Edukira joan

Saint-Yorre

Saint-Yorre
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Auvernia-Rodano-Alpeak
Departamendua Allier
Izen ofizialaSaint-Yorre
Posta kodea03270
Geografia
Koordenatuak46°03′57″N 3°27′51″E / 46.0658°N 3.4642°E / 46.0658; 3.4642
Mapa
Azalera6,35 km²
Altitudea254 m, 374 m eta 291 m
MugakideakAbrest, Busset, Hauterive, Mariol, Saint-Priest-Bramefant eta Saint-Sylvestre-Pragoulin
Demografia
Biztanleria2.641 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 1.350 (%51,3) (%48,7) 1.280 alt_right
Dentsitatea416 bizt/km²
ville-saint-yorre.fr

Saint-Yorre Frantziako udalerri bat da Allier departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 2.641 biztanle zituen 6,3 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Abrest, Busset, Hauterive, Mariol, Saint-Priest-Bramefant eta Saint-Sylvestre-Pragoulin.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Saint-YorreSaint-Yorre
Població amb 1082 habitants (2000)Hauterive (2,8 km)
Població amb 863 habitants (2000)Busset (3,8 km)
Població amb 2591 habitants (2000)Abrest (4,2 km)
Població amb 1757 habitants (2000)Le Vernet (4,7 km)
Població amb 772 habitants (2000)Mariol (5,7 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Erdialdeko eta Iparraldeko lautaden klima ozeaniko degradatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Massif Centraleko ipar-ekialdeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 800-1200 mm artekoa, urte osoan ondo banatuta)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11,2 °C-koa da, 4,7 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 856 mm-koa da, urtarrilean 10,8 euri-egun eta uztailean 8 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Vichy udalerrian dago, 6,1 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 12,7 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 799,6 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,6 °C-koa da, 2026ko ekainaren 27an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -21,5 °C-koa da, 1971ko urtarrilaren 5an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 11,1 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (20,0 °C) eta hotzena urtarrila (3,3 °C). Urteko prezipitazioa 765 mm-koa da; hilabeterik euritsuena maiatza da (81 mm) eta lehorrena otsaila (40 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,38 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (9,8 °C) baino 2,1 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2018, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (12,6 °C) eta hotzena 1963 (8,4 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Saint-Yorre)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 3.3 3.9 7.2 10.1 14.2 18.0 20.0 19.6 15.2 11.5 6.7 4.0 11.1
Pilatutako prezipitazioa (mm) 52 40 46 64 81 70 72 75 67 69 73 56 765
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (9,8 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,2+0,4+1,5+1,5+1,7+2,0+1,5+1,9+0,3+0,9+1,1+1,4
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (9,8 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea05001000150020002500300035001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 1.280 gizon, 1.350 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
1.11
1.17
 
90-94
 
2.59
2.73
 
85-89
 
1.85
1.95
 
80-84
 
5.48
3.91
 
75-79
 
4.00
6.95
 
70-74
 
4.74
8.91
 
65-69
 
9.93
8.12
 
60-64
 
6.96
6.95
 
55-59
 
8.07
4.69
 
50-54
 
4.81
5.47
 
45-49
 
6.67
4.69
 
40-44
 
8.15
9.30
 
35-39
 
4.81
4.69
 
30-34
 
3.33
3.91
 
25-29
 
2.59
3.91
 
20-24
 
4.81
5.47
 
15-19
 
6.30
4.69
 
10-14
 
5.56
7.81
 
5-9
 
3.70
4.69
 
0-4
 
4.52
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Saint-Yorre udalerrian 2.623 biztanle zeuden eta 1.301 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,02 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 40,2), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[10]

2.623biztanle
1.301elkarbizitza-unitate
2,02lagun elkarbizitza-unitateko
764familia
Udalerria
% 19
% 31
% 9
% 40
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 764 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (402). Guraso bakarreko 116 familietatik 90etan ama zen guraso bakarra. 437 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 136k seme-alaba bakarra zuten etxean, 131k bi, eta 60k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 246 bikoteetatik 35tan (% 14,2) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[10]

402
246
116
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean437
Seme-alaba bat136
Bi seme-alaba131
Hiru seme-alaba45
Lau edo gehiago15

15 urte edo gehiago zituzten 2.215 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 6,9 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 52,7. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 55-64 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 73,2).[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 7
25-39% 18
40-54% 14
55-64% 22
65-79% 32
80 +% 53
Bikotean bizi da
15-24% 13
25-39% 66
40-54% 69
55-64% 73
65-79% 64
80 +% 43

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 41,4 ezkonduta zegoen, eta beste % 18,3 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 12,3 izatezko bikotean eta % 6,0 PACS bidez lotuta). % 23,6 ezkongabeak ziren, % 9,0 alargunak eta % 7,7 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 41,4
Ezkongabea% 23,6
Izatezko bikotean% 12,3
Alarguna% 9,0
Dibortziatuta% 7,7
PACS bidez lotuta% 6,0

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 42,9), eskulangileak (% 18,9), enplegatuak (% 15,4), erdi-mailako lanbideak (% 11,6). Talde nagusia (erretiratuak, % 42,9) Allier departamenduko batez bestekoaren (% 39,9) gainetik dago. 15 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 1,2).[10]

Udalerria
% 12
% 15
% 19
% 43
Allier
% 12
% 15
% 15
% 40
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 1.464 etxebizitza zeuden. Horietatik 1.297 egoitza nagusi ziren, 18 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 149 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (1.143), eta apartamentuak gutxi ziren (293). Egoitza nagusietatik 887 beren jabearen bizilekuak ziren, 392 alokairuan zeuden, 140 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 18 doan lagata.[11]

1.464etxebizitza
1.297egoitza nagusi
1.143etxe
293apartamentu

Etxebizitza multzoa

1.297
149
Egoitza nagusia (1.297)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (18)Hutsik (149)

Etxe mota

1.143
293
Etxea (1.143)Apartamentua (293)

Jabetza egoera

887
392
140
Jabeak (887)Alokairuan (392)HLM (140)Doan lagata (18)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1946-1970 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (398).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik72
1919-1945156
1946-1970398
1971-1990360
1991-2005139
2006-2020152

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (501). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (511 etxebizitzatan). 904 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 613 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 521tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela24
2 gela73
3 gela268
4 gela431
5 gela edo gehiago501

Berogailu mota

511
160
411
206
Gas sarea (511)Fuel-olioa (160)Elektrizitatea (411)Gas botila (9)Bestelakoak (206)

Aparkalekua eta ibilgailuak

904aparkalekua
613ibilgailu 1
521ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 1.502 biztanleetatik 1.107 aktibo ziren (% 73,7), horietako 1.003 lanean (% 66,8) eta 104 langabezian (aktiboen % 9,4).

1.50215-64 urteko biztanle
% 73,7aktibo
% 66,8lanean
% 9,4langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 47,8
25-54 urte% 90,5
55-64 urte% 54,2
Gizonak% 75,9
Emakumeak% 71,7

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 16,7
BEPC, brebeta% 18,2
CAP-BEP% 11,4
Batxilergoa% 8,6
Goi-mailako +2% 5,5
Goi-mailako +3/4% 4,8
Goi-mailako +5% 1,4

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 9,4). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

395 ez-aktibotik 114 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 28,9), 126 erretiraturik zeuden (% 31,9) eta 155 bestelako ez-aktibo ziren (% 39,2).

Ez-aktiboak

% 29
% 32
% 39
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 8
% 18
% 32
% 33
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 1.078 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 1.003 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

1.078enplegu udalerrian
% 88,6soldatapeko
% 11,5ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.960 eurokoa zen, eta biztanleen % 15 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

23.960 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 24.430 €
% 15,0pobrezia-tasa▼ Dep.: % 16,4

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 151 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 12 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 17 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 21 eraikuntza enpresak ziren, 22 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 9 garraio enpresak ziren, 7 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 6 finantziazio enpresak ziren, 5 higiezinen enpresak ziren, 15 zerbitzu enpresak ziren, 20 administrazio publikoko enpresak ziren eta 13 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 41 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 banku bulegoak, 1 funeraria, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 autoeskolak, 4 igeltseroak, 3 margolariak, 3 zurginak, 2 iturginak, 5 argiketariak, 5 ile apaindegiak, 5 jatetxeak, 1 higiezinen agentzia, 1 tintoreria eta 1 apaindegia.[13]

2009an zeuden 11 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 3 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen, 1 arropa denda zen eta 1 lore-denda zen.[14]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an zeuden 2 osasun-ekipamenduak botika ziren.

2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Saint-Yorre udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 279 ikaslekin.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1952ko urtarrilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 4,2 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Vichy-Ville », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]