Graham klana

Graham klana
Datuak
Mota	Klana eta familia noblea
Herrialdea	Eskoziako Erresuma eta Erresuma Batua

Graham klana, Eskoziako gaeleraz: Clann Greumach edo Greumaich nan Cearc, Eskoziako klan historiko bat da, Eskoziako Lur Beheretan nahiz Eskoziako Lur Garaietan jatorria duena.

Izena

Kondairak dio Graeme izeneko buruzagi zelta batek erromatarren Antoninoren Harresia hautsi zuela K.o. 400. urtearen inguruan.

Hala ere, ikerketa historikoek erakusten Graham abizena jatorriz ez dela eskoziarra erakusten dute, ingelesa baizik. Ingalaterrako Lincolnshire konderriko Grantham herriaren izenetik dator.

Gilen Konkistatzailearen garaiko Domesday Book liburu historikoan (XI. mendea), herri hori Grantham, Grandham edota Graham bezala idatzita agertzen da. Antzinako ingelesezko bi elementuz osatuta dago:

Grand / Grāf: "Legarra" (eskerga edo harri xehea) esan nahi du. (Beste teoria baten arabera, grān hitzetik etor daiteke, hau da, "grisa").
Ham: "Etxea", "herrixka" edo "uztarria" (euskarazko baserri edo auzo kontzeptuen antzekoa).

Ezaugarriak

Jatorria: Anglo-normandiar zaldunetan oinarritua, David I.a Eskoziakoa erregearekin batera iritsiak.
Lurralde historikoak: Loch Katrine, Perthshire, Dundee eta Montrose.
Gazteluak: Haien egoitza historiko nagusia Mugdock gaztelua izan zen (Stirlingshire); gaur egun klanaren egoitza nagusia Buchanan gaztelua da.
Leloa (Motto): "Ne oublie" (Ez ahaztu).
Buruzagia gaur egun: James Graham, Montroseko laugarren dukea, An Greumach Mòr.

Adarrak

Eskozian bi adar nagusi ditu:

Menteitheko Grahamdarrak (Menteitheko kondearen ondorengoak)
Montroseko Grahamdarrak (Montroseko dukearen ondorengoak).

Historia

Sir William de Graham zalduna XII. mendean iritsi zen Eskoziara, David I.a Eskoziakoa erregeari lagunduz. 1128an, Holyrood abadiaren fundazio-gutuna sinatu zuen lekuko gisa.
Eskoziako independentzia gerrak (XIII-XIV. mendeak): Sir John de Graham ("ezpata distiratsuko Graham") William Wallace askatasun borrokalariaren lagunik minena eta eskuineko eskua izan zen. Falkirkeko guduan hil zen (1298) eta heroi gisa gogoratzen da. Geroago, klanak Robert Bruce erregeari lagundu zion.
Eskoziako Gerra Zibila (XVII. mendea): Klaneko kiderik ospetsuena James Graham, Montroseko I. Markesa izan zen ("Montrose Handia"). Karlos I.a erregearen aldeko armada erregezalea gidatu zuen eta, gutxiago izan arren, sei garaipen militar jarraian lortu zituen taktikari esker. Azkenean, harrapatu eta Edinburgon exekutatu zuten 1650ean.
Jakobiten matxinada: John Graham, Dundee-ko Biskondea (Bonnie Dundee ezizenez ezaguna), 1689ko lehen matxinada jakobitarraren burua izan zen eta Killiecrankieko guduan garaipena lortu zuen, bertan hil zen arren. Geroagoko XVIII. mendeko matxinadetan, klanaren lerro nagusiak neutral jokatzea erabaki zuen, eta horri esker beren lurrak eta tituluak mantendu ahal izan zituzten.
James Graham, Montroseko III. Dukeak 1782an Britainia Handiko Legebiltzarrak tartan eta jantzi eskoziarrak debekatzen zituen legea (Dress Act) bertan behera uztea lortu zuela aipagarria da, eskoziar kultura eta klanen nortasuna salbatuz.

Ikus gainera

Datuak: Q1648872
Multimedia: Clan Graham / Q1648872