Edukira joan

Maurs

Wikipedia, Entziklopedia askea
Maurs
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Auvernia-Rodano-Alpeak
DepartamenduaCantal
Izen ofizialaMaurs
Posta kodea15600
Geografia
Koordenatuak44°42′38″N 2°11′53″E / 44.7106°N 2.1981°E / 44.7106; 2.1981
Mapa
Azalera30,84 km²
Altitudea237 m, 551 m eta 392 m
MugakideakQuézac, Saint-Étienne-de-Maurs, Le Trioulou, Bagnac-sur-Célé, Linac, Saint-Cirgues eta Saint-Constant-Fournoulès
Demografia
Biztanleria2.174 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 1.138 (%53,6) (%46,4) 986 alt_right
Dentsitatea70 bizt/km²
ville-maurs.fr

Maurs (frantsesez eta ofizialki: Maurs) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Cantal departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 2.174 biztanle zituen 30,8 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Quézac, Saint-Étienne-de-Maurs, Le Trioulou, Bagnac-sur-Célé, Linac, Saint-Cirgues eta Saint-Constant-Fournoulès.

Mapa
Maurs eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
MaursMaurs
Població amb 333 habitants (2000)Quézac (4,2 km)
Població amb 95 habitants (2000)Le Trioulou (4,7 km)
Població amb 385 habitants (2000)Saint-Cirgues (6,6 km)
Població amb 570 habitants (2000)Saint-Santin (7,0 km)
Població amb 66 habitants (2000)Fournoulès (7,3 km)
Població amb 78 habitants (2000)Saint-Hilaire (7,9 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Massif Centraleko mendebaldea eta ipar-mendebaldeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 900-1500 mm artekoa, gehiena udazkenean eta neguan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 12,7 °C-koa da, 3,3 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1053 mm-koa da, urtarrilean 11,4 euri-egun eta uztailean 7 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, udalerrian bertan dagoen Météo-France estazioan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 12,1 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1157,8 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 39,9 °C-koa da, 2003ko abuztuaren 4an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -13,2 °C-koa da, 2012ko otsailaren 9an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 11,8 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (20,4 °C) eta hotzena urtarrila (4,3 °C). Urteko prezipitazioa 1130 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (120 mm) eta lehorrena uztaila (63 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,25 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (11,1 °C) baino 1,5 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2018, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (13,5 °C) eta hotzena 1980 (9,8 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Maurs)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 4.3 4.8 8.0 10.7 14.6 18.3 20.4 20.1 16.0 12.5 7.7 5.0 11.8
Pilatutako prezipitazioa (mm) 103 85 85 106 104 78 63 76 94 98 120 118 1130
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (11,1 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,4−0,2+1,3+1,3+1,5+1,6+0,9+1,4−0,4+0,1+0,4+0,5
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (11,1 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea20002200240026002800300032001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 986 gizon, 1.138 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
1.01
 
95+
 
1.76
2.03
 
90-94
 
4.48
2.54
 
85-89
 
4.48
7.20
 
80-84
 
8.08
6.19
 
75-79
 
4.48
7.71
 
70-74
 
10.28
6.19
 
65-69
 
6.24
11.26
 
60-64
 
8.52
5.68
 
55-59
 
5.80
6.69
 
50-54
 
5.36
5.07
 
45-49
 
5.27
6.09
 
40-44
 
2.20
5.07
 
35-39
 
6.15
4.06
 
30-34
 
3.51
4.06
 
25-29
 
3.16
3.55
 
20-24
 
5.27
4.56
 
15-19
 
4.83
3.55
 
10-14
 
2.64
3.96
 
5-9
 
4.39
3.55
 
0-4
 
3.08
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Maurs udalerrian 2.018 biztanle zeuden eta 1.069 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 1,89 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 44,8), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[10]

2.018biztanle
1.069elkarbizitza-unitate
1,89lagun elkarbizitza-unitateko
570familia
Udalerria
% 18
% 28
% 45
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 570 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (303). Guraso bakarreko 71 familietatik 61etan ama zen guraso bakarra. 338 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 136k seme-alaba bakarra zuten etxean, 61k bi, eta 35k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 197 bikoteetatik 20tan (% 10,2) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[10]

303
197
71
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean338
Seme-alaba bat136
Bi seme-alaba61
Hiru seme-alaba25
Lau edo gehiago10

15 urte edo gehiago zituzten 1.897 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 13,1 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 34,6. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 55-64 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 66,2). 80 urte edo gehiagoko 298 biztanleetatik 216 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 82 kolektibitateren batean.[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 13
25-39% 22
40-54% 18
55-64% 27
65-79% 29
80 +% 35
Bikotean bizi da
15-24% 13
25-39% 56
40-54% 66
55-64% 66
65-79% 64
80 +% 39

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 38,2 ezkonduta zegoen, eta beste % 16,6 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 10,0 izatezko bikotean eta % 6,6 PACS bidez lotuta). % 27,3 ezkongabeak ziren, % 11,3 alargunak eta % 6,6 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 38,2
Ezkongabea% 27,3
Alarguna% 11,3
Izatezko bikotean% 10,0
PACS bidez lotuta% 6,6
Dibortziatuta% 6,6

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 42,0), eskulangileak (% 15,1), erdi-mailako lanbideak (% 13,2), enplegatuak (% 11,8). Talde nagusia (erretiratuak, % 42,0) Cantal departamenduko batez bestekoaren (% 39,0) gainetik dago. 30 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 2,8).[10]

Udalerria
% 13
% 12
% 15
% 42
Cantal
% 12
% 15
% 13
% 39
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 1.458 etxebizitza zeuden. Horietatik 1.061 egoitza nagusi ziren, 218 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 179 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (1.040), eta apartamentuak gutxi ziren (397). Egoitza nagusietatik 667 beren jabearen bizilekuak ziren, 376 alokairuan zeuden, 74 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 19 doan lagata.[11]

1.458etxebizitza
1.061egoitza nagusi
1.040etxe
397apartamentu

Etxebizitza multzoa

1.061
218
179
Egoitza nagusia (1.061)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (218)Hutsik (179)

Etxe mota

1.040
397
Etxea (1.040)Apartamentua (397)

Jabetza egoera

667
376
Jabeak (667)Alokairuan (376)HLM (74)Doan lagata (19)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (279).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik162
1919-194591
1946-1970268
1971-1990279
1991-2005124
2006-202098

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (441). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (384 etxebizitzatan). 690 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 559 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 363tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela25
2 gela93
3 gela212
4 gela291
5 gela edo gehiago441

Berogailu mota

276
153
384
243
Gas sarea (276)Fuel-olioa (153)Elektrizitatea (384)Gas botila (6)Bestelakoak (243)

Aparkalekua eta ibilgailuak

690aparkalekua
559ibilgailu 1
363ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 1.118 biztanleetatik 876 aktibo ziren (% 78,4), horietako 815 lanean (% 72,9) eta 61 langabezian (aktiboen % 7,0).

1.11815-64 urteko biztanle
% 78,4aktibo
% 72,9lanean
% 7,0langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 58,9
25-54 urte% 91,5
55-64 urte% 62,3
Gizonak% 80,3
Emakumeak% 76,2

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 12,5
BEPC, brebeta% 14,7
CAP-BEP% 9,8
Batxilergoa% 4,9
Goi-mailako +2% 4,9
Goi-mailako +3/4% 2,8
Goi-mailako +5% 6,2

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 7,0). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

242 ez-aktibotik 52 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 21,5), 82 erretiraturik zeuden (% 33,9) eta 108 bestelako ez-aktibo ziren (% 44,6).

Ez-aktiboak

% 21
% 34
% 45
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 9
% 9
% 28
% 24
% 25
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 920 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 815 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

920enplegu udalerrian
% 79,5soldatapeko
% 20,5ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.370 eurokoa zen.

23.370 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 24.820 €

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.257 ziren, horien artean 866 aktiboak ziren eta 391 inaktiboak ziren. 866 pertsona aktiboetatik 780 lanean zeuden (402 gizon eta 378 emakume) eta 86 langabezian zeuden (43 gizon eta 43 emakume). 391 pertsona inaktiboetatik 185 erretiraturik zeuden, 93 ikasten zeuden eta 113 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.[12]

Diru sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an Maurs udalerrian 1.049 unitate fiskal zeuden, 2.102,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.193 euro zen.[13]

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 184 komertzioetatik, 7 erauzte enpresak ziren, 9 janari enpresak ziren, 8 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 18 eraikuntza enpresak ziren, 47 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 14 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 7 finantziazio enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 23 zerbitzu enpresak ziren, 27 administrazio publikoko enpresak ziren eta 13 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[14]

2009an zeuden norbanakoentzako 52 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 5 banku bulegoak, 1 funeraria, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 autoeskolak, 2 igeltseroak, 4 margolariak, 3 zurginak, 3 iturginak, 5 argiketariak, 5 ile apaindegiak, 3 albaitariak, 1 aldi baterako lan enpresa, 6 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 1 apaindegia.[15]

2009an zeuden 22 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 5 okindegiak, 4 harategiak, 1 liburu denda zen, 2 arropa dendak, 1 elektrotresna denda zen, 2 altzari dendak, 2 drogeria eta 2 lore-dendak ziren.[16]

2000. urtean Maurs udalerrian 73 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.009 hektarea erabiltzen.[17]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an psikiatriko 1 , 2 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.

2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Maurs udalerrian 2 Bigarren Hezkuntza ikastetxe zeuden 208 ikaslekin.

Maurs udalerriak goi-mailako hezkuntza ez unibertsitarioko osasun-formakuntzako zentro bat zuen.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1992ko otsailaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 1,3 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Maurs », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
  13. ↑ Revenus fiscaux des ménages en 2008
  14. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  15. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  16. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  17. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Maurs&oldid=11340023"(e)tik eskuratuta