Edukira joan

Tempe (Arizona)

Wikipedia, Entziklopedia askea
Tempe
Ameriketako Estatu Batuetako hiria
Administrazioa
Estatu burujabe Ameriketako Estatu Batuak
Estatua Arizona
Arizonako konderriMaricopa konderria
AlkateaCorey Woods
Izen ofizialaTempe
Posta kodea85280, 85281, 85282 eta 85283
FIPS kodea04-73000
Geografia
Koordenatuak33°25′32″N 111°56′24″W / 33.4256°N 111.94°W / 33.4256; -111.94
Mapa
Azalera104,184796 km²
Altitudea456 m
Demografia
Biztanleria180.587 (2020ko apirilaren 1a)
Dentsitatea1.733 bizt/km²
Etxebizitzak76.218
Informazio gehigarria
Sorrera1879
Telefono aurrizkia480
Hiri senidetuakRatisbona, Skopje, Lower Hutt, Timbuktu eta Zhenjiang
tempe.gov eta tempe.gov

Tempe (tɛmˈpiː ahoskatua;[1] o'odhamez Oidbaḍ) Arizonako hiri bat da. Maricopa konderrian kokatua dago. 2010ean 161.719 biztanle zituen, 104,1 kilometro koadrotan banatuta. Arizona Estatuko Unibertsitatearen egoitza da.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera 180.587 biztanle zeuden. Batez besteko adina 29,4 urtekoa zen, 28,9 urtekoa gizonezkoen artean eta 30,0 urtekoa emakumezkoen artean. Biztanleen % 15,2 18 urtetik beherakoak ziren eta % 11,3 65 urtetik gorakoak. 100 emakumeko, 108,7 gizon zeuden, eta 18 urtetik gorako 100 emakumeko, 109,8 gizon zeuden adin-talde horretan.[2][3]

BiztanleriaUrtea030.00060.00090.000120.000150.000180.000210.0001860189019201950198020102040Biztanleria Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira, AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau). Grafikoa hemen alda daiteke. Azken 5 urteak (2021-2025) estimazioak dira; gainerakoak errolda historikoetatik datoz, hamarkada bakoitzean egiten direnak.

Biztanleria-piramidea 2020
Guztira: 94.042 gizon, 86.545 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.91
 
85+
 
1.70
1.12
 
80-84
 
1.48
1.73
 
75-79
 
2.34
2.67
 
70-74
 
3.32
3.34
 
65-69
 
4.16
4.13
 
60-64
 
4.84
4.32
 
55-59
 
4.92
4.22
 
50-54
 
4.57
4.35
 
45-49
 
4.50
4.90
 
40-44
 
4.74
6.41
 
35-39
 
5.74
9.30
 
30-34
 
7.71
13.68
 
25-29
 
11.62
18.41
 
20-24
 
16.97
8.03
 
15-19
 
8.20
3.92
 
10-14
 
4.14
3.94
 
5-9
 
4.31
4.59
 
0-4
 
4.70
Iturria: Datu hauek AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau) eskuratu dira, 2020ko zentsutik (DHC, P12 taula)[4]

Arraza eta etnizitatea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera, udalerrian 180.587 biztanle zeuden. Herritarren % 22,0 hispano edo latinoa zen, edozein arrazakoak[oh 1]. Ez-hispanoen artean % 69,3 zuria zen, lekuko biztanleria osoaren % 54,1[oh 2]; % 8,1 beltza edo afroamerikarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 6,3; % 12,2 asiarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 9,5; % 6,2 bi arraza edo gehiago zen, lekuko biztanleria osoaren % 4,8; % 3,1 amerindiarra edo Alaskako natiboa zen, lekuko biztanleria osoaren % 2,4; % 0,5 Hawaiiko edo Ozeaniako uharteetakoa zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,4; eta % 0,7 bestelako arraza bat zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,5.[oh 3][5]

Arraza/etnia
Etnizitatea
2000
82,1 %
17,9 %
2010
78,9 %
21,1 %
2020
78,0 %
22,0 %
Ez-hispanoa edo ez-latinoa Hispanoa edo latinoa
Arraza (ez-hispanoak)
2000
77,5 %
8,5 %
2010
78,9 %
7,1 %
7,1 %
2020
69,3 %
8,1 %
12,2 %
6,2 %
Zuria Beltza edo afroamerikarra Asiarra Bi arraza edo gehiago Amerindiarra edo Alaskako natiboa Hawaiiko edo Ozeaniako uharteak Bestelako arraza bat

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaioterriari dagokionez, biztanleen % 37,7 estatu berean jaiotakoak, % 46,4 beste estatu amerikar batean jaiotakoak eta % 14,4 atzerrian jaiotakoak (atzerritarrak) ziren.[oh 4] Atzerritarren artean, % 39,2 AEBko herritar naturalizatuak ziren eta % 60,8 ez ziren herritarrak. Jatorriari erreparatuta, atzerritarren gehiengoa Asian jaiotakoa zen (% 53,3, biztanleria osoaren % 7,6); ondoren Latinoamerikan (% 27,4, % 3,9), Europan (% 8,1, % 1,2), Afrikan (% 7,9, % 1,1), Ipar Amerikan (% 2,3, % 0,3) eta Ozeanian (% 0,9, % 0,1).[oh 5][6]

Jaioterria eta jatorria
Jaioterria
37,7 %
46,4 %
14,4 %
Estatu berean Beste estatu batean Beste (Puerto Rico, e.a.) Atzerrian
Atzerritarren herritartasun-egoera
39,2 %
60,8 %
Naturalizatua Ez-herritarra
Atzerriko jatorria, kontinentea
53,3 %
27,4 %
8,1 %
7,9 %
Asia Latinoamerika Europa Afrika Ipar Amerika Ozeania

Etxebizitza eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerrian 82.626 etxebizitza zeuden, horietatik % 91,4 okupatuta eta % 8,6 hutsik.[7] Okupatutako etxebizitzen artean, % 38,8 jabeek okupatutakoak ziren eta % 61,2 errentan hartutakoak.[3] Udalerrian 75.530 etxegune zeuden guztira, horietatik % 46,2 familia-etxeguneak ziren eta % 53,8 familiarik gabekoak. Familia-etxeguneen artean, % 62,9 ezkondutako bikoteek osatzen zituzten eta % 37,1 bestelako familia motek. Familiarik gabeko etxeguneen artean, % 60,8 pertsona bakarrik bizi ziren eta % 39,2 beste norbaitekin, ahaiderik gabe.[8] Talde-bizilekuetan bizi ziren 9.668 pertsona (biztanleria osoaren % 5,4); horietatik 7.624 unibertsitateko ikasleen egoitzetan bizi ziren.[7]

82.626etxebizitza
75.530okupatuak
9.668talde-bizilekuetan

Etxebizitzak

29.271
46.259
7.096
Jabetzan (29.271) Alokairuan (46.259) Hutsik (7.096)

Etxegune motak

21.920
4.897
8.045
24.714
15.954
Ezkondutako bikotea (21.920) Gizon-burua (ezkontiderik gabe) (4.897) Emakume-burua (ezkontiderik gabe) (8.045) Bakarrik bizi (24.714) Beste norbaitekin (15.954)

Talde-bizilekuetako biztanleria

7.624
2.041
Zuzentze- eta gazte-egoitzak (3) Unibertsitateko egoitzak (7.624) Beste (2.041)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
    Datu klimatikoak (Tempe, Arizona, 1991–2020 bataz bestekoak, muturrekoak 1948–egun)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 31 33 37 41 45 48 48 48 46 42 37 31 48
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 21 23 27 31 35 40 41 40 38 33 26 21 31.3
Batez besteko tenperatura (ºC) 13 14 17 21 25 30 33 32 29 23 17 12 22.2
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 4 5 8 11 15 19 24 24 21 14 7 3 12.9
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) -9 -7 -4 -1 2 7 12 11 7 -3 -5 -7 -9
Pilatutako prezipitazioa (mm) 26 28 24 6 5 2 25 33 18 15 17 24 224
Prezipitazio egunak (≥ 0.01 in) 4.4 4.5 3.3 1.3 1.2 0.6 3.7 4.5 2.9 2.3 2.0 3.6 34.3
Iturria (1): NOAA[9]
Iturria (2): National Weather Service[10]

Alkateen zerrenda

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • 1894–1896: Fenn J. Hart
  • 1896–1897: E.A. Murphy
  • 1897–1902: John Knight
  • 1902–1903: Samuel Brown
  • 1903–1912: J.A. Dins
  • 1912–1914: Joseph T. Birchett
  • 1914–1916: George M. Frizzell
  • 1916–1920: J.A. Dins
  • 1920–1922: C.M. Woodward
  • 1922–1924: Curt W. Miller
  • 1924–1926: Garfield A. Goodwin
  • 1926–1928: J.L. Felton
  • 1928–1930: Hugh E. Laird
  • 1930–1932: Thanks Anderson
  • 1932–1934: F.E. Ostrander
  • 1934–1937: Thanks Anderson
  • 1937–1948: W.W. Cole
  • 1948–1960: Hugh E. Laird
  • 1960–1961: Clyde Gililland
  • 1961–1962: Ross R. Rice
  • 1962–1963: Bernard R. Caine
  • 1963–1964: Harold Andrews
  • 1964–1966: John C. Moeur
  • 1966–1968: Rudy E. Campbell
  • 1968–1970: Elmer Bradley
  • 1970–1974: Dale R. Shumway
  • 1974–1978: William J. LoPiano
  • 1978–1994: Harry Mitchell
  • 1994–2004: Neil Giuliano
  • 2004–2012: Hugh Hallman
  • 2012–2020: Mark Mitchell
  • 2020–egun: Corey Woods

Herri eta hiri senidetuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Frantzia Beaulieu-sur-Mer
Irlandako Errepublika Carlow
Zeelanda Berria Lower Hutt
Alemania Regensburg
Ipar Mazedoniako Errepublika Skopje
Txinako Herri Errepublika Zhenjiang
Mali Timbuktu
Ekuador Cuenca
Peru Cuzco
Suedia Trollhättan
India Agra

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Hispano edo latinoek edozein arrazatakoak izan daitezke.
  2. ↑ Bigarren ehunekoa lekuko biztanleria osoaren gainean kalkulatuta daude, ez soilik hispano ez direnen taldearen gainean. Hispanoak edozein arrazakoak izan daitezke.
  3. ↑ Arraza-kategoria hauek Ameriketako Estatu Batuetako Zentsu Bulegoak eta Kudeaketa eta Aurrekontu Bulegoak (OMB) ezarritako sailkapen administratiboak dira, ez sailkapen zientifikoak.
  4. ↑ Puerto Ricon jaiotakoak eta atzerrian edo AEBko uharte-eremuetan guraso estatubatuarren seme-alaba gisa jaiotakoak jatorriz estatubatuartzat hartzen dira, eta ez dira atzerrian jaiotakotzat zenbatzen.
  5. ↑ Lehen ehunekoa atzerrian jaiotako biztanleriaren gainean kalkulatuta dago; bigarrena, parentesi artean, udalerriko biztanleria osoaren gainean.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Ingelesez) 'Tempe' definition and pronunciation. in: Merriam-Webster Dictionary..
  2. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P12, Sex by Age» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  3. 1 2 (Ingelesez) «2020 Census Demographic Profile: Table DP1, Median Age and Housing Tenure» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  4. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  5. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  6. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Place of Birth by Nativity and Citizenship Status (Table B05002)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  7. 1 2 (Ingelesez) «2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  8. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P16, Households by Type» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  9. ↑ (Ingelesez) National Oceanic and Atmospheric Administration. U.S. Climate Normals Quick Access – Station: Tempe ASU, AZ. .
  10. ↑ (Ingelesez) National Weather Service. NOAA Online Weather Data – NWS Phoenix. .

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Tempe_(Arizona)&oldid=11540180"(e)tik eskuratuta