Edukira joan

Retascón

Wikipedia, Entziklopedia askea
Retascón
Aragoiko udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Aragoi
Probintzia Zaragozako probintzia
AlkateaArmando Monge Salvador
Izen ofizialaRetascón
Posta kodea50367
INEk ezarritako kodea50224
HerriburuaRetascón
Geografia
Koordenatuak41°08′39″N 1°22′52″W / 41.144166666667°N 1.3811111111111°W / 41.144166666667; -1.3811111111111
Mapa
Azalera25,158458 km²
Altitudea800 m
MugakideakDaroca, Manchones, Langa del Castillo, Torralbilla, Mainar, Villarroya del Campo eta Nombrevilla
Demografia
Biztanleria77 (2025)
alt_left 37 (%47,4) (%52,6) 41 alt_right
Dentsitatea3 bizt/km²
MatrikulaZ
Hizkuntza ofizialagaztelania

Retascón Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. Azken erroldaren arabera 77 biztanle zituen 25,2 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Daroca, Manchones, Langa del Castillo, Torralbilla, Mainar, Villarroya del Campo eta Nombrevilla.

Mapa
Retascón eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea60708090100200020052010201520202025RetascónBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 41 gizon, 37 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.00
 
95-99
 
0.00
2.44
 
90-94
 
2.70
0.00
 
85-89
 
5.41
7.32
 
80-84
 
8.11
0.00
 
75-79
 
5.41
4.88
 
70-74
 
8.11
14.63
 
65-69
 
0.00
9.76
 
60-64
 
10.81
12.20
 
55-59
 
5.41
2.44
 
50-54
 
0.00
2.44
 
45-49
 
13.51
14.63
 
40-44
 
5.41
4.88
 
35-39
 
5.41
7.32
 
30-34
 
2.70
7.32
 
25-29
 
5.41
0.00
 
20-24
 
5.41
0.00
 
15-19
 
8.11
0.00
 
10-14
 
2.70
2.44
 
5-9
 
2.70
7.32
 
0-4
 
2.70
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 39,7 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 48,6) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 11,5 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 12,8 —probintzian % 19—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Zaragozako mapa
Udal
Prob
Best
Esta
Udalerri berean · % 39,7Probintzia berean · % 34,6Erkidegoan · % 1,3Beste erkidegoa · % 11,5Estatutik kanpo · % 12,8
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 10 biztanleren artean, gehienak Afrikan jaioak dira (% 60)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Nikaragua, Errumania dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 20Europa · % 20Afrika · % 60
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
3
Maroko
3
0
Nikaragua
2
0
Alemania
1
1
Errumania
0
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 97 etxebizitza zeuden: 36 (% 37,1) nagusiak eta 61 (% 62,9) ez-nagusiak.[4]

97etxebizitza
36etxegune

Etxebizitza multzoa Zaragozako mapa

36
61
Etxebizitza nagusia (36)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (61)

Guztira 36 etxegune zeuden, eta horietatik 20 (% 55,6) pertsona bakarrekoak ziren.[5]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 120
2 pertsona7
3 pertsona6
4 pertsona2
5 edo gehiago1

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 68 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 45,6 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 17,6; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 14,7; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 22,1.[6] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 35,5 zen 2021ean eta % 45,6 2024an; beraz, 10,1 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 38,7 izatetik % 22,1 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 48,5 ziren, eta gizonen artean % 42,9; 5,6 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 24,2 eta gizonen % 20,0 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

68biztanle 15 urte edo +, 2024
% 45,6goi-mailako ikasketak+10,1 puntu 2021etik mapa
% 22,1lehen hezkuntza edo gutxiago−16,7 puntu 2021etik mapa
% 22,1
% 14,7
% 17,6
% 45,6
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 22,1Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 14,7Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 17,6Goi-mailako ikasketak · % 45,6
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Zaragozako mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Retascón, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak31% 45,615% 42,916% 48,5
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa12% 17,67% 20,05% 15,2
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)10% 14,76% 17,14% 12,1
Lehen hezkuntza edo gutxiago15% 22,17% 20,08% 24,2
Guztira68% 100,035% 100,033% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Retascón, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 35,5% 16,1% 9,7% 38,762
2022% 41,8% 18,2% 12,7% 27,355
2023% 43,9% 16,7% 15,2% 24,266
2024% 45,6% 17,6% 14,7% 22,168
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 17.535 euro-koa zen[7], eta etxegune bakoitzeko 31.911 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (15.650 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) — zen. Errenta gordina 20.995 euro-koa izan zen pertsonako.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[8][oh 1].

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Retascón udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 37 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 54,4; gainerako % 45,6 inaktibo zeuden.[9] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 2,7 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 57,1 zen eta emakumezkoena % 51,5; langabezia-tasa, aldiz, % 5,0 eta % 0,0 zen, hurrenez hurren.[9]

Okupatuen kopurua 32 zen 2023ean, 2021eko 28etik gora.[10] Emakumeek okupatuen % 46,9 osatzen dute, eta gizonek % 53,1.

32okupatu, 2023+% 14,3 2021etik
% 46,9emakumeak okupatuen artean
% 54,4jarduera-tasa, 2024
% 2,7langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 52,9
% 45,6
Okupatuak · % 52,9Langabeak · % 1,5Inaktiboak · % 45,6
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Retascón, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak36% 52,919% 54,317% 51,5
Langabeak1% 1,51% 2,90% 0,0
Inaktiboak31% 45,615% 42,916% 48,5
Guztira68% 100,035% 100,033% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 56,3), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 34,4), industria (% 6,3) eta eraikuntza (% 3,1).[10]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Zaragozako mapa
% 34,4
% 56,3
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 34,4Industria · % 6,3Eraikuntza · % 3,1Zerbitzuak · % 56,3

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 31,3; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 28,1), eta oinarrizko okupazioak % 21,9.[11] Sexuaren arabera, gizonen artean goi eta erdi maila dira nagusi (% 29,4), eta emakumeen artean langile kualifikatuak (% 46,7).

% 28,1
% 31,3
% 21,9
% 18,8
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 28,1Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 31,3Oinarrizko okupazioak · % 21,9Ez dago jasota · % 18,8
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Retascón, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak9% 28,15% 29,44% 26,7
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak10% 31,33% 17,67% 46,7
Oinarrizko okupazioak7% 21,94% 23,53% 20,0
Ez dago jasota6% 18,85% 29,41% 6,7
Guztira32% 100,017% 100,015% 100,0

Okupatuen % 68,8 besteren konturako langileak dira, eta % 31,3 norberaren konturakoak.[12]

% 31,3
% 68,8
Norberaren kontura · % 31,3Besteren kontura eta beste egoera bat · % 68,8
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Retascón, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura10% 31,38% 47,12% 13,3
Besteren kontura22% 68,89% 52,913% 86,7
Guztira32% 100,017% 100,015% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 35 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 2.139 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[13][oh 2]. Udalerriaren azalera 25,2 km² denez, NAE lurraldearen % 85 da[14]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 98,6 lur goldagarria (2.109 ha, 35 ustiategitan), % 0,8 arbolak (17,4 ha, 8 ustiategitan) eta % 0,6 larre iraunkorrak (12,5 ha, 4 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
85%
15%
NAE · 2.139 ha (% 85)Gainerako azalera · 376 ha (% 15)
NAE, lur-erabileraren arabera
99%
Lur goldagarria · 2.109 ha (% 98,6)Larre iraunkorrak · 12,5 ha (% 0,6)Arbolak · 17,4 ha (% 0,8)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 32 gidari zeuden erroldatuta: 25 gizon (% 78,1) eta 7 emakume (% 21,9)[15]. Biztanleen % 41 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 3.683 ibilgailuk osatzen zuten: 3.087 turismo, 402 furgoneta, 128 kamioi, 14 motozikleta eta 3 ziklomotor[15]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 39.577 turismokoa zen (probintziako altuena), probintziako batez bestekoaren (443) gainetik.

Turismoen batez besteko adina 5,6 urtekoa zen; turismoen % 50,6k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 0,7k 25 urte baino gehiago[15]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 56 gasolinazko zen eta % 39,5 diesel; 132 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 3,6; probintzian % 1). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 27,7k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 2,3k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
9%
19%
63%
0 etiketa · 321 (% 8,8)ECO · 691 (% 18,9)C etiketa · 2.307 (% 63,1)B etiketa · 254 (% 6,9)Etiketarik gabe · 85 (% 2,3)
Turismoak, adinaren arabera
51%
25%
17%
< 4 urte · 1.562 (% 50,6)4–8 urte · 771 (% 25)8–15 urte · 527 (% 17,1)15–25 urte · 205 (% 6,6)≥ 25 urte · 22 (% 0,7)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Zaragoza.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Zaragoza.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  7. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Zaragoza.tab.
  8. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  9. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  10. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  11. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Zaragoza.tab (Wikimedia Commons).
  14. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1639528.
  15. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Zaragoza.tab (Wikimedia Commons).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Aragoi
 Artikulu hau Aragoiko geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Retascón&oldid=11789897"(e)tik eskuratuta