Edukira joan

Riotord

Wikipedia, Entziklopedia askea
Riotord
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Auvernia-Rodano-Alpeak
DepartamenduaLoira Garaia
BarrutiYssingeauxeko barrutia
Kantonamenducanton of Montfaucon-en-Velay
Izen ofizialaRiotord
Posta kodea43220
Geografia
Koordenatuak45°13′54″N 4°24′07″E / 45.2317°N 4.4019°E / 45.2317; 4.4019
Mapa
Azalera51,88 km²
Altitudea791 m, 1.369 m eta 1.021 m
MugakideakVanosc, Burdignes, Marlhes, Saint-Régis-du-Coin, Saint-Sauveur-en-Rue, Dunières, Saint-Julien-Molhesabate eta Saint-Romain-Lachalm
Demografia
Biztanleria1.195 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 554 (%46,7) (%53,3) 633 alt_right
Dentsitatea23 bizt/km²
commune-riotord.fr

Riotord (frantsesez eta ofizialki: Riotord) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Loira Garaia departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 1.195 biztanle zituen 51,9 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Vanosc, Burdignes, Marlhes, Saint-Régis-du-Coin, Saint-Sauveur-en-Rue, Dunières, Saint-Julien-Molhesabate eta Saint-Romain-Lachalm.

Mapa
Riotord eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
RiotordRiotord
Població amb 2996 habitants (2000)Dunières (5,0 km)
Població amb 1375 habitants (2000)Marlhes (5,8 km)
Població amb 612 habitants (2000)Montregard (9,3 km)
Població amb 846 habitants (2000)Raucoules (9,6 km)
Població amb 1245 habitants (2000)Jonzieux (9,8 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak mendiko klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfa motakoa da: klima epela, uda beroa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Massif Centraleko hego-ekialdeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 1000-1500 mm artekoa, gutxiena udan, gehiena udazkenean)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 8,9 °C-koa da, 16,1 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 989 mm-koa da, urtarrilean 9,8 euri-egun eta uztailean 0,7 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Saint-Romain-Lachalm udalerrian dago, 6,7 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 9,2 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 923,5 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 35,5 °C-koa da, 2019ko ekainaren 29an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -22,1 °C-koa da, 1987ko urtarrilaren 12an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 8,0 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (16,8 °C) eta hotzena urtarrila (0,4 °C). Urteko prezipitazioa 980 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (116 mm) eta lehorrena otsaila (49 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,36 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (6,9 °C) baino 2,0 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2020, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (9,8 °C) eta hotzena 1963 (6,0 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Riotord)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 0.4 0.6 3.6 6.4 10.5 14.5 16.8 16.5 12.2 8.7 4.0 1.5 8.0
Pilatutako prezipitazioa (mm) 64 49 52 84 105 89 75 76 97 112 116 62 980
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (6,9 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,0+0,3+1,4+1,3+1,3+1,7+1,1+1,60,0+0,5+1,1+1,4
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: −5 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (6,9 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea1000150020002500300035001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 633 gizon, 554 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
3.61
0.79
 
85-89
 
1.81
3.16
 
80-84
 
7.22
3.16
 
75-79
 
3.61
10.11
 
70-74
 
6.32
8.69
 
65-69
 
8.12
7.74
 
60-64
 
9.75
6.32
 
55-59
 
8.12
10.27
 
50-54
 
6.32
7.90
 
45-49
 
6.32
7.11
 
40-44
 
3.61
2.37
 
35-39
 
4.51
5.53
 
30-34
 
3.61
3.95
 
25-29
 
5.42
5.53
 
20-24
 
1.81
3.16
 
15-19
 
7.22
5.53
 
10-14
 
8.12
3.95
 
5-9
 
2.71
4.74
 
0-4
 
1.81
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Riotord udalerrian 1.142 biztanle zeuden eta 519 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,20 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 35,3), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

1.142biztanle
519elkarbizitza-unitate
2,20lagun elkarbizitza-unitateko
331familia
Udalerria
% 32
% 29
% 35
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 331 familia zeuden, eta horien artean seme-alabak etxean zituzten bikoteak ziren ugarienak (166). Guraso bakarreko 15 familietatik 10etan ama zen guraso bakarra. 179 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 75k seme-alaba bakarra zuten etxean, 45k bi, eta 30k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 166 bikoteetatik 5tan (% 3,0) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[10]

149
166
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean179
Seme-alaba bat75
Bi seme-alaba45
Hiru seme-alaba25
Lau edo gehiago5

15 urte edo gehiago zituzten 1.027 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 5,0 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 30,5. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 25-39 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 77,3). 80 urte edo gehiagoko 118 biztanleetatik 78 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 40 kolektibitateren batean.[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 5
25-39% 10
40-54% 13
55-64% 22
65-79% 28
80 +% 31
Bikotean bizi da
15-24% 12
25-39% 77
40-54% 75
55-64% 75
65-79% 61
80 +% 31

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 45,3 ezkonduta zegoen, eta beste % 14,9 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 9,0 izatezko bikotean eta % 5,9 PACS bidez lotuta). % 26,4 ezkongabeak ziren, % 9,4 alargunak eta % 3,9 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 45,3
Ezkongabea% 26,4
Alarguna% 9,4
Izatezko bikotean% 9,0
PACS bidez lotuta% 5,9
Dibortziatuta% 3,9

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 43,2), eskulangileak (% 20,2), erdi-mailako lanbideak (% 12,5), enplegatuak (% 10,6). Talde nagusia (erretiratuak, % 43,2) Loira Garaia departamenduko batez bestekoaren (% 37,0) gainetik dago. 5 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 1,0).[10]

Udalerria
% 13
% 11
% 20
% 43
Loira Garaia
% 14
% 14
% 16
% 37
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 799 etxebizitza zeuden. Horietatik 521 egoitza nagusi ziren, 137 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 141 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (673), eta apartamentuak gutxi ziren (126). Egoitza nagusietatik 422 beren jabearen bizilekuak ziren, 87 alokairuan zeuden, 7 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 11 doan lagata.[11]

799etxebizitza
521egoitza nagusi
673etxe
126apartamentu

Etxebizitza multzoa

521
137
141
Egoitza nagusia (521)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (137)Hutsik (141)

Etxe mota

673
126
Etxea (673)Apartamentua (126)

Jabetza egoera

422
87
Jabeak (422)Alokairuan (87)HLM (7)Doan lagata (11)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1919 aurretik artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (134).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik134
1919-194548
1946-197058
1971-1990127
1991-200568
2006-202086

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (220). 221 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 392 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 229 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 248tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela0
2 gela26
3 gela94
4 gela180
5 gela edo gehiago220

Berogailu mota

207
78
221
Gas sarea (4)Fuel-olioa (207)Elektrizitatea (78)Gas botila (11)Bestelakoak (221)

Aparkalekua eta ibilgailuak

392aparkalekua
229ibilgailu 1
248ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 699 biztanleetatik 545 aktibo ziren (% 78,0), horietako 500 lanean (% 71,5) eta 44 langabezian (aktiboen % 8,1).

69915-64 urteko biztanle
% 78,0aktibo
% 71,5lanean
% 8,1langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 57,1
25-54 urte% 95,5
55-64 urte% 51,7
Gizonak% 79,8
Emakumeak% 75,9

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 19,4
BEPC, brebeta% 7,7
CAP-BEP% 8,1
Batxilergoa% 5,8
Goi-mailako +2% 9,0
Goi-mailako +3/4% 5,1
Goi-mailako +5% 7,4

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 8,1). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

155 ez-aktibotik 48 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 31,0), 73 erretiraturik zeuden (% 47,1) eta 33 bestelako ez-aktibo ziren (% 21,3).

Ez-aktiboak

% 31
% 47
% 21
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 9
% 11
% 21
% 24
% 33
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 466 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 500 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

466enplegu udalerrian
% 76,8soldatapeko
% 23,2ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 25.040 eurokoa zen.

25.040 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 25.140 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 66 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 13 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 15 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 4 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren, 6 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 20 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 autoeskola, 5 igeltseroak, 1 margolaria, 3 zurginak, 1 iturgina, 2 argiketariak, 1 ile apaindegia eta 3 jatetxeak.[13]

2009an zeuden 6 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen eta 1 zapata-denda zen.[14]

2000. urtean Riotord udalerrian 62 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.147 hektarea erabiltzen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.

2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1986ko ekainaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 3,4 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Saint-Romain-Lachalm », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Riotord&oldid=11342105"(e)tik eskuratuta