Edukira joan

Urçay

Urçay
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Auvernia-Rodano-Alpeak
Departamendua Allier
BarrutiMontluçoneko barrutia
Kantonamenducanton of Cérilly
Izen ofizialaUrçay
Posta kodea03360
Geografia
Koordenatuak46°37′29″N 2°35′21″E / 46.6247°N 2.5892°E / 46.6247; 2.5892
Mapa
Azalera12,49 km²
Altitudea158 m, 278 m eta 230 m
MugakideakBraize, Lételon, La Perche eta Meaulne-Vitray
Demografia
Biztanleria296 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 164 (%55,6) (%44,4) 131 alt_right
Dentsitatea24 bizt/km²

Urçay Frantziako udalerri bat da Allier departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 296 biztanle zituen 12,5 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Braize, Lételon, La Perche eta Meaulne-Vitray.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
UrçayUrçay
Població amb 251 habitants (2000)La Perche (2,5 km)
Població amb 133 habitants (2000)Lételon (3,2 km)
Població amb 782 habitants (2000)Meaulne (3,8 km)
Població amb 120 habitants (2000)Vitray (5,5 km)
Població amb 279 habitants (2000)Braize (6,1 km)
Població amb 206 habitants (2000)La Celette (6,2 km)
Població amb 466 habitants (2000)Coust (7,2 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Erdialdeko eta Iparraldeko lautaden klima ozeaniko degradatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatua du, eta Massif Centraleko mendebaldea eta ipar-mendebaldeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 900-1500 mm artekoa, gehiena udazkenean eta neguan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11,6 °C-koa da, 2,8 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 748 mm-koa da, urtarrilean 10,5 euri-egun eta uztailean 7,4 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Orval_(Cher) udalerrian dago, 15 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 12,3 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 757,9 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42,1 °C-koa da, 2019ko uztailaren 25an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -13,7 °C-koa da, 2007ko urtarrilaren 26an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 11,6 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (20,3 °C) eta hotzena urtarrila (4,3 °C). Urteko prezipitazioa 761 mm-koa da; hilabeterik euritsuena maiatza da (78 mm) eta lehorrena otsaila (50 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,29 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (10,7 °C) baino 1,5 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2011, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2023 izan zen (13,0 °C) eta hotzena 1963 (9,5 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Urçay)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 4.3 4.6 7.7 10.5 14.4 18.2 20.3 19.9 15.6 11.9 7.4 4.8 11.6
Pilatutako prezipitazioa (mm) 60 50 51 67 78 61 64 56 66 70 70 69 761
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,7 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,9+0,2+1,2+1,2+1,4+1,7+1,3+1,5−0,3+0,3+0,8+0,8
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,7 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea2003004005006007001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 131 gizon, 164 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
3.05
0.00
 
90-94
 
3.05
0.00
 
85-89
 
3.05
0.00
 
80-84
 
0.00
8.40
 
75-79
 
0.00
0.00
 
70-74
 
3.05
3.82
 
65-69
 
9.76
16.03
 
60-64
 
9.76
3.82
 
55-59
 
9.76
12.21
 
50-54
 
6.71
19.85
 
45-49
 
3.05
0.00
 
40-44
 
3.05
3.82
 
35-39
 
9.76
0.00
 
30-34
 
6.71
3.82
 
25-29
 
3.05
8.40
 
20-24
 
6.71
0.00
 
15-19
 
6.71
3.82
 
10-14
 
3.05
12.21
 
5-9
 
3.05
3.82
 
0-4
 
6.71
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Urçay udalerrian 296 biztanle zeuden eta 169 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 1,75 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 50,3), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[10]

296biztanle
169elkarbizitza-unitate
1,75lagun elkarbizitza-unitateko
85familia
Udalerria
% 9
% 22
% 19
% 50
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 85 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (37). Guraso bakarreko 32 familietatik 32etan ama zen guraso bakarra. 42 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean.[10]

37
16
32
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: enplegatuak (% 37,3), erretiratuak (% 28,4), eskulangileak (% 21,9), bestelakoak (% 9,5). Talde nagusia (enplegatuak, % 37,3) Allier departamenduko batez bestekoaren (% 15,1) gainetik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.[10]

Udalerria
% 37
% 22
% 28
% 9
Allier
% 12
% 15
% 15
% 40
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 254 etxebizitza zeuden. Horietatik 165 egoitza nagusi ziren, 45 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 43 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (242), eta apartamentuak gutxi ziren (11). Egoitza nagusietatik 118 beren jabearen bizilekuak ziren, 42 alokairuan zeuden, 19 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 4 doan lagata.[11]

254etxebizitza
165egoitza nagusi
242etxe
11apartamentu

Etxebizitza multzoa

165
45
43
Egoitza nagusia (165)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (45)Hutsik (43)

Etxe mota

242
Etxea (242)Apartamentua (11)

Jabetza egoera

118
42
19
Jabeak (118)Alokairuan (42)HLM (19)Doan lagata (4)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1919 aurretik artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (51).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik51
1919-194525
1946-197032
1971-199026
1991-200521
2006-20209

Egoitza nagusien artean gehienek 3 gela zituzten (59). 61 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 108 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 97 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 51tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela2
2 gela12
3 gela59
4 gela36
5 gela edo gehiago56

Berogailu mota

36
54
61
Gas sarea (5)Fuel-olioa (36)Elektrizitatea (54)Gas botila (9)Bestelakoak (61)

Aparkalekua eta ibilgailuak

108aparkalekua
97ibilgailu 1
51ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 168 biztanleetatik 130 aktibo ziren (% 77,4), horietako 106 lanean (% 63,1) eta 24 langabezian (aktiboen % 18,5).

16815-64 urteko biztanle
% 77,4aktibo
% 63,1lanean
% 18,5langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 59,1
25-54 urte% 90,8
55-64 urte% 58,3
Gizonak% 79,8
Emakumeak% 75,9

37 ez-aktibotik 5 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 13,5), 11 erretiraturik zeuden (% 29,7) eta 21 bestelako ez-aktibo ziren (% 56,8).

Ez-aktiboak

% 14
% 30
% 57
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Udalerrian 50 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 106 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

50enplegu udalerrian
% 82,0soldatapeko
% 18,0ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.440 eurokoa zen.

23.440 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 24.430 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 13 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 funeraria zen eta 1 ile apaindegia.[13]

2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.[14]

2000. urtean Urçay udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 480 hektarea erabiltzen.[15]

  1. ↑ Estazioko erregistroak 2004ko urtarrilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 3,3 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Oravl Rad », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]