Edukira joan

Paray-sous-Briailles

Paray-sous-Briailles
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Auvernia-Rodano-Alpeak
Departamendua Allier
Izen ofizialaParay-sous-Briailles
Posta kodea03500
Geografia
Koordenatuak46°17′25″N 3°21′54″E / 46.2903°N 3.365°E / 46.2903; 3.365
Mapa
Azalera22,18 km²
Altitudea234 m, 228 m, 266 m eta 232 m
MugakideakCréchy, Loriges, Marcenat, Saint-Pourçain-sur-Sioule eta Varennes-sur-Allier
Demografia
Biztanleria616 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 288 (%46,9) (%53,1) 326 alt_right
Dentsitatea28 bizt/km²

Paray-sous-Briailles Frantziako udalerri bat da Allier departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 616 biztanle zituen 22,2 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Créchy, Loriges, Marcenat, Saint-Pourçain-sur-Sioule eta Varennes-sur-Allier.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Paray-sous-BriaillesParay-sous-Briailles
Població amb 295 habitants (2000)Loriges (2,8 km)
Població amb 466 habitants (2000)Créchy (5,4 km)
Població amb 535 habitants (2000)Rongères (6,6 km)
Població amb 358 habitants (2000)Marcenat (6,7 km)
Població amb 594 habitants (2000)Saint-Loup (6,8 km)
Població amb 847 habitants (2000)Billy (7,8 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Erdialdeko eta Iparraldeko lautaden klima ozeaniko degradatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatuaren eta mendiko klimaren arteko trantsizio-eremuan dago, eta Massif Centraleko erdialdea eta ipar-hegal aurrekoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: aire lehorra udan, eguzkialdi ona)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11,1 °C-koa da, 4,3 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 753 mm-koa da, urtarrilean 10,5 euri-egun eta uztailean 7,2 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, udalerrian bertan dagoen Météo-France estazioan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 11,7 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 744,7 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42,4 °C-koa da, 1983ko uztailaren 31an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -27 °C-koa da, 1963ko urtarrilaren 23an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 11,6 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (20,4 °C) eta hotzena urtarrila (3,8 °C). Urteko prezipitazioa 744 mm-koa da; hilabeterik euritsuena maiatza da (79 mm) eta lehorrena otsaila (39 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,37 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (10,4 °C) baino 2,0 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2018, 2020, 2022, 2023 eta 2024. Urterik beroena 2023 izan zen (13,0 °C) eta hotzena 1963 (9,0 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Paray-sous-Briailles)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 3.8 4.3 7.6 10.6 14.7 18.5 20.4 20.0 15.7 12.0 7.2 4.4 11.6
Pilatutako prezipitazioa (mm) 50 39 45 62 79 68 70 73 65 67 71 55 744
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,4 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,1+0,3+1,4+1,5+1,7+1,9+1,4+1,8+0,3+0,9+1,0+1,3
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,4 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea400500600700800900100011001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 326 gizon, 288 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
0.00
0.00
 
85-89
 
3.47
1.53
 
80-84
 
1.74
1.53
 
75-79
 
7.29
13.80
 
70-74
 
12.50
4.60
 
65-69
 
5.21
9.20
 
60-64
 
6.94
10.43
 
55-59
 
6.94
4.60
 
50-54
 
1.74
7.98
 
45-49
 
6.60
5.83
 
40-44
 
3.12
7.36
 
35-39
 
6.60
3.07
 
30-34
 
3.12
7.06
 
25-29
 
8.68
3.07
 
20-24
 
0.00
5.83
 
15-19
 
6.60
1.23
 
10-14
 
6.25
7.06
 
5-9
 
4.86
5.83
 
0-4
 
8.33
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Paray-sous-Briailles udalerrian 616 biztanle zeuden eta 278 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,22 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 34,9). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 33,1 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

616biztanle
278elkarbizitza-unitate
2,22lagun elkarbizitza-unitateko
186familia
Udalerria
% 28
% 35
% 33
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 186 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (97). 107 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 24k seme-alaba bakarra zuten etxean, 51k bi, eta 4k hiru edo gehiago.[10]

97
79
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean107
Seme-alaba bat24
Bi seme-alaba51
Hiru seme-alaba0
Lau edo gehiago4

15 urte edo gehiago zituzten 517 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 1,7 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 50,0. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 65-79 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 77,1).[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 2
25-39% 11
40-54% 22
55-64% 18
65-79% 22
80 +% 50
Bikotean bizi da
15-24% 15
25-39% 77
40-54% 70
55-64% 75
65-79% 77
80 +% 33

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 42,7 ezkonduta zegoen, eta beste % 23,4 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 15,9 izatezko bikotean eta % 7,5 PACS bidez lotuta). % 22,6 ezkongabeak ziren, % 4,3 alargunak eta % 7,2 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 42,7
Ezkongabea% 22,6
Izatezko bikotean% 15,9
PACS bidez lotuta% 7,5
Dibortziatuta% 7,2
Alarguna% 4,3

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 35,6), eskulangileak (% 28,4), erdi-mailako lanbideak (% 13,7), nekazariak (% 7,6). Talde nagusia (erretiratuak, % 35,6) Allier departamenduko batez bestekoaren (% 39,9) azpitik dago. 21 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 7,6).[10]

Udalerria
% 14
% 28
% 36
Allier
% 12
% 15
% 15
% 40
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 311 etxebizitza zeuden. Horietatik 281 egoitza nagusi ziren, 4 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 26 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (305), eta apartamentuak gutxi ziren (5). Egoitza nagusietatik 222 beren jabearen bizilekuak ziren, 52 alokairuan zeuden, 7 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 7 doan lagata.[11]

311etxebizitza
281egoitza nagusi
305etxe
5apartamentu

Etxebizitza multzoa

281
26
Egoitza nagusia (281)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (4)Hutsik (26)

Etxe mota

305
Etxea (305)Apartamentua (5)

Jabetza egoera

222
52
Jabeak (222)Alokairuan (52)HLM (7)Doan lagata (7)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1919 aurretik artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (97).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik97
1919-194542
1946-197025
1971-199044
1991-200547
2006-202026

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (139). 113 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 241 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 118 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 148tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela0
2 gela12
3 gela52
4 gela78
5 gela edo gehiago139

Berogailu mota

68
86
113
Fuel-olioa (68)Elektrizitatea (86)Gas botila (15)Bestelakoak (113)

Aparkalekua eta ibilgailuak

241aparkalekua
118ibilgailu 1
148ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 388 biztanleetatik 312 aktibo ziren (% 80,4), horietako 285 lanean (% 73,5) eta 27 langabezian (aktiboen % 8,7).

38815-64 urteko biztanle
% 80,4aktibo
% 73,5lanean
% 8,7langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 50,0
25-54 urte% 94,9
55-64 urte% 62,1
Gizonak% 84,5
Emakumeak% 75,4

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 0,0
BEPC, brebeta% 5,9
CAP-BEP% 10,0
Batxilergoa% 8,8
Goi-mailako +2% 12,2
Goi-mailako +3/4% 0,0
Goi-mailako +5% 12,5

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 8,7). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

76 ez-aktibotik 26 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 34,2), 27 erretiraturik zeuden (% 35,5) eta 23 bestelako ez-aktibo ziren (% 30,3).

Ez-aktiboak

% 34
% 36
% 30
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 10
% 30
% 12
% 38
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 86 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 285 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

86enplegu udalerrian
% 59,3soldatapeko
% 40,7ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 25.370 eurokoa zen.

25.370 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 24.430 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 16 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 4 zerbitzu enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 2 iturginak eta 1 jatetxe.[13]

2000. urtean Paray-sous-Briailles udalerrian 22 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.679 hektarea erabiltzen.[14]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1950ko urtarrilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 3,7 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Paray-sous-Briailles », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]