Edukira joan

Costaros

Wikipedia, Entziklopedia askea
Costaros
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Auvernia-Rodano-Alpeak
DepartamenduaLoira Garaia
BarrutiLe Puy-en-Velayko barrutia
Kantonamenducanton of Cayres
Izen ofizialaCostaros
Posta kodea43490
Geografia
Koordenatuak44°53′42″N 3°51′01″E / 44.895°N 3.8503°E / 44.895; 3.8503
Mapa
Azalera3,85 km²
Altitudea1.031 m, 1.215 m eta 1.092 m
MugakideakLe Brignon, Cayres eta Landos
Demografia
Biztanleria553 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 235 (%43,1) (%56,9) 310 alt_right
Dentsitatea144 bizt/km²

Costaros (frantsesez eta ofizialki: Costaros) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Loira Garaia departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 553 biztanle zituen 3,9 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Le Brignon, Cayres eta Landos.

Mapa
Costaros eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
CostarosCostaros
Població amb 715 habitants (2000)Cayres (5,0 km)
Població amb 576 habitants (2000)Le Brignon (5,4 km)
Població amb 876 habitants (2000)Landos (5,8 km)
Població amb 62 habitants (2000)Goudet (5,8 km)
Població amb 131 habitants (2000)Arlempdes (6,6 km)
Població amb 68 habitants (2000)Barges (7,2 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfa motakoa da: klima epela, uda beroa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Massif Centraleko hego-ekialdeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 1000-1500 mm artekoa, gutxiena udan, gehiena udazkenean)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 7,3 °C-koa da, 15,4 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 726 mm-koa da, urtarrilean 9,4 euri-egun eta uztailean 6,6 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Landos udalerrian dago, 4,1 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 7,4 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 799 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 34,3 °C-koa da, 2015ko uztailaren 7an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -21,6 °C-koa da, 2005ko martxoaren 1an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 7,2 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (16,0 °C) eta hotzena urtarrila (−0,3 °C). Urteko prezipitazioa 825 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (94 mm) eta lehorrena otsaila (35 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,30 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (6,5 °C) baino 1,7 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2020, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (9,2 °C) eta hotzena 1963 (5,6 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Costaros)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) -0.3 -0.1 2.8 5.6 9.7 13.7 16.0 15.7 11.4 8.0 3.4 0.8 7.2
Pilatutako prezipitazioa (mm) 49 35 40 76 92 85 64 70 82 85 94 54 825
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (6,5 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,40,0+1,2+1,3+1,3+1,6+0,9+1,3−0,4+0,1+0,6+0,7
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: −5 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (6,5 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea480510540570600630660194019601980200020202040BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 310 gizon, 235 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
2.13
3.23
 
85-89
 
4.26
1.61
 
80-84
 
6.38
8.06
 
75-79
 
8.51
3.23
 
70-74
 
6.38
4.84
 
65-69
 
6.38
6.45
 
60-64
 
6.38
3.23
 
55-59
 
0.00
11.29
 
50-54
 
12.77
1.61
 
45-49
 
0.00
4.84
 
40-44
 
8.51
9.68
 
35-39
 
2.13
3.23
 
30-34
 
8.51
1.61
 
25-29
 
4.26
11.29
 
20-24
 
2.13
0.00
 
15-19
 
12.77
8.06
 
10-14
 
2.13
8.06
 
5-9
 
2.13
9.68
 
0-4
 
4.26
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Costaros udalerrian 550 biztanle zeuden eta 274 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,01 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 42,7), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[10]

550biztanle
274elkarbizitza-unitate
2,01lagun elkarbizitza-unitateko
156familia
Udalerria
% 18
% 28
% 11
% 43
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 156 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (76). Guraso bakarreko 30 familietatik 15etan ama zen guraso bakarra. 81 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 35k seme-alaba bakarra zuten etxean, 25k bi, eta 15k hiru edo gehiago.[10]

76
50
30
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean81
Seme-alaba bat35
Bi seme-alaba25
Hiru seme-alaba10
Lau edo gehiago5

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 35,4), enplegatuak (% 15,0), eskulangileak (% 14,6), erdi-mailako lanbideak (% 12,8). Talde nagusia (erretiratuak, % 35,4) Loira Garaia departamenduko batez bestekoaren (% 37,0) azpitik dago. 20 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 7,3).[10]

Udalerria
% 13
% 15
% 15
% 36
Loira Garaia
% 14
% 14
% 16
% 37
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 371 etxebizitza zeuden. Horietatik 270 egoitza nagusi ziren, 33 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 68 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (270), eta apartamentuak gutxi ziren (101). Egoitza nagusietatik 184 beren jabearen bizilekuak ziren, 76 alokairuan zeuden, 8 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 9 doan lagata.[11]

371etxebizitza
270egoitza nagusi
270etxe
101apartamentu

Etxebizitza multzoa

270
33
68
Egoitza nagusia (270)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (33)Hutsik (68)

Etxe mota

270
101
Etxea (270)Apartamentua (101)

Jabetza egoera

184
76
Jabeak (184)Alokairuan (76)HLM (8)Doan lagata (9)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (80).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik6
1919-194518
1946-197076
1971-199080
1991-200562
2006-202027

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (122). Fuel-olioa zen berogailu mota nagusia (122 etxebizitzatan). 203 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 133 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 101tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela2
2 gela9
3 gela45
4 gela91
5 gela edo gehiago122

Berogailu mota

122
76
66
Gas sarea (1)Fuel-olioa (122)Elektrizitatea (76)Gas botila (4)Bestelakoak (66)

Aparkalekua eta ibilgailuak

203aparkalekua
133ibilgailu 1
101ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 322 biztanleetatik 243 aktibo ziren (% 75,5), horietako 220 lanean (% 68,3) eta 23 langabezian (aktiboen % 9,5).

32215-64 urteko biztanle
% 75,5aktibo
% 68,3lanean
% 9,5langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 48,5
25-54 urte% 89,9
55-64 urte% 64,9
Gizonak% 79,7
Emakumeak% 70,7

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 30,0
BEPC, brebeta% 14,3
CAP-BEP% 7,0
Batxilergoa% 5,0
Goi-mailako +2% 12,2
Goi-mailako +3/4% 7,1
Goi-mailako +5% 0,0

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 9,5). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

79 ez-aktibotik 34 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 43,0), 21 erretiraturik zeuden (% 26,6) eta 24 bestelako ez-aktibo ziren (% 30,4).

Ez-aktiboak

% 43
% 27
% 30
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 9
% 9
% 18
% 30
% 27
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 246 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 220 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

246enplegu udalerrian
% 79,7soldatapeko
% 20,3ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.410 eurokoa zen.

23.410 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 25.140 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 58 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 10 eraikuntza enpresak ziren, 15 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 9 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 finantziazio enpresak ziren, 5 higiezinen enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 27 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 3 banku bulegoak, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 3 igeltseroak, 1 margolaria, 3 zurginak, 2 iturginak, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia, 6 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.[13]

2009an zeuden 8 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 1 arropa denda zen, 1 zapata-denda zen, 1 lurrin-denda zen eta 1 lore-denda zen.[14]

2000. urtean Costaros udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an 2 osasun-zentro eta botika 1 bat zegoen.

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1990ko urriaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 5,1 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Landos-Charbon », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Costaros&oldid=11342020"(e)tik eskuratuta