Los Husos
| Los Husos | |
|---|---|
| Datu orokorrak | |
| Mota | arkeologia-aztarnategia eta haitzuloa |
| Geografia | |
 | |
| Koordenatuak | 42°36′11″N 2°33′07″W / 42.603°N 2.552°W |
| Herrialdea |  Euskal Herria |
| Probintzia |  Araba |
| Arabako eskualdea | Arabako Errioxako kuadrilla |
| Udalerria | Elvillar |
| Geologia | |
| Garaia | Brontze Aroa |
Los Husos I eta Los Husos II harpeak Euskal Herriko Ebro hareneko historiaurre berria eta lehen garai historikoa ezagutzeko oinarrizko aztarnategiak dira. Toloño mendilerroan daude. Biak Peña del Leon gailurraren azpian daude, ia haranean[1] eta Elvillar udalerriaren barrutian[2]. Itsas mailatik gora 720 metrora dago[3].
Iñaki Amezuak aurkitu zuen Los Husos I aztarnategia 1964an. Bere ezaugarri geomorfologikoei esker, koba bizileku moduan eta azienda biltzeko erabili zutela jakin zuen.[3]
Juan María Apellaniz irakasleak (Deustuko Unibertsitatea) 1965. eta 1970. urteen artean garrantzi handiko lehen esku-hartzea egin zuen, eta sekuentzia krono-kultural bat identifikatu zuen, Azken Neolitotik (IV. maila) Aro Berantiarrera (I. maila) artekoa.
Sekuentzia hori eta lekuaren erabilerak hobeto zehaztu ziren Javier Fernández Eraso irakasleak 1999 eta 2001 bitartean egindako indusketen ondoren.
Los Husos II aztarnategia, aurrekoa bezala, Iñaki Amezuak aurkitu zuen. Hark prospekzio bat egin zuen eta material batzuk aurkitu zituen, baina ez dugu apenas informaziorik orduko azterketarena. Leize horretan sakoneko jarduera arkeologiko nagusia Javier Fernández Eraso irakaslearen taldeak egin zuen[4].
Aurkikuntzak
[aldatu | aldatu iturburu kodea].jpg)
Bi kobazuloak funtsezkoak dira Euskal Herriko Historiaurrean, izan ere, bertan ikusten dira lehen aldiz etxe-abeltzaintza finkatua eta zereal-laborantzaren zantzuak. Iberiar Penintsularen iparraldeko Historiaurreko aztarnategi garrantzitsuenetako bat da. Aurkitutako aztarna zaharrenak K.a. VI. milurtekoaren erdialdekoak dira: batetik, behien, ardien eta ahuntzen hezurrak agertu ziren, eta animalia horiek jaten zituzten pertsonekin batera bizi zirela ikusi zen. Gainera, zerealak landatzen zituzteneko lehen zantzuak ageri dira. Milurteko horren amaieran, gizarte hartan abeltzaintza ondo errotuta zegoela ikusten da, Los Husos II delakoan aurkitu ziren egitura batzuek (ukuiluak) adierazten duten bezala. Euskal Autonomia Erkidegoan, Nafarroan eta Errioxan aurkitu diren aztarna zaharrenak dira.
Bi harpeen barruan Kalkolito garaian ehorzketak egin ziren, giza hondakinak harkaitzen azpian kokatuz. Brontze Arotik, kanpai formako zeramiken agerpena nabarmentzen da; Kantauriar eskualdeko harpeetan mota horretako zeramika ez da hiletekin lotzen, bizilekuarekin edo jarduera ekonomikoekin baizik[1].
Ukuilua
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Los Husos II harpeko V. mailak, 5280 ± 40-5490 ± 40 BPko (K.a. 3330 ± 40 - 3540 ± 40) urte epean datatu ahal izan dena, ukuilu moduan erabili zela frogatu ahal izan da azterketa mikroskopiko eta analisi palinologiko, antrakologico[oh 1], karpologiko[5], egiturena, mikromorfologiko[oh 2] eta bestelako materialen azterketei esker.[6]
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1 2 «45. Los Husos kobazuloa (GUARDIA)» www.euskadi.eus 2023-02-27 (kontsulta data: 2023-10-29).
- ↑ Martín, Patricia; Tornero, Carlos. (2023-06-30). «Sheepfold caves under study: A review of zooarchaeological approaches to old and new-fashioned research questions» Quaternary International doi:. ISSN 1040-6182. (kontsulta data: 2023-10-30).
- 1 2 Camero, Cristina. «Abrigo de los Husos I» Arkeoikuska 14.
- ↑ «Instituto Alavés de Arqueología - IAA» www.iaa-aai.org (kontsulta data: 2023-10-29).
- ↑ Hazi erreen identifikazio botanikoa
- ↑ Polo Díaz, Ana; Javier, Fernández Eraso. (2008 urtarrila). Aportación de la micromorfología a la determinación de los rediles prehistóricos en el Alto Valle del Ebro: el caso del Neolítico de los Husos II (El Villar, Álava). .
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Autoritate kontrola |
|
|---|
Datuak: Q125679890
