Edukira joan

La Bourboule

Wikipedia, Entziklopedia askea
La Bourboule
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Auvernia-Rodano-Alpeak
Departamendua Puy-de-Dôme
BarrutiIssoireko barrutia
Izen ofizialaLa Bourboule
Posta kodea63150
Geografia
Koordenatuak45°35′18″N 2°44′21″E / 45.5883°N 2.7392°E / 45.5883; 2.7392
Mapa
Azalera12,74 km²
Altitudea812 m, 1.408 m eta 1.036 m
MugakideakMurat-le-Quaire, La Tour-d'Auvergne, Le Mont-Dore eta Saint-Sauves-d'Auvergne
Demografia
Biztanleria1.727 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 901 (%52) (%48) 832 alt_right
Dentsitatea136 bizt/km²
ville-labourboule.com

La Bourboule (frantsesez eta ofizialki: La Bourboule) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Puy-de-Dôme departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 1.727 biztanle zituen 12,7 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Murat-le-Quaire, La Tour-d'Auvergne, Le Mont-Dore eta Saint-Sauves-d'Auvergne.

Mapa
La Bourboule eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
La BourbouleLa Bourboule
Població amb 1427 habitants (2000)Le Mont-Dore (5,6 km)
Població amb 392 habitants (2000)Laqueuille (6,9 km)
Població amb 250 habitants (2000)Chastreix (8,6 km)
Població amb 787 habitants (2000)Tauves (9,9 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak mendiko klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Massif Centraleko mendebaldea eta ipar-mendebaldeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 900-1500 mm artekoa, gehiena udazkenean eta neguan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 8,1 °C-koa da, 15 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1251 mm-koa da, urtarrilean 12,7 euri-egun eta uztailean 8,9 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Le_Mont-Dore_(Puy-de-Dôme) udalerrian dago, 7 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 7,2 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 2129,4 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 34 °C-koa da, 2019ko ekainaren 27an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -18,1 °C-koa da, 1996ko otsailaren 22an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 8,2 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (16,2 °C) eta hotzena otsaila (1,1 °C). Urteko prezipitazioa 1340 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (136 mm) eta lehorrena otsaila (93 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,37 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (7,1 °C) baino 2,0 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2020, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (10,3 °C) eta hotzena 1980 (6,2 °C).[6]

    Datu klimatikoak (La Bourboule)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 1.2 1.1 4.1 6.6 10.6 14.2 16.2 16.0 12.2 9.0 4.5 2.1 8.2
Pilatutako prezipitazioa (mm) 104 93 93 115 124 111 105 102 113 118 136 125 1340
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (7,1 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,0+0,2+1,6+1,6+1,7+1,8+1,0+1,4−0,2+0,4+0,9+1,0
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (7,1 °C)
+4 °C−4 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea5001000150020002500300035001860189019201950198020102040BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 832 gizon, 901 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.55
0.00
 
90-94
 
1.66
0.60
 
85-89
 
1.66
1.20
 
80-84
 
3.88
3.61
 
75-79
 
3.33
7.69
 
70-74
 
5.44
8.41
 
65-69
 
9.99
13.70
 
60-64
 
13.32
5.41
 
55-59
 
7.10
8.89
 
50-54
 
5.99
8.17
 
45-49
 
4.88
3.97
 
40-44
 
4.22
4.69
 
35-39
 
6.88
8.29
 
30-34
 
4.88
4.09
 
25-29
 
3.88
1.68
 
20-24
 
3.22
3.49
 
15-19
 
4.55
7.21
 
10-14
 
7.88
5.53
 
5-9
 
3.11
3.37
 
0-4
 
3.55
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, La Bourboule udalerrian 1.649 biztanle zeuden eta 955 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 1,73 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 54,5), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[10]

1.649biztanle
955elkarbizitza-unitate
1,73lagun elkarbizitza-unitateko
435familia
Udalerria
% 12
% 25
% 54
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 435 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (240). Guraso bakarreko 76 familietatik 52etan ama zen guraso bakarra. 250 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 109k seme-alaba bakarra zuten etxean, 46k bi, eta 30k hiru edo gehiago.[10]

240
119
76
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean250
Seme-alaba bat109
Bi seme-alaba46
Hiru seme-alaba18
Lau edo gehiago12

15 urte edo gehiago zituzten 1.505 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 19,5 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 58,1. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 25-39 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 64,6).[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 20
25-39% 27
40-54% 30
55-64% 31
65-79% 44
80 +% 58
Bikotean bizi da
15-24% 17
25-39% 65
40-54% 57
55-64% 60
65-79% 56
80 +% 33

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 36,9 ezkonduta zegoen, eta beste % 16,4 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 10,4 izatezko bikotean eta % 6,0 PACS bidez lotuta). % 27,5 ezkongabeak ziren, % 9,2 alargunak eta % 10,0 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 36,9
Ezkongabea% 27,5
Izatezko bikotean% 10,4
Dibortziatuta% 10,0
Alarguna% 9,2
PACS bidez lotuta% 6,0

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 36,0), enplegatuak (% 24,0), eskulangileak (% 14,0), erdi-mailako lanbideak (% 8,2). Talde nagusia (erretiratuak, % 36,0) Puy-de-Dôme departamenduko batez bestekoaren (% 31,8) gainetik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.[10]

Udalerria
% 8
% 24
% 14
% 36
Puy-de-Dôme
% 11
% 15
% 15
% 13
% 32
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 2.972 etxebizitza zeuden. Talderik handiena bigarren egoitza edo noizbehinkakoa ziren (1.648), 962 egoitza nagusiekin alderatuta eta 361 hutsik. Apartamentuak ziren nagusi (2.010), etxeak baino gehiago (957). Egoitza nagusietatik 563 beren jabearen bizilekuak ziren, 355 alokairuan zeuden, 46 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 44 doan lagata.[11]

2.972etxebizitza
962egoitza nagusi
957etxe
2.010apartamentu

Etxebizitza multzoa

962
1.648
361
Egoitza nagusia (962)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (1.648)Hutsik (361)

Etxe mota

957
2.010
Etxea (957)Apartamentua (2.010)

Jabetza egoera

563
355
Jabeak (563)Alokairuan (355)HLM (46)Doan lagata (44)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1919-1945 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (245).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik188
1919-1945245
1946-1970243
1971-1990208
1991-200542
2006-202038

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (307). Fuel-olioa zen berogailu mota nagusia (395 etxebizitzatan). 461 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 543 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 229tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela34
2 gela140
3 gela251
4 gela230
5 gela edo gehiago307

Berogailu mota

83
395
318
144
Gas sarea (83)Fuel-olioa (395)Elektrizitatea (318)Gas botila (23)Bestelakoak (144)

Aparkalekua eta ibilgailuak

461aparkalekua
543ibilgailu 1
229ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 1.036 biztanleetatik 781 aktibo ziren (% 75,4), horietako 673 lanean (% 65,0) eta 107 langabezian (aktiboen % 13,7).

1.03615-64 urteko biztanle
% 75,4aktibo
% 65,0lanean
% 13,7langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 53,7
25-54 urte% 92,5
55-64 urte% 53,0
Gizonak% 76,3
Emakumeak% 74,1

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 19,8
BEPC, brebeta% 23,7
CAP-BEP% 14,1
Batxilergoa% 13,3
Goi-mailako +2% 10,5
Goi-mailako +3/4% 7,1
Goi-mailako +5% 8,2

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 13,7). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

256 ez-aktibotik 51 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 19,9), 100 erretiraturik zeuden (% 39,1) eta 105 bestelako ez-aktibo ziren (% 41,0).

Ez-aktiboak

% 20
% 39
% 41
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 14
% 17
% 39
% 24
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 940 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 673 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

940enplegu udalerrian
% 79,0soldatapeko
% 20,9ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 22.130 eurokoa zen.

22.130 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 26.040 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 282 komertzioetatik, 5 erauzte enpresak ziren, 5 janari enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 18 eraikuntza enpresak ziren, 82 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 12 garraio enpresak ziren, 57 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 5 finantziazio enpresak ziren, 27 higiezinen enpresak ziren, 12 zerbitzu enpresak ziren, 35 administrazio publikoko enpresak ziren eta 19 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 54 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 3 banku bulegoak, 1 funeraria, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 autoeskolak, 1 igeltseroa, 7 margolariak, 1 zurgina, 4 iturginak, 2 argiketariak, 4 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 18 jatetxeak, 1 higiezinen agentzia, 1 tintoreria eta 1 apaindegia.[13]

2009an zeuden 36 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 5 okindegiak, 2 harategiak, 4 liburu dendak, 8 arropa dendak, 1 zapata-denda zen, 1 altzari denda zen, 6 kirol-dendak, 1 bitxi-denda zen eta 3 lore-dendak ziren.[14]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an 10 iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale eta 3 botika zegoen.

2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1991ko otsailaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 4,0 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Le Mont-Dore_Sapc », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=La_Bourboule&oldid=11340492"(e)tik eskuratuta