Edukira joan

Urzy

Wikipedia, Entziklopedia askea
Urzy
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Borgoina-Franche-Comté
Departamendua Nièvre
Izen ofizialaUrzy
Posta kodea58130
Geografia
Koordenatuak47°03′42″N 3°12′17″E / 47.0617°N 3.2047°E / 47.0617; 3.2047
Mapa
Azalera23,41 km²
Altitudea182 m, 275 m eta 217 m
MugakideakGuérigny, Coulanges-lès-Nevers, Parigny-les-Vaux, Saint-Martin-d'Heuille, Varennes-Vauzelles eta Vaux d'Amognes
Demografia
Biztanleria1.727 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 832 (%48,1) (%51,9) 897 alt_right
Dentsitatea74 bizt/km²
urzy.fr

Urzy Frantziako udalerria da, Nièvre departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. Azken erroldaren arabera 1.727 biztanle zituen 23,4 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Guérigny, Coulanges-lès-Nevers, Parigny-les-Vaux, Saint-Martin-d'Heuille, Varennes-Vauzelles eta Vaux d'Amognes.

Mapa
Urzy eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
UrzyUrzy
Població amb 2573 habitants (2000)Guérigny (4,3 km)
Població amb 206 habitants (2000)Balleray (6,6 km)
Població amb 38007 habitants (2000)Nevers (7,6 km)
Població amb 330 habitants (2000)Ourouër (7,8 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Erdialdeko eta Iparraldeko lautaden klima ozeaniko degradatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatua du, eta Massif Centraleko erdialdea eta ipar-hegal aurrekoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: aire lehorra udan, eguzkialdi ona)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1b zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11 °C-koa da, 15,8 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 862 mm-koa da, urtarrilean 11,6 euri-egun eta uztailean 8,2 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Marzy udalerrian dago, 9,9 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 11,4 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 783,5 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 39,8 °C-koa da, 2025ko abuztuaren 13an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -25 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 9an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 11,1 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (19,7 °C) eta hotzena urtarrila (3,6 °C). Urteko prezipitazioa 831 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (82 mm) eta lehorrena martxoa (59 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,33 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (10,0 °C) baino 2,0 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2018, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2023 izan zen (12,7 °C) eta hotzena 1985 (8,9 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Urzy)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 3.6 3.9 7.1 10.1 14.0 17.7 19.7 19.3 15.0 11.4 6.9 4.2 11.1
Pilatutako prezipitazioa (mm) 71 59 59 71 76 63 62 63 64 80 82 81 831
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,0 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,1+0,3+1,3+1,2+1,4+1,6+1,4+1,8+0,3+0,7+1,2+1,1
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,0 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea30060090012001500180021001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 897 gizon, 832 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
1.08
0.56
 
85-89
 
0.60
2.12
 
80-84
 
2.40
1.67
 
75-79
 
6.37
8.25
 
70-74
 
5.89
9.81
 
65-69
 
9.50
6.13
 
60-64
 
5.89
11.59
 
55-59
 
9.38
7.69
 
50-54
 
7.69
8.47
 
45-49
 
6.25
7.47
 
40-44
 
5.53
5.80
 
35-39
 
10.46
1.67
 
30-34
 
4.93
3.12
 
25-29
 
1.20
6.13
 
20-24
 
4.93
4.57
 
15-19
 
6.37
7.69
 
10-14
 
3.85
4.24
 
5-9
 
5.05
3.01
 
0-4
 
2.64
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Urzy udalerrian 1.644 biztanle zeuden eta 773 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,13 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 36,7). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 32,2 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

1.644biztanle
773elkarbizitza-unitate
2,13lagun elkarbizitza-unitateko
530familia
Udalerria
% 25
% 37
% 32
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 530 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (289). Guraso bakarreko 50 familietatik 35etan ama zen guraso bakarra. 314 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 106k seme-alaba bakarra zuten etxean, 88k bi, eta 21k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 190 bikoteetatik 31tan (% 16,3) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[10]

289
190
50
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean314
Seme-alaba bat106
Bi seme-alaba88
Hiru seme-alaba16
Lau edo gehiago5

15 urte edo gehiago zituzten 1.479 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 2,1 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 48,7. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 65-79 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 76,8).[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 2
25-39% 15
40-54% 14
55-64% 17
65-79% 21
80 +% 49
Bikotean bizi da
15-24% 6
25-39% 64
40-54% 68
55-64% 77
65-79% 77
80 +% 49

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 45,2 ezkonduta zegoen, eta beste % 19,3 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 10,3 izatezko bikotean eta % 9,1 PACS bidez lotuta). % 24,6 ezkongabeak ziren, % 5,7 alargunak eta % 5,1 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 45,2
Ezkongabea% 24,6
Izatezko bikotean% 10,3
PACS bidez lotuta% 9,1
Alarguna% 5,7
Dibortziatuta% 5,1

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 35,2), erdi-mailako lanbideak (% 24,1), eskulangileak (% 14,2), enplegatuak (% 13,6). Talde nagusia (erretiratuak, % 35,2) Nièvre departamenduko batez bestekoaren (% 41,5) azpitik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.[10]

Udalerria
% 24
% 14
% 14
% 35
Nièvre
% 12
% 14
% 14
% 42
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 869 etxebizitza zeuden. Horietatik 770 egoitza nagusi ziren, 32 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 67 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (801), eta apartamentuak gutxi ziren (68). Egoitza nagusietatik 643 beren jabearen bizilekuak ziren, 114 alokairuan zeuden, 34 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 13 doan lagata.[11]

869etxebizitza
770egoitza nagusi
801etxe
68apartamentu

Etxebizitza multzoa

770
Egoitza nagusia (770)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (32)Hutsik (67)

Etxe mota

801
Etxea (801)Apartamentua (68)

Jabetza egoera

643
114
Jabeak (643)Alokairuan (114)HLM (34)Doan lagata (13)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (293).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik148
1919-194572
1946-197084
1971-1990293
1991-2005101
2006-202055

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (414). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (260 etxebizitzatan). 610 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 297 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 440tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela3
2 gela27
3 gela103
4 gela222
5 gela edo gehiago414

Berogailu mota

201
62
260
234
Gas sarea (201)Fuel-olioa (62)Elektrizitatea (260)Gas botila (13)Bestelakoak (234)

Aparkalekua eta ibilgailuak

610aparkalekua
297ibilgailu 1
440ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 1.049 biztanleetatik 779 aktibo ziren (% 74,3), horietako 738 lanean (% 70,4) eta 40 langabezian (aktiboen % 5,1).

1.04915-64 urteko biztanle
% 74,3aktibo
% 70,4lanean
% 5,1langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 49,7
25-54 urte% 86,4
55-64 urte% 59,4
Gizonak% 74,5
Emakumeak% 73,9

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 13,0
BEPC, brebeta% 11,8
CAP-BEP% 3,8
Batxilergoa% 6,0
Goi-mailako +2% 2,7
Goi-mailako +3/4% 3,5
Goi-mailako +5% 6,5

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 5,1). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

271 ez-aktibotik 61 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 22,5), 82 erretiraturik zeuden (% 30,3) eta 128 bestelako ez-aktibo ziren (% 47,2).

Ez-aktiboak

% 23
% 30
% 47
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 10
% 38
% 27
% 21
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 357 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 738 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

357enplegu udalerrian
% 85,7soldatapeko
% 14,3ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 27.430 eurokoa zen.

27.430 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 24.010 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 36 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 12 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 6 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 13 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 2 igeltseroak, 3 margolariak, 2 iturginak, 1 argiketaria, 2 eraikuntza enpresak, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.[13]

2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra etxerako tresna denda bat zen.[14]

2000. urtean Urzy udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 507 hektarea erabiltzen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1946ko urtarrilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 4,1 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Nevers-Marzy », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Urzy&oldid=11328902"(e)tik eskuratuta