: 9,1 °C (+1,22 °C)2012: 8,3 °C (+0,41 °C)2013: 7,5 °C (−0,38 °C)2014: 9,2 °C (+1,36 °C)2015: 9,3 °C (+1,48 °C)2016: 8,9 °C (+1,02 °C)2017: 9,0 °C (+1,09 °C)2018: 9,3 °C (+1,44 °C)2019: 9,0 °C (+1,17 °C)2020: 9,5 °C (+1,63 °C)2021: 8,4 °C (+0,54 °C)2022: 10,3 °C (+2,39 °C)2023: 9,7 °C (+1,84 °C)2024: 9,5 °C (+1,65 °C)2025: 9,7 °C (+1,79 °C)

195919922025

hotzagoabatez bestekoaberoagoa

Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain

urtarrila: 1961–1990, 0,6 °C · 1991–2020, 1,0 °C (+0,4)

otsaila: 1961–1990, 1,5 °C · 1991–2020, 1,3 °C (−0,2)

martxoa: 1961–1990, 3,2 °C · 1991–2020, 4,4 °C (+1,2)

apirila: 1961–1990, 6,0 °C · 1991–2020, 7,2 °C (+1,2)

maiatza: 1961–1990, 9,9 °C · 1991–2020, 11,2 °C (+1,3)

ekaina: 1961–1990, 13,6 °C · 1991–2020, 15,2 °C (+1,7)

uztaila: 1961–1990, 16,4 °C · 1991–2020, 17,5 °C (+1,1)

abuztua: 1961–1990, 15,7 °C · 1991–2020, 17,0 °C (+1,3)

iraila: 1961–1990, 13,1 °C · 1991–2020, 12,8 °C (−0,3)

urria: 1961–1990, 9,1 °C · 1991–2020, 9,3 °C (+0,2)

azaroa: 1961–1990, 4,0 °C · 1991–2020, 4,6 °C (+0,5)

abendua: 1961–1990, 1,3 °C · 1991–2020, 1,8 °C (+0,5)

UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe

+0,4−0,2+1,2+1,2+1,3+1,7+1,1+1,3−0,3+0,2+0,5+0,5

1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.

Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025

°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (7,9 °C)

+3 °C−3 °C

1959: +0,74 °C (8,6 °C)

1960: −0,20 °C (7,7 °C)

1961: +1,03 °C (8,9 °C)

1962: −0,55 °C (7,3 °C)

1963: −0,95 °C (6,9 °C)

1964: +0,17 °C (8,0 °C)

1965: −0,30 °C (7,6 °C)

1966: +0,22 °C (8,1 °C)

1967: +0,25 °C (8,1 °C)

1968: 0,00 °C (7,9 °C)

1969: −0,46 °C (7,4 °C)

1970: +0,03 °C (7,9 °C)

1971: −0,17 °C (7,7 °C)

1972: −0,40 °C (7,5 °C)

1973: −0,29 °C (7,6 °C)

1974: −0,13 °C (7,7 °C)

1975: −0,12 °C (7,7 °C)

1976: +0,18 °C (8,0 °C)

1977: +0,12 °C (8,0 °C)

1978: −0,23 °C (7,6 °C)

1979: −0,18 °C (7,7 °C)

1980: −0,86 °C (7,0 °C)

1981: −0,17 °C (7,7 °C)

1982: +0,94 °C (8,8 °C)

1983: +0,70 °C (8,6 °C)

1984: −0,57 °C (7,3 °C)

1985: −0,63 °C (7,2 °C)

1986: −0,16 °C (7,7 °C)

1987: +0,05 °C (7,9 °C)

1988: +0,52 °C (8,4 °C)

1989: +1,15 °C (9,0 °C)

1990: +0,82 °C (8,7 °C)

1991: −0,02 °C (7,8 °C)

1992: +0,27 °C (8,1 °C)

1993: −0,14 °C (7,7 °C)

1994: +1,14 °C (9,0 °C)

1995: +0,54 °C (8,4 °C)

1996: −0,08 °C (7,8 °C)

1997: +1,30 °C (9,2 °C)

1998: +0,39 °C (8,3 °C)

1999: +0,64 °C (8,5 °C)

2000: +0,93 °C (8,8 °C)

2001: +0,53 °C (8,4 °C)

2002: +1,16 °C (9,0 °C)

2003: +1,59 °C (9,5 °C)

2004: +0,52 °C (8,4 °C)

2005: +0,22 °C (8,1 °C)

2006: +1,40 °C (9,3 °C)

2007: +0,66 °C (8,5 °C)

2008: +0,34 °C (8,2 °C)

2009: +0,82 °C (8,7 °C)

2010: −0,58 °C (7,3 °C)

2011: +1,22 °C (9,1 °C)

2012: +0,41 °C (8,3 °C)

2013: −0,38 °C (7,5 °C)

2014: +1,36 °C (9,2 °C)

2015: +1,48 °C (9,3 °C)

2016: +1,02 °C (8,9 °C)

2017: +1,09 °C (9,0 °C)

2018: +1,44 °C (9,3 °C)

2019: +1,17 °C (9,0 °C)

2020: +1,63 °C (9,5 °C)

2021: +0,54 °C (8,4 °C)

2022: +2,39 °C (10,3 °C)

2023: +1,84 °C (9,7 °C)

2024: +1,65 °C (9,5 °C)

2025: +1,79 °C (9,7 °C)

195919922025

batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

Biztanleria

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022 Guztira: 85 gizon, 55 emakume
% Gizonak Adina Emakumeak % 0.00   95+   0.00 0.00   90-94   0.00 0.00   85-89   9.09 11.76   80-84   0.00 0.00   75-79   0.00 11.76   70-74   18.18 11.76   65-69   18.18 0.00   60-64   0.00 17.65   55-59   9.09 5.88   50-54   9.09 5.88   45-49   9.09 5.88   40-44   9.09 5.88   35-39   0.00 11.76   30-34   0.00 0.00   25-29   0.00 0.00   20-24   9.09 5.88   15-19   0.00 5.88   10-14   0.00 0.00   5-9   9.09 0.00   0-4   0.00
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta.

Hazkunde begetatiboa

Urtea	2008	2009	2010	2011	2012	2013	2014	2015	2016	2017	2018	2019	2020	2021	2022	2023	2024	2025
Hazkunde begetatiboa	−3	0	−2	−2	−4	0	−3	−4	−3	−3	−2	−4	−2	−3	0	−3	−1	−1
Jaiotzak	1	2	3	2	1	2	0	0	0	0	0	0	1	0	1	0	0	0
Heriotzak	4	2	5	4	5	2	3	4	3	3	2	4	3	3	1	3	1	1

Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak INSEE erakundeak eskaintzen ditu eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Familiak eta etxeguneak

2023 erroldaren arabera, Chaliers udalerrian 139 biztanle zeuden eta 74 elkarbizitza unitate, hau da, 1,88 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Horietatik 30 kide bakarrekoak ziren, 30 etxean seme-alabarik ez zuten bikoteek osatuak eta 10 seme-alabekin bizi ziren bikoteek. Datuok erroldaren laginketan oinarritzen direnez, udalerri honetako kopuruak biribilduta daude eta zehaztasun mugatukoak dira.

139biztanle

74elkarbizitza-unitate

1,88lagun elkarbizitza-unitateko

45familia

10Bikotea seme-alabekin

30Bikotea seme-alabarik gabe etxean

5Guraso bakarrekoak

30Kide bakarrekoa

Laginketan oinarritutako datuak, biribilduta; ez dira ehunekotan adierazten.

Udalerrian 45 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (30). 35 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean.

30

10

5

Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra

Taula osoa: elkarbizitza-unitateak eta familiak, 2023

	Kopurua
Elkarbizitza-unitateak
Seme-alabekin bizi ziren bikoteak	10
Etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak	30
Guraso bakarrekoak	5
Kide bakarrekoak	30
Bestelakoak	0
Familiak
Seme-alabarik gabeko bikoteak	30
Seme-alabadun bikoteak	10
Guraso bakarrekoak	5
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean	35
Seme-alaba bat	5
Bi seme-alaba	5
Hiru seme-alaba	0
Lau seme-alaba edo gehiago	0
Egoera zibila (15 urte edo gehiago)
Ezkonduta	67
Izatezko bikotean	11
PACS bidez lotuta	7
Ezkongabea	28
Alarguna	14
Dibortziatuta	4
Erreferentziazko pertsonaren lanbidea
Nekazariak	10
Artisau, merkatari eta enpresa-buruak	5
Goi-mailako langileak	0
Erdi-mailako lanbideak	0
Enplegatuak	5
Eskulangileak	5
Erretiratuak	45
Bestelakoak	5
Iturria: INSEE, RP2023. Laginketan oinarritutako datuak, biribilduta; ehunekorik ez da ematen udalerriaren tamaina dela eta.

Etxebizitza

2023 erroldaren arabera, udalerrian 166 etxebizitza zeuden. Talderik handiena bigarren egoitza edo noizbehinkakoa ziren (81), 74 egoitza nagusiekin alderatuta eta 11 hutsik. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (164), eta apartamentuak gutxi ziren (2). Egoitza nagusietatik 68 beren jabearen bizilekuak ziren, 3 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 3 doan lagata.

166etxebizitza

74egoitza nagusi

164etxe

2apartamentu

Etxebizitza multzoa

74

81

Egoitza nagusia (74)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (81)Hutsik (11)

Etxe mota

164

Etxea (164)Apartamentua (2)

Jabetza egoera

68

Jabeak (68)Alokairuan (3)Doan lagata (3)

Eraikuntza garaia

1919 aurretik19

1919-19456

1946-197012

1971-199020

1991-20058

2006-20208

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (39). 50 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 58 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 31 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 33tan bi edo gehiago.

Gela kopurua

1 gela0

2 gela3

3 gela12

4 gela20

5 gela edo gehiago39

Berogailu mota

9

11

50

Fuel-olioa (9)Elektrizitatea (11)Gas botila (4)Bestelakoak (50)

Aparkalekua eta ibilgailuak

58aparkalekua

31ibilgailu 1

33ibilgailu 2+

Taula osoa: etxebizitzak, 2023

	Kopurua	%
Etxebizitza multzoa
Egoitza nagusia	74	% 44,6
Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa	81	% 48,8
Hutsik	11	% 6,6
Etxe mota
Etxeak	164	% 98,8
Apartamentuak	2	% 1,2
Gela kopurua (egoitza nagusiak)
1 gela	0	% 0,0
2 gela	3	% 4,1
3 gela	12	% 16,2
4 gela	20	% 27,0
5 gela edo gehiago	39	% 52,7
Eraikuntza garaia (egoitza nagusiak)
1919 aurretik	19	% 25,7
1919-1945	6	% 8,1
1946-1970	12	% 16,2
1971-1990	20	% 27,0
1991-2005	8	% 10,8
2006-2020	8	% 10,8
Jabetza egoera (egoitza nagusiak)
Jabeak	68	% 91,9
Alokairuan	3	% 4,1
HLM	0	% 0,0
Doan lagata	3	% 4,1
Berogailu mota (egoitza nagusiak)
Gas sarea	0	% 0,0
Fuel-olioa	9	% 12,2
Elektrizitatea	11	% 14,9
Gas botila	4	% 5,4
Bestelakoak	50	% 67,6
Aparkalekua eta ibilgailuak (egoitza nagusiak)
Aparkalekua	58	% 78,4
Ibilgailu bat	31	% 41,9
Bi ibilgailu edo gehiago	33	% 44,6
Iturria: INSEE, RP2023.

Ekonomia

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 77 biztanleetatik 58 aktibo ziren (% 75,3), horietako 57 lanean (% 74,0) eta 1 langabezian (aktiboen % 1,7).

7715-64 urteko biztanle

% 75,3aktibo

% 74,0lanean

% 1,7langabezia-tasa

19 ez-aktibotik 6 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 31,6), 9 erretiraturik zeuden (% 47,4) eta 4 bestelako ez-aktibo ziren (% 21,1).

Ez-aktiboak

% 32

% 47

% 21

Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Udalerrian 35 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 57 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.

35enplegu udalerrian

% 31,4soldatapeko

% 68,6ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 24.160 eurokoa zen.

24.160 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 24.820 €

Departamenduarekiko konparaketa xehea

Pobrezia-tasa adinaren arabera (departamendua)

18 urtez azpiko% 17,9

18-29 urte% 17,0

30-39 urte% 13,0

40-49 urte% 14,0

50-64 urte% 13,0

65-74 urte% 10,5

75 urte eta gehiago% 12,0

Pobrezia-tasa etxebizitza-erregimenaren arabera (departamendua)

Jabeak% 7,9

Errentariak% 27,7

Eskuragarri dagoen errentaren osaera (departamendua)

INSEEk «eskuragarri dagoen errenta» horrela eraikitzen du: jarduera-errenta + pentsioak + ondarea + gizarte-prestazioak (batuz % 100 baino gehiago ematen dute) ken zuzeneko zergak (batez ere errentaren gaineko zerga).

Jarduera-errenta% 60,0

Pentsio/erretiroak% 35,1

Ondarea, bestelakoak% 13,8

Gizarte-prestazioak% 4,5

Zuzeneko zergak−% 13,4

Jarduera-errenta zatitzen bada: soldatak % 50,7, ez-soldatapekoen errenta % 7,7, langabezia-sariak % 1,5.

Ekonomia jarduerak

2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 finantziazio enpresa zen.

2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.

2000. urtean Chaliers udalerrian 24 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.323 hektarea erabiltzen.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Kanpo estekak

• (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
• (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
• (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.

• Datuak: Q289625
• Multimedia: Chaliers / Q289625