Edukira joan

Taïx

Wikipedia, Entziklopedia askea
Taïx
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Okzitania
Departamendua Tarn
BarrutiAlbiko barrutia
Kantonamenducanton of Carmaux-Sud
Izen ofizialaTaïx
Posta kodea81130
Geografia
Koordenatuak44°00′29″N 2°07′23″E / 44.0081°N 2.1231°E / 44.0081; 2.1231
Mapa
Azalera4,76 km²
Altitudea275 m, 347 m eta 309 m
MugakideakCagnac-les-Mines, Blaye-les-Mines, Le Garric, Labastide-Gabausse eta Mailhoc
Demografia
Biztanleria553 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 242 (%45,1) (%54,9) 294 alt_right
Dentsitatea116 bizt/km²

Taïx (frantsesez eta ofizialki: Taïx) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 553 biztanle zituen 4,8 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Cagnac-les-Mines, Blaye-les-Mines, Le Garric, Labastide-Gabausse eta Mailhoc.

Mapa
Taïx eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
TaïxTaïx
Població amb 1135 habitants (2000)Le Garric (3,0 km)
Població amb 234 habitants (2000)Mailhoc (4,3 km)
Població amb 10268 habitants (2000)Carmaux (5,4 km)
Població amb 140 habitants (2000)Combefa (5,6 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatua du, eta Akitania eta Gaskoiniako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio ugariak udaberrian; uda beroa (19,5 °C); haize ahulak; ekaitzak maiz udan)[2].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 12,3 °C-koa da, 15,9 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 921 mm-koa da, urtarrilean 10,3 euri-egun eta uztailean 6,2 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Le_Séquestre udalerrian dago, 10,4 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13,8 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 733,9 mm-koa delarik[3]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42,3 °C-koa da, 2023ko abuztuaren 23an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -20,4 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 16an lortua[oh 1][3].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 12,6 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (21,4 °C) eta hotzena urtarrila (4,8 °C). Urteko prezipitazioa 849 mm-koa da; hilabeterik euritsuena apirila da (89 mm) eta lehorrena uztaila (49 mm).[4]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,22 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (11,9 °C) baino 1,1 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2003, 2011, 2018, 2020 eta 2022. Urterik beroena 2022 izan zen (13,9 °C) eta hotzena 1963 (10,9 °C).[4]

    Datu klimatikoak (Taïx)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 4.8 5.3 8.5 11.3 15.3 19.1 21.4 21.2 17.1 13.3 8.2 5.5 12.6
Pilatutako prezipitazioa (mm) 77 60 64 89 84 66 49 57 65 73 83 82 849
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (11,9 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,3−0,3+1,2+1,2+1,5+1,6+0,8+1,4−0,2+0,1+0,2+0,3
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (11,9 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[5]

BiztanleriaUrtea1002003004005006001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 294 gizon, 242 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
0.00
4.76
 
85-89
 
0.00
0.00
 
80-84
 
3.72
6.46
 
75-79
 
2.07
3.06
 
70-74
 
5.79
9.52
 
65-69
 
3.72
4.76
 
60-64
 
7.85
6.46
 
55-59
 
11.57
1.70
 
50-54
 
7.85
8.16
 
45-49
 
3.72
1.70
 
40-44
 
2.07
6.46
 
35-39
 
7.85
11.22
 
30-34
 
3.72
6.46
 
25-29
 
13.64
3.06
 
20-24
 
2.07
6.46
 
15-19
 
8.26
5.10
 
10-14
 
2.07
8.16
 
5-9
 
6.20
6.46
 
0-4
 
7.85
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[6].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Taïx udalerrian 553 biztanle zeuden eta 225 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,46 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena seme-alabekin bizi ziren bikoteak ziren (% 34,7). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 21,8 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[8]

553biztanle
225elkarbizitza-unitate
2,46lagun elkarbizitza-unitateko
176familia
Udalerria
% 35
% 35
% 9
% 22
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 176 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (78). Guraso bakarreko 20 familietatik 5etan ama zen guraso bakarra. 93 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 39k seme-alaba bakarra zuten etxean, 29k bi, eta 15k hiru edo gehiago.[8]

78
78
20
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean93
Seme-alaba bat39
Bi seme-alaba29
Hiru seme-alaba10
Lau edo gehiago5

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 32,4), erdi-mailako lanbideak (% 26,2), enplegatuak (% 15,1), eskulangileak (% 15,1). Talde nagusia (erretiratuak, % 32,4) Tarn departamenduko batez bestekoaren (% 36,8) azpitik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.[8]

Udalerria
% 26
% 15
% 15
% 32
Tarn
% 8
% 14
% 15
% 12
% 37
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 246 etxebizitza zeuden. Horietatik 229 egoitza nagusi ziren, 6 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 11 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (236), eta apartamentuak gutxi ziren (10). Egoitza nagusietatik 201 beren jabearen bizilekuak ziren, 23 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 5 doan lagata.[9]

246etxebizitza
229egoitza nagusi
236etxe
10apartamentu

Etxebizitza multzoa

229
Egoitza nagusia (229)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (6)Hutsik (11)

Etxe mota

236
Etxea (236)Apartamentua (10)

Jabetza egoera

201
23
Jabeak (201)Alokairuan (23)Doan lagata (5)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 2006-2020 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (70).[9]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik43
1919-194512
1946-197011
1971-199040
1991-200529
2006-202070

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (110). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (117 etxebizitzatan). 193 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 78 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 143tan bi edo gehiago.[9]

Gela kopurua

1 gela0
2 gela3
3 gela18
4 gela98
5 gela edo gehiago110

Berogailu mota

27
25
117
55
Gas sarea (27)Fuel-olioa (25)Elektrizitatea (117)Gas botila (5)Bestelakoak (55)

Aparkalekua eta ibilgailuak

193aparkalekua
78ibilgailu 1
143ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 347 biztanleetatik 278 aktibo ziren (% 80,1), horietako 261 lanean (% 75,2) eta 17 langabezian (aktiboen % 6,1).

34715-64 urteko biztanle
% 80,1aktibo
% 75,2lanean
% 6,1langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 42,1
25-54 urte% 96,0
55-64 urte% 57,8
Gizonak% 80,5
Emakumeak% 79,8

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 15,4
BEPC, brebeta% 0,0
CAP-BEP% 5,1
Batxilergoa% 9,3
Goi-mailako +2% 2,1
Goi-mailako +3/4% 2,9
Goi-mailako +5% 9,5

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 6,1). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

69 ez-aktibotik 32 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 46,4), 21 erretiraturik zeuden (% 30,4) eta 16 bestelako ez-aktibo ziren (% 23,2).

Ez-aktiboak

% 46
% 30
% 23
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 10
% 35
% 31
% 20
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 18 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 261 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

18enplegu udalerrian
% 66,7soldatapeko
% 33,3ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 25.250 eurokoa zen.

25.250 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 24.420 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.[10]

2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen eta 1 higiezinen agentzia.[11]

2000. urtean Taïx udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1976ko azaroaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 2,7 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  3. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Albi », fiche climatologique. .
  4. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  5. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  6. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  7. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  8. 1 2 3 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  9. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  11. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Taïx&oldid=11338468"(e)tik eskuratuta