Sexu erakarpen

Sexu erakarpena bikotekidearen interes sexuala piztu eta atxikitzeko ahalmena eta ahalmen horren gauzatzea da, ugalketarako nahiz, gizakien kasuan, interes erotikoaz. Atributu fisikoak, usainak, janzkera, estatus soziala eta nortasunaren beste zenbait alderdik eragiten dute.^[1] Animalien artean ere ematen da.

Sexu erakarpena pertsona sexuatuarekiko interesa pizteko ezaugarria da, sexu-desiran oinarrituta eta gizabanakoaren sexu-joerarekin harreman estuan. Era berean, erakargarritasun sexuala beste pertsona baten interes sexuala edo erotikoa erakartzeko gaitasuna da, eta faktore bat da hautespen sexualean.

Erakarpena oinarritu daiteke ezaugarri fisikoetan, pertsona baten ezaugarrietan edo ezaugarri jakin batzuetan, testuinguruaren arabera. Erakarpena izan daiteke pertsona baten estetika edo mugimenduaren ondorioz, haren ahotsa edo usainaren ondorioz, beste faktore batzuez gain. Erakarpena pertsona baten apaingarriekin, arroparekin, perfumearekin edo estiloarekin indartu daiteke.

Sexu-erakargarritasuneko irizpide objektiboak ezartzen eta kapital-aktiboen gorputz-forma bat bezala neurtzen saiatu diren arren, pertsona baten sexu-erakargarritasuna neurri subjektiboa da, beste pertsona baten pertzepzioaren, interesaren eta sexu-orientazioaren araberakoa.

Jim Pfaus Concordia Unibertsitateko (Kanada) neurozientzia eta psikologia irakasleak koordinatutako ikerketa batean non Sirakusako Unibertsitateko (AEB) espezialistekin, Mendebaldeko Virginiako Unibertsitateko eta Genevako (Suitza) Unibertsitate Ospitaletik eta Journal of Sexual Medicinen argitaratuta, ikusi dute sistema linbikoan, hipokanpoa eta amigdala barne, hau da, lobulu linbikoaren azalan, ematen dela prozesu fisio-psikologiko ahaltsu hau.^[2]^[3]

Gizarte tradizional batzuetan erakargarritzat jotzen diren ezaugarri kulturalak.
Ezpainetako plaka eta eskarifikazioa (Omo haraneko emakumea, Etiopia).
Aurpegi margoketa (Wodaabe gizonen Yaake dantza, Niger).
Lepoko espirala (Padaung emakumea, Birmania).

Giza erakarpen sexuala

Erakarpen fisiko eta sexuala pertsona batekiko jarrera positiboak sortzeko prozesuari dagokio, pertsona horrek ezaugarri fisiko eta sexual jakin batzuk dituelako edo erakusten dituelako. Erakarpena da, batez ere, bere itxura fisikoak beste pertsonarengan sortzen duen interesean eta maitemintzean eta maitasun-prozesuaren lehen faseetan (pertsona asexualak izan ezik) naturala izaten den desio sexualean oinarritzen dena.^[4]^[5]

Taldeko lotura-beharrak pertsonen arteko harremanak ezartzera garamatzan arren, sexu-desioak (sexu-harremanak izateko beharrak eragindakoa) sexu-erakarpena agertzea ahalbidetzen du. Lehenik eta behin, sexu-bikotea bilatzera bultzatzen gaituztenak sexu-bulkada bereizi gabeak dira, ondoren, gizabanako jakin batzuekiko sexu-erakarpen selektibo bihurtzen dira.

Sexu-erakarpena eta maitemina

Pertsona batenganako erakarpen fisiko eta sexualak plazera eragiten duten gertaera posibleei buruzko itxaropen batzuk sortuko ditu. Une horretan, sexu-desioek eragindako kitzikapena eta ikasitako gizarte-itxaropenek sortutakoa batzen dira, eta pertsona berarengana bideratzen dira, maitemintze-egoera deiturikoa agertuz. Erakarpen-elkarrekikotasuna eta elkarrekiko eskuragarritasuna izanez gero, egoera hori indartu egin daiteke. Gure kulturako maitasun-harremanen lehen etapa da.^[6]

Sexu-erakarpena eta maitasuna

Sakontzeko, irakurri: «Maitasun erromantiko»

Sexu-erakarpenak ez du beti esan nahi pertsonen artean erakarpen erromantikoa dagoenik, bi erakarpen baitira, eta ez aldi berean halabeharrez. Pertsona sexual arromantiko batek erakarpen sexuala sentituko luke, baina ez erromantikoa. Sexu-erakarpenak beste pertsonarekin sexualki egoteko suhartasuna du. Arlo horretako maitasuna sexu-erakarpenaren prozesu horren aldi luze baten ondoren sortu ohi da.

Sexu-erakarpena sor dezaketen estimuluak

Ikuspuntu tradizional batetik erakarpena sortzen duten estimuluak honako hauetan oinarritzen dira nagusiki:

Bai modu naturalean, bai ohitura soziokulturalengatik, sexu bat eta bestea bereizten dituzten ezaugarriak.
Osasunaren eta gaztetasunaren zantzuak, halaber gaixotasunaren eta zahartzaroaren zantzuak baztertuz.
Kanpoko ezaugarriak (adibidez, janzteko modua).

Feromonak

Sakontzeko, irakurri: «Feromona»

Feromonak izaki bizidunek isilpean sortzen dituzten substantzia kimikoak dira, espezie bereko beste gizabanako batzuengan portaera espezifikoak eragiteko. Seinaleak transmititzeko bide bat dira, eta hegazkorrak nahiz ez-hegazkorrak izan daitezke.

Sexu erakarpen motak

Sakontzeko, irakurri: «Asexualtasun»

Asexualtasun: Asexualitatea sexu-orientazioren baten gabezia partziala edo erabatekoa da, eta, beraz, askotan ez da sexu-orientazioaren parametroen arabera katalogatzen.^[7] Hala ere, Asexual Visibility and Education Network bezalako erakundeek asexualitatea heterosexualitatearen, homosexualitatearen eta bisexualitatearen parametro psikologiko-sozialen arabera katalogatzen den sexu-orientazio gisa aitortzea bilatzen dute. Jokabide asexualaren barruan, gizabanakoak edozein genero- edo sexu-identitateko edozein gizabanakorekiko erakarpen sexual gutxi edo bat ere ez du adierazten, baina horrek ez ditu pertsona asexualak salbuesten beste pertsonekiko erakarpen emozionala, afektiboa edo erromantikoa sentitzetik.^[8]

Sexu erakarpen eta zentzumenak

Gizakien eta animalien erakarpen sexualak sen biologikoa eta erakarpenean esanahi garrantzitsua duten sentimenduak, emozioak eta pentsamenduak dituzte komunean. Zentzumenen pertzepzioaren, pertsona batek sexualki erakargarritzat jotzen duenaren ideia propioaren eta gizabanakoaren portaeren mende dago.

Bi sexuen arteko lehen topaketa arrakastatsua zentzu bakoitzaren pertzepzioaren araberakoa izango da neurri handi batean. Bi banakoen arteko bateragarritasuna frogatzen bada, sexu-egintzara iristea lortuko da, hori erabakigarria baita espeziea kontserbatzeko. Giza erakarpen sexualaren zati handi bat erakargarritasun fisikoak zuzentzen du. Horrek zentzumenak sartzen ditu, batez ere, hasieran:^[9]^[10]

Ikusmen. Ikusmen-pertzepzioa erretinara iristen da, eta nerbio optikoak garun-azalera eramaten du informazio hori. Han informazioa deskodetzen da eta galdera hau egiten da: erakargarria da ala ez? Emakume gehienek, oro har, gizon baten aurpegian, bizkarrean, besoetan, eskuetan eta oinetan kontzentratzen dute begirada;^[11] bestalde, gizonek arreta handiagoa jartzen dute emakume baten aurpegian, bularretan, aldaketan, ipurdian eta hanketan (izterretan batez ere).

Entzumena. Soinu-uhinak belarrira iristen dira eta energia mekanikoa energia bioelektriko bihurtzen da. Garun-azalera iristen den bibrazioa sortzen da, eta soinua irudiarekin erlazionatuz deskodetzen da; horrek irudi akustikoa sortzen du. Garunak informazioa eta erakargarritzat jotzen dena alderatzen ditu; bat etorriz gero, sexu-erakarpena sortuko da.

Usaimena. Usaimena oso sentikorra eta indartsua da. Garun-azalera zuzenean bidaiatzen duen bakarra da, eta, beraz, zentzumenik azkarrena da. Horrek, usainaren arabera, norbait atsegin edo higuingarritzat hartzea ekarriko du; emaitza positibo bat funtsezkoa izango da erakarpen-prozesuan. Feromonen eragina handia da.

Ukimena. Larruazalak ukimenaren zentzua gordetzen du, denetan zabalena. Hatzen ermamiak eta ezpainak dira gorputzeko eremurik sentikorrenak eta pertzepzio-nerbio gehien dutenak. Orduan, estrategia bat izango litzateke beste pertsonaren azala estimulatzea, errespetuz eta samurtasunez.

Dastamen. Mihiak 5 eta 12 mila dastamen-papila artean ditu, eta bost zapore bereiz ditzake: gozoa, gazia, garratza, mingotsa eta umamia. Beste pertsonarekiko interakzioan zapore atseginak dituzten janariak aurkezten badira, garunak une eta zapore atsegina pertsonarekin erlaziona ditzake; ondorioz, sexu-erakarpena garatzen da.

Erreferentziak

↑ «Sexual Attraction Among Humans» serendip.brynmawr.edu (kontsulta data: 2026-05-16).
↑ (Ingelesez) Cacioppo, Stephanie; Bianchi-Demicheli, Francesco; Frum, Chris; Pfaus, James G.; Lewis, James W.. (2012-04-01). «The Common Neural Bases Between Sexual Desire and Love: A Multilevel Kernel Density fMRI Analysis» The Journal of Sexual Medicine 9 (4): 1048–1054. doi:10.1111/j.1743-6109.2012.02651.x. ISSN 1743-6109. (kontsulta data: 2026-05-16).
↑ (Gaztelaniaz) «Descubren la zona del cerebro donde se origina el amor» La Vanguardia 2012-06-21 (kontsulta data: 2026-05-16).
↑ (Ingelesez) «Asexuality, Attraction, and Romantic Orientation» LGBTQ Center 2021-07-01 (kontsulta data: 2026-05-16).
↑ Osinalde, Nerea. (2020-02-14). «Amodioaren kimika» Berria (kontsulta data: 2026-05-16).
↑ Seduquere. (2010). «Método Conductual de Seducción», Asesoramiento & Formación en Relaciones de Pareja.
↑ https://www.dot-news.org/articles/madison-news-dane-county-local-politics-update.html?psystem=PW&domain=www.apositive.org&oref=https%3A%2F%2Fes.wikipedia.org%2F&trafficTarget=gd^{[Betiko hautsitako esteka]}
↑ Mary Ann Lamanna, Agnes Riedmann (2008). Marriages & Families: Making Choices in a Diverse Society. Cengage Learning. ISBN 0-495-39092-5.
↑ (Gaztelaniaz) Peña, Equipo Editorial,Bernardo. (2018-01-11). «Estimulación sensorial: los sentidos que nos dan placer sexual» Mejor con Salud (kontsulta data: 2026-05-16).
↑ (Gaztelaniaz) González, María. (2024-10-26). «Olfato, gusto, tacto… ¿cómo participan todos los sentidos en la atracción sexual?» GQ (kontsulta data: 2026-05-16).
↑ (Gaztelaniaz) Dial, Redacción Cadena. (2025-06-27). «Las mujeres cuando ven a un hombre ¿En qué se fijan?» Cadena Dial (kontsulta data: 2026-05-16).

Ikus, gainera

Kanpo estekak

(Ingelesez):Diana Fernandez: "Gizakien arteko sexu-erakarpena".

Datuak: Q464859
Multimedia: Sexual attraction / Q464859

[1] «Sexual Attraction Among Humans» serendip.brynmawr.edu (kontsulta data: 2026-05-16).

[2] (Ingelesez) Cacioppo, Stephanie; Bianchi-Demicheli, Francesco; Frum, Chris; Pfaus, James G.; Lewis, James W.. (2012-04-01). «The Common Neural Bases Between Sexual Desire and Love: A Multilevel Kernel Density fMRI Analysis» The Journal of Sexual Medicine 9 (4): 1048–1054. doi:10.1111/j.1743-6109.2012.02651.x. ISSN 1743-6109. (kontsulta data: 2026-05-16).

[3] (Gaztelaniaz) «Descubren la zona del cerebro donde se origina el amor» La Vanguardia 2012-06-21 (kontsulta data: 2026-05-16).

[4] (Ingelesez) «Asexuality, Attraction, and Romantic Orientation» LGBTQ Center 2021-07-01 (kontsulta data: 2026-05-16).

[5] Osinalde, Nerea. (2020-02-14). «Amodioaren kimika» Berria (kontsulta data: 2026-05-16).

[6] Seduquere. (2010). «Método Conductual de Seducción», Asesoramiento & Formación en Relaciones de Pareja.

[7] ttps://www.dot-news.org/articles/madison-news-dane-county-local-politics-update.html?psystem=PW&domain=www.apositive.org&oref=https%3A%2F%2Fes.wikipedia.org%2F&trafficTarget=gd^{[Betiko hautsitako esteka]}

[8] Mary Ann Lamanna, Agnes Riedmann (2008). Marriages & Families: Making Choices in a Diverse Society. Cengage Learning. ISBN 0-495-39092-5.

[9] (Gaztelaniaz) Peña, Equipo Editorial,Bernardo. (2018-01-11). «Estimulación sensorial: los sentidos que nos dan placer sexual» Mejor con Salud (kontsulta data: 2026-05-16).

[10] (Gaztelaniaz) González, María. (2024-10-26). «Olfato, gusto, tacto… ¿cómo participan todos los sentidos en la atracción sexual?» GQ (kontsulta data: 2026-05-16).

[11] (Gaztelaniaz) Dial, Redacción Cadena. (2025-06-27). «Las mujeres cuando ven a un hombre ¿En qué se fijan?» Cadena Dial (kontsulta data: 2026-05-16).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]