Edukira joan

Risoul

Risoul
Risoul
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Proventza-Alpeak-Kosta Urdina
DepartamenduaAlpe Garaiak
Izen ofizialaRisoul
Jatorrizko izenaRisoul
Posta kodea05600
Geografia
Koordenatuak44°38′55″N 6°38′24″E / 44.6486°N 6.64°E / 44.6486; 6.64
Mapa
Azalera30,34 km²
Altitudea872 m, 2.573 m eta 1.790 m
MugakideakGuillestre, Saint-André-d'Embrun, Saint-Clément-sur-Durance eta Vars
Demografia
Biztanleria664 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 311 (%46,9) (%53,1) 352 alt_right
Dentsitatea22 bizt/km²
mairiederisoul.com

Risoul (frantsesez eta ofizialki: Risoul) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Alpe Garaiak departamenduan dagoena, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. Azken erroldaren arabera 664 biztanle zituen 30,3 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Guillestre, Saint-André-d'Embrun, Saint-Clément-sur-Durance eta Vars.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
RisoulRisoul
Població amb 2273 habitants (2000)Guillestre (1,6 km)
Població amb 136 habitants (2000)Mont-Dauphin (2,5 km)
Població amb 744 habitants (2000)Eygliers (3,1 km)
Població amb 185 habitants (2000)Réotier (4,3 km)
Població amb 592 habitants (2000)Saint-Crépin (6,8 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima erdikontinental eta mendi-ertzetako klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta hego Alpeetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 850-1000 mm artekoa, gutxiena udan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 8,7 °C-koa da, 13,3 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 767 mm-koa da, urtarrilean 6,7 euri-egun eta uztailean 6,1 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Saint-Crépin_(Alpe_Garaiak) udalerrian dago, 7 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 10 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 743,9 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 38,3 °C-koa da, 2023ko abuztuaren 23an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -20,6 °C-koa da, 2010ko abenduaren 18an lortua[oh 1][5].

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[6]

BiztanleriaUrtea20030040050060070080090010001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 352 gizon, 311 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
3.22
0.00
 
85-89
 
3.22
2.84
 
80-84
 
0.00
1.42
 
75-79
 
1.61
5.68
 
70-74
 
1.61
9.94
 
65-69
 
11.25
2.84
 
60-64
 
6.43
9.94
 
55-59
 
11.25
5.97
 
50-54
 
11.58
10.51
 
45-49
 
3.22
4.26
 
40-44
 
6.75
2.84
 
35-39
 
8.36
9.94
 
30-34
 
8.04
5.68
 
25-29
 
6.75
4.26
 
20-24
 
1.61
5.97
 
15-19
 
3.54
4.55
 
10-14
 
1.61
7.39
 
5-9
 
6.75
5.97
 
0-4
 
3.22
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Risoul udalerrian 664 biztanle zeuden eta 326 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 2,04 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 38,0). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 33,4 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[9]

664biztanle
326elkarbizitza-unitate
2,04lagun elkarbizitza-unitateko
212familia
Udalerria
% 24
% 38
% 33
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 212 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (124). Guraso bakarreko 10 familietatik 10etan ama zen guraso bakarra. 134 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 46k seme-alaba bakarra zuten etxean, 27k bi, eta 6k hiru edo gehiago.[9]

124
78
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean134
Seme-alaba bat46
Bi seme-alaba27
Hiru seme-alaba6
Lau edo gehiago0

15 urte edo gehiago zituzten 572 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 0,0 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 36,0. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 65-79 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 77,1).[9]

Bakarrik bizi da
15-24% 0
25-39% 16
40-54% 17
55-64% 21
65-79% 24
80 +% 36
Bikotean bizi da
15-24% 25
25-39% 75
40-54% 76
55-64% 74
65-79% 77
80 +% 56

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 45,3 ezkonduta zegoen, eta beste % 26,4 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 18,0 izatezko bikotean eta % 8,4 PACS bidez lotuta). % 18,7 ezkongabeak ziren, % 3,8 alargunak eta % 5,8 dibortziatuak.[9]

Ezkonduta% 45,3
Ezkongabea% 18,7
Izatezko bikotean% 18,0
PACS bidez lotuta% 8,4
Dibortziatuta% 5,8
Alarguna% 3,8

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 32,8), enplegatuak (% 19,6), artisau, merkatari eta enpresa-buruak (% 15,3), erdi-mailako lanbideak (% 10,7). Talde nagusia (erretiratuak, % 32,8) Alpe Garaiak departamenduko batez bestekoaren (% 36,6) azpitik dago. 16 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 4,9).[9]

Udalerria
% 15
% 11
% 20
% 33
Alpe Garaiak
% 16
% 16
% 11
% 37
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 4.207 etxebizitza zeuden. Talderik handiena bigarren egoitza edo noizbehinkakoa ziren (3.857), 323 egoitza nagusiekin alderatuta eta 27 hutsik. Apartamentuak ziren nagusi (3.674), etxeak baino gehiago (485). Egoitza nagusietatik 226 beren jabearen bizilekuak ziren, 58 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 40 doan lagata.[10]

4.207etxebizitza
323egoitza nagusi
485etxe
3.674apartamentu

Etxebizitza multzoa

3.857
Egoitza nagusia (323)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (3.857)Hutsik (27)

Etxe mota

485
3.674
Etxea (485)Apartamentua (3.674)

Jabetza egoera

226
58
40
Jabeak (226)Alokairuan (58)Doan lagata (40)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (100).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik37
1919-194512
1946-197040
1971-1990100
1991-200570
2006-202036

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (146). 154 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 275 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 125 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 182tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela2
2 gela43
3 gela56
4 gela77
5 gela edo gehiago146

Berogailu mota

47
103
154
Gas sarea (1)Fuel-olioa (47)Elektrizitatea (103)Gas botila (18)Bestelakoak (154)

Aparkalekua eta ibilgailuak

275aparkalekua
125ibilgailu 1
182ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 403 biztanleetatik 337 aktibo ziren (% 83,6), horietako 321 lanean (% 79,7) eta 16 langabezian (aktiboen % 4,7).

40315-64 urteko biztanle
% 83,6aktibo
% 79,7lanean
% 4,7langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 67,5
25-54 urte% 95,1
55-64 urte% 65,0
Gizonak% 87,9
Emakumeak% 78,7

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 15,4
BEPC, brebeta% 0,0
CAP-BEP% 4,1
Batxilergoa% 5,9
Goi-mailako +2% 7,1
Goi-mailako +3/4% 2,4
Goi-mailako +5% 0,0

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 4,7). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

67 ez-aktibotik 14 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 20,9), 33 erretiraturik zeuden (% 49,3) eta 20 bestelako ez-aktibo ziren (% 29,9).

Ez-aktiboak

% 21
% 49
% 30
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 27
% 22
% 24
% 14
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 534 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 321 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

534enplegu udalerrian
% 68,4soldatapeko
% 31,6ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 26.860 eurokoa zen.

26.860 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 25.060 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 219 komertzioetatik, 5 janari enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 9 eraikuntza enpresak ziren, 35 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 42 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 4 finantziazio enpresak ziren, 23 higiezinen enpresak ziren, 10 zerbitzu enpresak ziren, 69 administrazio publikoko enpresak ziren eta 15 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[11]

2009an zeuden norbanakoentzako 42 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 3 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 2 ile apaindegiak, 26 jatetxeak, 5 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 1 apaindegia.[12]

2009an zeuden 28 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 4 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 4 okindegiak, 3 harategiak, 15 kirol-dendak eta 1 drogeria zen.[13]

2000. urtean Risoul udalerrian 26 nekazaritza-ustiategi zeuden, 252 hektarea erabiltzen.[14]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

  1. Estazioko erregistroak 2006ko abuztuaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
  2. INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « St Crépin », fiche climatologique. .
  6. Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  7. «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  8. (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  9. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  12. Nombre d'équipements des services aux particuliers
  13. Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  14. Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]