Edukira joan

Villafáfila

Wikipedia, Entziklopedia askea
(«Villafafila» orritik birbideratua)
Villafáfila
Espainiako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Gaztela eta Leon
ProbintziaZamorako probintzia
AlkateaJosé Ángel Ruiz Rodríguez
Izen ofizialaVillafáfila
Posta kodea49136
INEk ezarritako kodea49242
HerriburuaVillafáfila
Geografia
Koordenatuak41°50′55″N 5°36′54″W / 41.848611111111°N 5.615°W / 41.848611111111; -5.615
Mapa
Azalera74 km²
Altitudea685 m
MugakideakCañizo, Castronuevo, Villalba de la Lampreana, Villarrín de Campos, Santovenia, Villaveza del Agua, San Agustín del Pozo, Revellinos, Villárdiga eta San Martín de Valderaduey
Demografia
Biztanleria429 (2025)
alt_left 207 (%48,5) (%51,5) 220 alt_right
Dentsitatea6 bizt/km²
MatrikulaZA
villafafila.net

Villafáfila Espainiako herri bat da, Gaztela eta Leon erkidegoan, Zamorako probintzian eta Tierra de Camposeko eskualdean dagoena. Azken erroldaren arabera 429 biztanle zituen 74 km²-ko azaleran.

Tradizionalki, herriko ekonomia, abeltzaintza eta nekazaritzan oinarritu da, baina, azken urteotan, zerbitzuen sektorearen gorakada bat izan du.

Herriaren lurraldean, Villafafilako Aintzirak daude, Iberiar Penintsulako iparraldeko hezegunerik garrantzitsuenetako bat dena, eta, inongo zalantzarik gabe, Gaztela eta Leongo uretako, estepako eta hegazti migratzaileentzako tokirik esanguratsuena.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Cañizo, Castronuevo, Villalba de la Lampreana, Villarrín de Campos, Santovenia, Villaveza del Agua, San Agustín del Pozo, Revellinos, Villárdiga eta San Martín de Valderaduey.

Mapa
Villafafila eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea400450500550600650700200020052010201520202025VillafafilaBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 220 gizon, 207 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.91
 
95-99
 
1.45
2.27
 
90-94
 
3.38
5.00
 
85-89
 
5.31
8.18
 
80-84
 
9.66
5.91
 
75-79
 
7.25
10.00
 
70-74
 
7.25
11.36
 
65-69
 
7.25
7.27
 
60-64
 
8.21
10.91
 
55-59
 
10.63
6.82
 
50-54
 
5.31
6.36
 
45-49
 
5.80
4.09
 
40-44
 
2.90
3.64
 
35-39
 
2.90
5.00
 
30-34
 
5.31
4.55
 
25-29
 
3.86
2.27
 
20-24
 
6.76
2.27
 
15-19
 
2.42
0.91
 
10-14
 
0.48
1.36
 
5-9
 
1.93
0.91
 
0-4
 
1.93
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 49,4 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 48,5) parean. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 8,7 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 1,9 —probintzian % 8,2—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Zamorako mapa
Udal
Prob
Best
Udalerri berean · % 49,4Probintzia berean · % 35,6Erkidegoan · % 4,4Beste erkidegoa · % 8,7Estatutik kanpo · % 1,9
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 8 biztanleren artean, gehienak Afrikan jaioak dira (% 62,5)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Suitza, Frantzia dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Euro
Afri
Europa · % 37,5Afrika · % 62,5
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
2
Maroko
3
0
Errumania
1
1
Frantzia
0
1
Suitza
0
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 434 etxebizitza zeuden: 208 (% 47,9) nagusiak eta 226 (% 52,1) ez-nagusiak.[4]

434etxebizitza
208etxegune

Etxebizitza multzoa Zamorako mapa

208
226
Etxebizitza nagusia (208)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (226)

Guztira 208 etxegune zeuden, eta horietatik 73 (% 35,1) pertsona bakarrekoak ziren.[5]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 173
2 pertsona66
3 pertsona30
4 pertsona28
5 edo gehiago11

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 419 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 18,4 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 19,1; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 47,5; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 15,0.[6] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 16,3 zen 2021ean eta % 18,4 2024an; beraz, 2,1 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 19,4 izatetik % 15,0 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 22,8 ziren, eta gizonen artean % 14,3; 8,5 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 16,3 eta gizonen % 13,8 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

419biztanle 15 urte edo +, 2024
% 18,4goi-mailako ikasketak+2,1 puntu 2021etik mapa
% 15,0lehen hezkuntza edo gutxiago−4,3 puntu 2021etik mapa
% 15,0
% 47,5
% 19,1
% 18,4
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 15,0Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 47,5Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 19,1Goi-mailako ikasketak · % 18,4
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Zamorako mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Villafáfila, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak77% 18,431% 14,346% 22,8
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa80% 19,144% 20,336% 17,8
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)199% 47,5112% 51,687% 43,1
Lehen hezkuntza edo gutxiago63% 15,030% 13,833% 16,3
Guztira419% 100,0217% 100,0202% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Villafáfila, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 16,3% 18,1% 46,3% 19,4454
2022% 17,9% 17,5% 47,4% 17,2435
2023% 17,9% 18,6% 47,1% 16,3429
2024% 18,4% 19,1% 47,5% 15,0419
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 11.552 euro-koa zen[7], eta etxegune bakoitzeko 25.009 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (13.897 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 15.050 euro zen. Errenta gordina 13.000 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 39,9[8]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 36,4), beste diru-sarrerak (% 16), langabezia-prestazioak (% 1,5), beste prestazioak (% 6,3).

40%
36%
16%
Soldata · % 39,9Pentsioak · % 36,4Langabezia · % 1,5Beste prestazioak · % 6,3Beste sarrerak · % 16
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[9][oh 1]. Udalerrian indizea 28,3 da, probintziakoaren (29,2; Zamorako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,3 da, probintziakoaren (2,4; Zamorako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Villafáfila udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 196 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 47,0; gainerako % 53,0 inaktibo zeuden.[10] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 9,7 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 52,3 zen eta emakumezkoena % 41,3; langabezia-tasa, aldiz, % 6,2 eta % 14,5 zen, hurrenez hurren.[10]

Okupatuen kopurua 174 zen 2023ean, 2021eko 187etik behera.[11] Emakumeek okupatuen % 38,5 osatzen dute, eta gizonek % 61,5.

174okupatu, 2023−% 7,0 2021etik
% 38,5emakumeak okupatuen artean
% 47,0jarduera-tasa, 2024
% 9,7langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 42,4
% 53,0
Okupatuak · % 42,4Langabeak · % 4,6Inaktiboak · % 53,0
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Villafáfila, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak177% 42,4106% 49,171% 35,3
Langabeak19% 4,67% 3,212% 6,0
Inaktiboak221% 53,0103% 47,7118% 58,7
Guztira417% 100,0216% 100,0201% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 52,9), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 35,1), industria (% 6,3) eta eraikuntza (% 5,7).[11]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Zamorako mapa
% 35,1
% 52,9
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 35,1Industria · % 6,3Eraikuntza · % 5,7Zerbitzuak · % 52,9

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 69,5; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 14,4), eta oinarrizko okupazioak % 9,2.[12] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 74,8 eta emakumeen % 61,2).

% 14,4
% 69,5
% 9,2
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 14,4Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 69,5Oinarrizko okupazioak · % 9,2Ez dago jasota · % 6,9
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Villafáfila, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak25% 14,410% 9,315% 22,4
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak121% 69,580% 74,841% 61,2
Oinarrizko okupazioak16% 9,29% 8,47% 10,4
Ez dago jasota12% 6,98% 7,54% 6,0
Guztira174% 100,0107% 100,067% 100,0

Okupatuen % 53,4 besteren konturako langileak dira, eta % 46,6 norberaren konturakoak.[13]

% 46,6
% 53,4
Norberaren kontura · % 46,6Besteren kontura eta beste egoera bat · % 53,4
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Villafáfila, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura81% 46,660% 56,121% 31,3
Besteren kontura93% 53,447% 43,946% 68,7
Guztira174% 100,0107% 100,067% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 81 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 5.348 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[14][oh 2]. Udalerriaren azalera 74 km² denez, NAE lurraldearen % 72,3 da[15]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 93,2 lur goldagarria (4.982 ha, 77 ustiategitan), % 6,6 larre iraunkorrak (352 ha, 23 ustiategitan) eta % 0,3 arbolak (13,7 ha, 5 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
72%
28%
NAE · 5.348 ha (% 72,3)Gainerako azalera · 2.052 ha (% 27,7)
NAE, lur-erabileraren arabera
93%
Lur goldagarria · 4.982 ha (% 93,2)Larre iraunkorrak · 352 ha (% 6,6)Arbolak · 13,7 ha (% 0,3)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 1.075 behi, 5.536 ardi eta ahuntz eta 501 txerri zeuden[16][oh 4].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 289 gidari zeuden erroldatuta: 183 gizon (% 63,3) eta 106 emakume (% 36,7)[17]. Biztanleen % 67,7 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 527 ibilgailuk osatzen zuten: 354 turismo, 54 furgoneta, 35 kamioi, 24 ziklomotor eta 23 motozikleta[17]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 829 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (637) gainetik.

Turismoen batez besteko adina 15,9 urtekoa zen; turismoen % 4k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 22,3k 25 urte baino gehiago[17]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 65,4 diesel zen eta % 34,2 gasolinazko. Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 1,9k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 45,9k ez zuen etiketarik[oh 5].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
19%
34%
46%
ECO · 10 (% 1,9)C etiketa · 96 (% 18,5)B etiketa · 174 (% 33,6)Etiketarik gabe · 238 (% 45,9)
Turismoak, adinaren arabera
18%
49%
22%
< 4 urte · 14 (% 4)4–8 urte · 24 (% 6,8)8–15 urte · 64 (% 18,1)15–25 urte · 173 (% 48,9)≥ 25 urte · 79 (% 22,3)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Administrazioa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Alkateen zerrenda 1979ko hauteskunde demokratikoetatik

  • 1979-1983: Marcelino Trabadillo eta Isidro Dominguez Calzada (UCD)
  • 1983-1987
  • 1987-1991: Luis Fernando Fidalgo (PP)
  • 1991-1995: Luis Fernando Fidalgo-Antonio Ruiz (PP)
  • 1995-1999: Antonio Jesus Rodriguez Valverde (PP)
  • 1999-2003: Antonio Jesus Rodriguez Valverde (PP)
  • 2003-2007: Berta Susana de Caso Bausela (PSOE)
  • 2007-2011: Berta Susana de Caso Bausela (PSOE)

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ Beste abere mota batzuen datuak ez dira argitaratu, sekretu estatistikoa dela eta (ustiategi gutxi dagoenean, INEk ez ditu datuak zabaltzen, ustiategiak identifika ez daitezen).
  5. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Zamora.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Zamora.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  7. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Zamora.tab.
  8. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Zamora.tab.
  9. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  10. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  11. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  14. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Zamora.tab (Wikimedia Commons).
  15. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q965140.
  16. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Zamora.tab (Wikimedia Commons).
  17. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Zamora.tab (Wikimedia Commons).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Villafáfila&oldid=11788705"(e)tik eskuratuta