Edukira joan

Domérat

Wikipedia, Entziklopedia askea
Domérat
Domérat
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Auvernia-Rodano-Alpeak
Departamendua Allier
BarrutiMontluçoneko barrutia
Kantonamenducanton of Domérat-Montluçon-Nord-Ouest
Izen ofizialaDomérat
Jatorrizko izenaDomérat
Posta kodea03410
Geografia
Koordenatuak46°21′37″N 2°32′04″E / 46.3603°N 2.5344°E / 46.3603; 2.5344
Mapa
Azalera35,54 km²
Altitudea286,5 m, 197 m, 376 m eta 236 m
MugakideakLa Chapelaude, Huriel, Montluçon, Prémilhat, Quinssaines, Saint-Victor eta Vaux
Demografia
Biztanleria8.622 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 4.524 (%52,2) (%47,8) 4.136 alt_right
Dentsitatea243 bizt/km²
domerat.fr

Domérat Frantziako udalerri bat da Allier departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 8.622 biztanle zituen 35,5 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: La Chapelaude, Huriel, Montluçon, Prémilhat, Quinssaines, Saint-Victor eta Vaux.

Mapa
Domérat eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
DomératDomérat
Població amb 1152 habitants (2000)Quinssaines (4,1 km)
Població amb 2460 habitants (2000)Huriel (4,9 km)
Població amb 2195 habitants (2000)Prémilhat (5,1 km)
Població amb 39761 habitants (2000)Montluçon (5,9 km)
Població amb 4465 habitants (2000)Désertines (6,8 km)
Població amb 2012 habitants (2000)Saint-Victor (6,9 km)
Població amb 970 habitants (2000)La Chapelaude (7,4 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Erdialdeko eta Iparraldeko lautaden klima ozeaniko degradatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Massif Centraleko mendebaldea eta ipar-mendebaldeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 900-1500 mm artekoa, gehiena udazkenean eta neguan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11,4 °C-koa da, 4,6 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 742 mm-koa da, urtarrilean 10,5 euri-egun eta uztailean 7,2 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Montluçon udalerrian dago, 3,1 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 12 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 637,1 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,3 °C-koa da, 2012ko abuztuaren 18an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -15,6 °C-koa da, 2012ko otsailaren 7an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 11,9 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (20,6 °C) eta hotzena urtarrila (4,4 °C). Urteko prezipitazioa 686 mm-koa da; hilabeterik euritsuena maiatza da (76 mm) eta lehorrena otsaila (40 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,35 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (10,6 °C) baino 1,7 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2011, 2015, 2020, 2022 eta 2023. Urterik beroena 2023 izan zen (13,2 °C) eta hotzena 1963 (9,3 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Domérat)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 4.4 4.8 7.9 10.7 14.7 18.5 20.6 20.2 15.9 12.2 7.6 5.0 11.9
Pilatutako prezipitazioa (mm) 49 40 43 64 76 59 60 57 63 63 61 53 686
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,6 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,0+0,4+1,6+1,6+1,9+2,3+1,9+2,1+0,2+0,5+0,9+0,9
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,6 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea0200040006000800010.0001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 4.136 gizon, 4.524 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.24
 
95+
 
0.22
0.85
 
90-94
 
0.86
2.64
 
85-89
 
3.05
4.93
 
80-84
 
6.01
6.75
 
75-79
 
8.44
8.78
 
70-74
 
9.11
6.26
 
65-69
 
7.25
6.29
 
60-64
 
7.25
7.62
 
55-59
 
6.52
7.40
 
50-54
 
6.87
5.49
 
45-49
 
5.81
4.30
 
40-44
 
4.49
3.22
 
35-39
 
4.53
6.21
 
30-34
 
4.95
4.40
 
25-29
 
4.91
2.06
 
20-24
 
1.68
6.82
 
15-19
 
4.07
6.46
 
10-14
 
4.77
5.10
 
5-9
 
4.89
4.21
 
0-4
 
4.31
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Domérat udalerrian 8.402 biztanle zeuden eta 4.143 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,03 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 35,6), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

8.402biztanle
4.143elkarbizitza-unitate
2,03lagun elkarbizitza-unitateko
2.664familia
Udalerria
% 20
% 35
% 9
% 36
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 2.664 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (1.481). Guraso bakarreko 370 familietatik 280etan ama zen guraso bakarra. 1.661 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 476k seme-alaba bakarra zuten etxean, 405k bi, eta 123k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 813 bikoteetatik 111tan (% 13,7) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[10]

1.481
813
370
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean1.661
Seme-alaba bat476
Bi seme-alaba405
Hiru seme-alaba97
Lau edo gehiago26

15 urte edo gehiago zituzten 7.396 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 2,3 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 46,2. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 65-79 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 74,0).[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 2
25-39% 11
40-54% 14
55-64% 22
65-79% 24
80 +% 46
Bikotean bizi da
15-24% 11
25-39% 72
40-54% 70
55-64% 71
65-79% 74
80 +% 49

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 46,6 ezkonduta zegoen, eta beste % 17,8 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 11,2 izatezko bikotean eta % 6,5 PACS bidez lotuta). % 19,8 ezkongabeak ziren, % 9,2 alargunak eta % 6,7 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 46,6
Ezkongabea% 19,8
Izatezko bikotean% 11,2
Alarguna% 9,2
Dibortziatuta% 6,7
PACS bidez lotuta% 6,5

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 45,9), enplegatuak (% 16,0), erdi-mailako lanbideak (% 14,3), eskulangileak (% 12,1). Talde nagusia (erretiratuak, % 45,9) Allier departamenduko batez bestekoaren (% 39,9) gainetik dago. 10 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,2).[10]

Udalerria
% 14
% 16
% 12
% 46
Allier
% 12
% 15
% 15
% 40
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 4.637 etxebizitza zeuden. Horietatik 4.154 egoitza nagusi ziren, 76 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 407 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (4.144), eta apartamentuak gutxi ziren (478). Egoitza nagusietatik 3.251 beren jabearen bizilekuak ziren, 831 alokairuan zeuden, 397 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 71 doan lagata.[11]

4.637etxebizitza
4.154egoitza nagusi
4.144etxe
478apartamentu

Etxebizitza multzoa

4.154
407
Egoitza nagusia (4.154)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (76)Hutsik (407)

Etxe mota

4.144
478
Etxea (4.144)Apartamentua (478)

Jabetza egoera

3.251
831
397
Jabeak (3.251)Alokairuan (831)HLM (397)Doan lagata (71)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (1.837).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik248
1919-1945245
1946-1970757
1971-19901.837
1991-2005593
2006-2020424

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (1.798). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (2.189 etxebizitzatan). 3.171 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 1.844 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 1.946tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela67
2 gela180
3 gela700
4 gela1.410
5 gela edo gehiago1.798

Berogailu mota

2.189
1.223
539
Gas sarea (2.189)Fuel-olioa (192)Elektrizitatea (1.223)Gas botila (11)Bestelakoak (539)

Aparkalekua eta ibilgailuak

3.171aparkalekua
1.844ibilgailu 1
1.946ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 4.583 biztanleetatik 3.497 aktibo ziren (% 76,3), horietako 3.107 lanean (% 67,8) eta 390 langabezian (aktiboen % 11,2).

4.58315-64 urteko biztanle
% 76,3aktibo
% 67,8lanean
% 11,2langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 46,1
25-54 urte% 91,6
55-64 urte% 61,0
Gizonak% 77,9
Emakumeak% 74,7

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 23,8
BEPC, brebeta% 19,5
CAP-BEP% 13,2
Batxilergoa% 10,1
Goi-mailako +2% 6,6
Goi-mailako +3/4% 3,7
Goi-mailako +5% 2,3

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 11,2). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

1.086 ez-aktibotik 317 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 29,2), 385 erretiraturik zeuden (% 35,5) eta 384 bestelako ez-aktibo ziren (% 35,4).

Ez-aktiboak

% 29
% 35
% 35
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 13
% 28
% 30
% 23
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 3.721 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 3.107 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

3.721enplegu udalerrian
% 89,6soldatapeko
% 10,4ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 25.630 eurokoa zen, eta biztanleen % 12 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

25.630 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 24.430 €
% 12,0pobrezia-tasa▼ Dep.: % 16,4

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 333 komertzioetatik, 5 erauzte enpresak ziren, 6 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 17 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 59 eraikuntza enpresak ziren, 120 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 garraio enpresak ziren, 15 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 7 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 14 finantziazio enpresak ziren, 7 higiezinen enpresak ziren, 20 zerbitzu enpresak ziren, 33 administrazio publikoko enpresak ziren eta 22 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 95 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 5 banku bulegoak, 3 funerariak, 11 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 2 autoeskolak, 7 igeltseroak, 11 margolariak, 6 zurginak, 13 iturginak, 10 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 6 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 11 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak eta 1 apaindegia.[13]

2009an zeuden 51 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 2 supermerkatuak, 3 brikolaje denda handika, 4 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 6 okindegiak, 3 harategiak, 3 kongelatu-dendak, 3 liburu dendak, 9 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 1 zapata-denda zen, 2 elektrotresna dendak, 1 altzari denda zen, 1 lur eta paretak apaintzeko denda zen, 3 drogeria, 1 lurrin-denda zen, 2 bitxi-dendak eta 5 lore-dendak ziren.[14]

2000. urtean Domérat udalerrian 38 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.590 hektarea erabiltzen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an 3 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.

2009an haur-eskola 1 eta 5 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Domérat udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 360 ikaslekin.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 2002ko apirilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 4,0 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Montluçon », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Domérat&oldid=11314580"(e)tik eskuratuta