Baden-Württemberg
Baden-Württemberg
Land Baden-Württemberg | |
|---|---|
 Kedudukan Baden-Württemberg di Jerman | |
| Koordinat: 48°32′U 9°2′T / 48.533°U 9.033°T | |
| Negara | Jerman |
| Ditubuhkan | 25 April 1952[1] |
| Ibu negeri | Stuttgart |
| Kerajaan | |
| • Type | Republik berparlimen dalam sebuah persekutuan |
| • Menteri-presiden | Cem Özdemir (Hijau) |
| Keluasan | |
• Jumlah | 35,748 km2 (13,802 batu persegi) |
| Penduduk (31 Disember 2025)[4] | |
• Jumlah | 11,238,800 |
| • Kepadatan | 310/km2 (810/batu persegi) |
| Zon waktu | UTC+1 (CET) |
| • Musim panas (WMP) | UTC+2 (CEST) |
| ISO 3166 code | DE-BW |
| Tapak sesawang | www |
Baden-Württemberg ialah sebuah negeri persekutuan di barat daya Jerman. Dengan keluasan 35,747.85 km² dan 11,238,800 penduduk pada 31 Disember 2025, Baden-Württemberg ialah negeri ketiga terbesar di Jerman dari segi keluasan selepas Bayern dan Sachsen Hilir, serta ketiga paling ramai penduduk selepas Rhine Utara-Westphalia dan Bayern.[3][4] Ibu negeri dan bandar terbesarnya ialah Stuttgart. Bandar utama lain termasuk Mannheim, Karlsruhe, Freiburg im Breisgau, Heidelberg, Heilbronn, Pforzheim dan Ulm.
Baden-Württemberg bersempadan dengan Perancis di barat, Switzerland di selatan dan, melalui kawasan Tasik Constance, Austria di tenggara. Di dalam Jerman, negeri ini bersempadan dengan Rhineland-Palatinate, Hesse dan Bayern. Bentuk muka buminya merangkumi dataran Rhine Hulu, kawasan pergunungan Hutan Hitam, lembah Sungai Neckar, dataran tinggi Jura Swabia, kawasan hulu Sungai Danube dan kaki bukit Alp di sekitar Tasik Constance. Feldberg di Hutan Hitam, setinggi 1,493 meter, merupakan titik tertinggi negeri.[5]
Negeri ini dibentuk pada 25 April 1952 melalui penyatuan tiga negeri pascaperang, iaitu Baden, Württemberg-Baden dan Württemberg-Hohenzollern, selepas satu pungutan suara pada Disember 1951.[1] Pembentukannya menyatukan sebahagian besar wilayah bersejarah Baden dan Württemberg dengan bekas wilayah Hohenzollern serta beberapa kawasan yang pernah berada di bawah Palatinate, Austria Hadapan dan negeri-negeri kecil lain.
Baden-Württemberg mempunyai ekonomi perindustrian dan berorientasikan eksport. Pembuatan kenderaan, kejuruteraan mesin, elektroteknik, farmaseutikal dan teknologi maklumat merupakan antara sektor utamanya. Keluaran dalam negara kasar negeri mencapai €667.1 bilion pada 2025, walaupun pengeluaran ekonomi sebenar menyusut 0.6 peratus pada tahun tersebut.[6] Negeri ini juga mempunyai keamatan penyelidikan dan pembangunan tertinggi antara negeri-negeri Jerman, dengan perbelanjaan penyelidikan bersamaan 5.7 peratus daripada KDNK pada 2023.[7]
Baden-Württemberg ialah sebuah republik berparlimen. Kuasa perundangan dilaksanakan oleh Landtag Baden-Württemberg, sementara kerajaan negeri diketuai oleh menteri-presiden. Sejak 13 Mei 2026, jawatan itu disandang oleh Cem Özdemir daripada Perikatan 90/Parti Hijau, yang mengetuai kerajaan gabungan bersama Kesatuan Demokratik Kristian Jerman (CDU).[2]
Nama dan identiti
[sunting | sunting sumber]Nama Baden-Württemberg menggabungkan nama dua wilayah bersejarah utama yang membentuk sebahagian besar negeri, iaitu Baden di barat dengan Württemberg di tengah dan timur. Tanda sempang pada nama tersebut mencerminkan penyatuan politik dua tradisi wilayah itu, walaupun negeri moden turut merangkumi wilayah bersejarah Hohenzollern, sebahagian bekas Palatinate Pilihan Raya, kawasan Franconia dan bekas wilayah Austria Hadapan.[8]
Nama negeri pada mulanya belum diputuskan secara muktamad ketika penyatuan pada April 1952. Nama Baden-Württemberg kemudiannya ditetapkan dalam Perlembagaan Negeri 1953.[9]
Jata besar negeri menampilkan tiga ekor singa hitam pada perisai emas, lambang yang berasal daripada tradisi Kadipaten Swabia. Mahkota di atas perisai mengandungi lambang wilayah bersejarah Baden, Württemberg, Hohenzollern, Palatinate, Franconia dan Austria Hadapan. Perisai itu disokong oleh seekor rusa, yang dikaitkan dengan Württemberg, dan seekor grifon, yang dikaitkan dengan Baden.
Geografi
[sunting | sunting sumber]Kedudukan dan bentuk muka bumi
[sunting | sunting sumber]
Baden-Württemberg terletak di barat daya Jerman dan meliputi hampir sepuluh peratus daripada keluasan negara itu.[3] Bahagian baratnya merangkumi Dataran Rhine Hulu, yang memanjang dari sempadan Switzerland ke arah Mannheim. Sungai Rhine membentuk sebahagian besar sempadan dengan Perancis dan Switzerland.
Di sebelah timur dataran Rhine terletak Hutan Hitam, sebuah banjaran berhutan yang memanjang dari kawasan Karlsruhe ke sempadan Switzerland. Titik tertingginya ialah Feldberg pada ketinggian 1,493 meter. Titik terendah negeri ialah aras Sungai Rhine berhampiran Mannheim, kira-kira 85 meter di atas paras laut.[5]
Bahagian tengah negeri dikuasai oleh lembangan dan lembah Neckar serta kawasan bukit yang mengelilingi Stuttgart. Lebih jauh ke tenggara, Jura Swabia membentuk dataran tinggi batu kapur yang mempunyai tebing curam, lembah kering, gua dan bentuk muka bumi karst. Selatan Jura Swabia terdiri daripada kawasan berbukit yang terbentuk oleh glasier dan memanjang ke Tasik Constance serta kaki bukit Alp.
Sungai dan tasik
[sunting | sunting sumber]Sungai Rhine ialah sungai utama di sempadan barat dan selatan negeri. Selepas melalui Tasik Constance, sungai itu mengalir sebagai Rhine Tinggi di sepanjang sebahagian sempadan Switzerland sebelum membelok ke utara berhampiran Basel. Sebagai Rhine Hulu, sungai itu membentuk sebahagian besar sempadan Jerman dengan Perancis sebelum meninggalkan Baden-Württemberg di Mannheim.
Sungai Neckar berpunca berhampiran Villingen-Schwenningen dan mengalir melalui kawasan Tübingen, Stuttgart, Heilbronn dan Heidelberg sebelum bertemu Rhine di Mannheim. Sungai itu merupakan paksi geografi dan ekonomi penting di bahagian tengah negeri serta boleh dilayari dari Plochingen ke Mannheim.[10]
Danube terbentuk melalui pertemuan Sungai Brigach dengan Breg berhampiran Donaueschingen dan mengalir ke arah timur melalui Sigmaringen dan Ulm. Sungai penting lain termasuk Tauber, Kocher, Jagst, Enz dan Iller.
Baden-Württemberg berkongsi Tasik Constance dengan Bayern, Austria dan Switzerland. Sempadan antarabangsa di sebahagian kawasan tasik itu tidak ditetapkan secara menyeluruh melalui satu garisan yang dipersetujui oleh semua negara pesisir.
Iklim dan alam sekitar
[sunting | sunting sumber]Perbezaan ketinggian menghasilkan keadaan iklim yang berbeza antara wilayah. Dataran Rhine Hulu merupakan antara kawasan paling panas di Jerman, manakala Hutan Hitam dan Jura Swabia mempunyai suhu lebih rendah serta menerima lebih banyak salji pada musim sejuk. Kawasan pergunungan juga menerima jumlah hujan yang lebih tinggi berbanding lembah Rhine dan Neckar.
Perubahan iklim telah meningkatkan suhu purata negeri. Menurut Landesanstalt für Umwelt Baden-Württemberg, suhu tahunan purata meningkat sekitar 1.6 °C antara permulaan rekod pada 1881 dengan 2022. Peningkatan menjadi lebih ketara sejak 1990-an, dengan perubahan yang turut mempengaruhi sumber air, hutan, pertanian dan kekerapan cuaca panas.[11]
Baden-Württemberg mempunyai tujuh taman alam, dua rizab biosfera dan sebuah taman negara. Taman Negara Hutan Hitam ditubuhkan pada 2014. Rizab Biosfera Jura Swabia diiktiraf oleh UNESCO pada 2009, manakala Rizab Biosfera Hutan Hitam menerima pengiktirafan yang sama pada 2017.[12]
Sejarah
[sunting | sunting sumber]Wilayah bersejarah
[sunting | sunting sumber]Wilayah Baden-Württemberg moden tidak membentuk sebuah unit politik tunggal sebelum abad ke-20. Menjelang Revolusi Perancis, kawasan barat daya Jerman terbahagi kepada lebih daripada 250 wilayah dalam Empayar Rom Suci. Entiti utamanya termasuk Palatinate Pilihan Raya, Kemaharajaan Baden, Kadipaten Württemberg, wilayah Austria Hadapan, wilayah gerejawi, kota empayar bebas dan negeri kecil golongan bangsawan.[8]
Pembubaran Empayar Rom Suci dan penyusunan semula wilayah oleh Napoleon Bonaparte pada awal abad ke-19 mengurangkan pemecahan tersebut. Baden dan Württemberg memperoleh wilayah yang luas melalui sekularisasi serta penggabungan negeri kecil. Baden menjadi sebuah kadipaten agung, manakala Württemberg dinaikkan menjadi Kerajaan Württemberg pada 1806. Kedua-duanya menyertai Konfederasi Rhine dan kemudian Konfederasi Jerman.
Dua wilayah kecil Hohenzollern-Hechingen dan Hohenzollern-Sigmaringen diserahkan kepada Prusia pada 1850 dan digabungkan sebagai Wilayah Hohenzollern. Baden dan Württemberg menyertai Empayar Jerman yang ditubuhkan pada 1871, sementara Hohenzollern kekal sebagai wilayah Prusia.[8]
Abad ke-19 hingga Perang Dunia Kedua
[sunting | sunting sumber]Baden merupakan salah satu pusat utama Revolusi Jerman 1848–1849. Gerakan revolusi menuntut pemerintahan berperlembagaan, hak politik yang lebih luas dan penyatuan Jerman. Pemberontakan di Baden ditewaskan oleh tentera Prusia pada 1849, tetapi pengalaman tersebut kekal penting dalam sejarah demokrasi wilayah itu.
Perindustrian berkembang pada kadar yang tidak seragam. Stuttgart dan lembah Neckar menjadi pusat kejuruteraan serta pembuatan, Mannheim berkembang sebagai bandar perindustrian dan pelabuhan sungai, manakala beberapa bahagian Hutan Hitam menumpukan pembuatan jam dan kejuruteraan ketepatan. Pembinaan landasan kereta api menghubungkan pusat-pusat bandar dengan Rhine, Danube dan kawasan pergunungan.
Selepas kekalahan Jerman dalam Perang Dunia Pertama dan kejatuhan pemerintahan beraja pada 1918, Baden dan Württemberg menjadi republik dalam Republik Weimar. Autonomi kedua-duanya dibatasi selepas Parti Nazi mengambil alih kuasa pada 1933 dan melaksanakan pemusatan pentadbiran. Penduduk Yahudi, Romani, penentang politik dan kumpulan lain yang disasarkan oleh kerajaan Nazi mengalami penganiayaan, pengusiran dan pembunuhan. Bandar serta pusat perindustrian di wilayah tersebut turut mengalami kerosakan akibat pengeboman semasa Perang Dunia Kedua.
Pembentukan Baden-Württemberg
[sunting | sunting sumber]Selepas Perang Dunia Kedua, sempadan zon pendudukan Amerika Syarikat dengan Perancis membahagikan bekas Baden dan Württemberg. Bahagian utara kedua-duanya digabungkan sebagai Württemberg-Baden dalam zon Amerika. Di zon Perancis, bahagian selatan membentuk negeri Baden dan Württemberg-Hohenzollern.
Perbincangan tentang penyatuan ketiga-tiga negeri menghasilkan pungutan suara pada 9 Disember 1951. Sebanyak 69.7 peratus pengundi secara keseluruhan menyokong pembentukan sebuah negeri barat daya yang baharu, walaupun keputusan itu ditentang oleh sebahagian besar pengundi di Baden Selatan.[13]
Baden-Württemberg ditubuhkan secara rasmi pada 25 April 1952 apabila Reinhold Maier membentuk kerajaan negeri pertama. Negeri Baden, Württemberg-Baden dan Württemberg-Hohenzollern kemudiannya dibubarkan.[1] Perlembagaan negeri diterima oleh Perhimpunan Perlembagaan pada 11 November 1953 dan mula berkuat kuasa pada 19 November tahun yang sama.[9]
Pembaharuan daerah pada 1970-an menyusun semula pembahagian pentadbiran negeri. Bilangan daerah luar bandar dikurangkan, sementara banyak perbandaran kecil digabungkan. Susunan tersebut membentuk asas kepada 35 daerah luar bandar, sembilan daerah bandar dan 1,101 perbandaran yang wujud pada pertengahan 2020-an.[14]
Pemerintahan dan politik
[sunting | sunting sumber]Perlembagaan dan institusi
[sunting | sunting sumber]Baden-Württemberg ialah sebuah republik berparlimen dan salah satu negeri anggota Republik Persekutuan Jerman. Perlembagaan negeri menetapkan bahawa kuasa negara berasal daripada rakyat serta dilaksanakan melalui pilihan raya, pungutan suara dan institusi perundangan, eksekutif serta kehakiman.[9]
Landtag Baden-Württemberg ialah badan perundangan satu dewan. Tanggungjawabnya termasuk meluluskan undang-undang negeri, menetapkan belanjawan, memilih menteri-presiden dan mengawasi kerajaan. Ahli Landtag dipilih untuk tempoh lima tahun.
Menteri-presiden mengetuai kerajaan negeri, menentukan garis dasar dasar kerajaan dan melantik anggota kabinet tertakluk pada ketetapan perlembagaan. Kerajaan negeri menjalankan bidang kuasa seperti pendidikan, kebudayaan, polis, pentadbiran tempatan, sebahagian dasar alam sekitar dan pelaksanaan undang-undang persekutuan.
Mahkamah Perlembagaan Baden-Württemberg mengadili pertikaian perlembagaan negeri. Negeri turut mengambil bahagian dalam proses perundangan persekutuan melalui wakilnya dalam Bundesrat.
Pilihan raya dan kerajaan semasa
[sunting | sunting sumber]Pilihan raya negeri terkini diadakan pada 8 Mac 2026. Perikatan 90/Parti Hijau menerima 30.2 peratus undi, diikuti CDU dengan 29.7 peratus, Alternatif untuk Jerman (AfD) dengan 18.8 peratus dan Parti Demokratik Sosial Jerman (SPD) dengan 5.5 peratus. FDP/DVP menerima 4.4 peratus dan gagal melepasi ambang untuk memperoleh kerusi.[15]
| Parti | Bahagian undi | Kerusi | Kedudukan |
|---|---|---|---|
| Perikatan 90/Parti Hijau | 30.2% | 56 | Kerajaan |
| CDU | 29.7% | 56 | Kerajaan |
| AfD | 18.8% | 35 | Pembangkang |
| SPD | 5.5% | 10 | Pembangkang |
| Jumlah | 157 |
Landtag memilih Cem Özdemir sebagai menteri-presiden pada 13 Mei 2026. Beliau ialah menteri-presiden kesepuluh sejak penubuhan negeri dan mengetuai kerajaan gabungan Hijau-CDU.[2][16] Kerajaan tersebut menggantikan pentadbiran Winfried Kretschmann, yang telah menjadi menteri-presiden dari 2011 hingga 2026.
Pembahagian pentadbiran
[sunting | sunting sumber]_-_de_-_colors.svg)
Baden-Württemberg dibahagikan kepada empat wilayah pentadbiran (Jerman: Regierungsbezirk), iaitu Stuttgart, Karlsruhe, Freiburg dan Tübingen. Wilayah tersebut merupakan peringkat perantaraan pentadbiran negeri dan dikendalikan oleh sebuah presidium kerajaan (Jerman: Regierungspräsidium).
Empat wilayah itu seterusnya dibahagikan kepada 35 daerah luar bandar (Jerman: Landkreis) dan sembilan daerah bandar (Jerman: Stadtkreis). Daerah bandar melaksanakan sendiri fungsi perbandaran dan daerah, manakala daerah luar bandar merangkumi beberapa perbandaran. Baden-Württemberg mempunyai 1,101 perbandaran pada 30 Jun 2024.[14]
| Wilayah pentadbiran | Pusat pentadbiran | Daerah bandar | Daerah luar bandar | Perbandaran | Penduduk |
|---|---|---|---|---|---|
| Stuttgart | Stuttgart | 2 | 11 | 343 | 4,167,750 |
| Karlsruhe | Karlsruhe | 5 | 7 | 210 | 2,845,631 |
| Freiburg | Freiburg im Breisgau | 1 | 9 | 294 | 2,324,370 |
| Tübingen | Tübingen | 1 | 8 | 254 | 1,903,583 |
| Baden-Württemberg | 9 | 35 | 1,101 | 11,241,334 |
Sembilan daerah bandar ialah Stuttgart, Mannheim, Karlsruhe, Freiburg im Breisgau, Heidelberg, Heilbronn, Pforzheim, Ulm dan Baden-Baden. Stuttgart merupakan satu-satunya bandar yang melebihi setengah juta penduduk.
Penduduk
[sunting | sunting sumber]Penduduk Baden-Württemberg berjumlah 11,238,800 orang pada 31 Disember 2025, berkurangan kira-kira 7,100 orang berbanding setahun sebelumnya. Sebanyak 94,100 kelahiran dan 117,500 kematian dicatatkan pada 2025. Migrasi bersih sebanyak kira-kira 17,800 orang tidak mencukupi untuk mengimbangi perbezaan antara kelahiran dengan kematian.[4]
Purata umur penduduk pada akhir 2025 ialah 44.2 tahun. Penduduk Heidelberg mempunyai purata umur paling rendah antara daerah bandar dan luar bandar, iaitu 40.2 tahun, manakala Baden-Baden mencatatkan purata tertinggi pada 47.8 tahun.[17]
Corak petempatan negeri bersifat polisentrik. Wilayah Stuttgart membentuk kawasan metropolitan dan perindustrian terbesar, manakala kelompok bandar lain berkembang di sekitar Rhine-Neckar, Karlsruhe, Rhine Hulu, Ulm dan Tasik Constance. Sebahagian besar kawasan Hutan Hitam, Jura Swabia serta timur laut negeri mempunyai kepadatan penduduk yang lebih rendah.
Penghijrahan memainkan peranan penting dalam pertumbuhan penduduk selepas Perang Dunia Kedua. Penduduk yang dipindahkan dari bekas wilayah timur Jerman, pekerja asing yang tiba mulai 1950-an dan 1960-an, pendatang dari Eropah Timur serta gelombang migrasi yang lebih baharu telah menambah kepelbagaian bahasa, budaya dan agama negeri. Pada akhir 2024, kira-kira 2.05 juta penduduk atau 18.2 peratus daripada jumlah penduduk bukan warganegara Jerman.[18]
Ekonomi
[sunting | sunting sumber]Struktur ekonomi
[sunting | sunting sumber]Baden-Württemberg ialah salah satu pusat ekonomi dan perindustrian terbesar di Jerman. KDNK pada harga semasa berjumlah kira-kira €667.1 bilion pada 2025, hampir 15 peratus daripada keseluruhan ekonomi Jerman. KDNK sebenar menyusut 0.6 peratus pada 2025 selepas penyusutan 0.4 peratus pada 2024, menjadikan 2025 tahun ketiga berturut-turut negeri mengalami penguncupan ekonomi sebenar.[6][19]
Kira-kira 6.41 juta orang bekerja di Baden-Württemberg secara purata pada 2025.[20] Perkhidmatan menyediakan sebahagian besar pekerjaan, tetapi industri menyumbang bahagian yang lebih besar kepada nilai tambah berbanding purata Jerman. Industri menyumbang 29.7 peratus kepada nilai tambah kasar dan menggaji lebih 1.4 juta orang.[21]
Ekonomi negeri merangkumi syarikat besar antarabangsa serta rangkaian perusahaan kecil dan sederhana. Stuttgart dan kawasan sekitarnya merupakan pusat pembuatan dan perkhidmatan korporat, Rhine-Neckar mempunyai sektor kimia, farmaseutikal dan teknologi maklumat yang besar, manakala Karlsruhe, Freiburg, Ulm dan kawasan Tasik Constance mempunyai kelompok penyelidikan serta industri khusus masing-masing.
Industri dan perdagangan
[sunting | sunting sumber]Pembuatan kenderaan, kejuruteraan mesin dan elektroteknik merupakan tiga cabang perindustrian terbesar. Syarikat yang beribu pejabat atau mempunyai operasi utama di negeri ini termasuk Mercedes-Benz Group, Porsche, Bosch, Mahle, ZF Friedrichshafen, Daimler Truck, Heidelberg Materials dan SAP. Kehadiran syarikat pembekal, firma kejuruteraan serta pengeluar alat dan komponen membentuk rantaian industri yang saling berkait.
Sektor pembuatan kenderaan merangkumi lebih 250 perusahaan dengan lebih 235,000 pekerja dan hasil tahunan sekitar €90 bilion menurut data semasa kementerian ekonomi negeri.[22] Kejuruteraan mesin pula menggaji lebih 300,000 orang dan menyumbang bahagian besar daripada pengeluaran mesin serta peralatan Jerman.[23]
Baden-Württemberg bergantung kuat pada perdagangan antarabangsa. Pada 2024, kenderaan dan bahagiannya, mesin serta keluaran farmaseutikal bersama-sama menyumbang kira-kira 53 peratus daripada nilai eksport negeri.[24] Kebergantungan tersebut menyebabkan ekonomi negeri terdedah kepada perubahan permintaan antarabangsa, perdagangan dunia dan peralihan teknologi dalam industri automotif.
Penyelidikan dan inovasi
[sunting | sunting sumber]Baden-Württemberg membelanjakan kira-kira €36.1 bilion untuk penyelidikan dan pembangunan pada 2023. Jumlah itu bersamaan 5.7 peratus daripada KDNK negeri, kadar tertinggi antara negeri-negeri Jerman dan jauh melebihi sasaran penyelidikan Kesatuan Eropah sebanyak tiga peratus.[7]
Sebahagian besar penyelidikan dijalankan oleh sektor perniagaan, khususnya dalam pembuatan kenderaan, kejuruteraan mesin, elektronik, perisian, farmaseutikal dan teknologi perubatan. Penyelidikan awam pula dilaksanakan oleh universiti serta institusi seperti Persatuan Max Planck, Persatuan Fraunhofer, Persatuan Helmholtz dan Persatuan Leibniz.
Kawasan penyelidikan utama termasuk Institut Teknologi Karlsruhe, kampus dan hospital universiti di Heidelberg, Freiburg, Tübingen dan Ulm, serta institusi penyelidikan yang tertumpu di wilayah Stuttgart dan Rhine-Neckar.
Pelancongan
[sunting | sunting sumber]Pelancongan tertumpu di Hutan Hitam, Tasik Constance, Jura Swabia, lembah Neckar dan bandar bersejarah seperti Heidelberg, Freiburg, Ulm dan Baden-Baden. Pusat peranginan air panas, laluan mendaki, sukan musim sejuk, landskap kebun anggur serta warisan seni bina menyumbang kepada sektor tersebut.
Pada 2025, tempat penginapan di Baden-Württemberg mencatatkan 58.7 juta penginapan semalaman. Jumlah ketibaan mencapai rekod baharu, walaupun bilangan penginapan semalaman berkurangan sedikit berbanding rekod 2024.[25]
Pengangkutan
[sunting | sunting sumber]Kedudukan Baden-Württemberg di antara Rhine, kawasan Alp dan laluan menuju Perancis, Switzerland serta Austria menjadikannya sebuah koridor pengangkutan penting di Eropah. Rangkaian jalan rayanya merangkumi A5 di sepanjang Rhine, A6 yang melintasi bahagian utara, A8 antara Karlsruhe, Stuttgart dan Ulm serta A81 antara Würzburg, Stuttgart dan kawasan Tasik Constance.
Perkhidmatan kereta api jarak jauh menghubungkan Mannheim, Heidelberg, Karlsruhe, Stuttgart, Freiburg dan Ulm dengan bandar-bandar utama di Jerman serta negara jiran. Laluan berkelajuan tinggi Mannheim–Stuttgart dan Wendlingen–Ulm merupakan sebahagian daripada rangkaian kereta api berkelajuan tinggi Jerman.
Laluan Rhine antara Mannheim, Karlsruhe, Offenburg, Freiburg dan Basel ialah antara laluan penumpang dan kargo paling penting di negara itu. Laluan tersebut menjadi sebahagian daripada koridor pengangkutan barang Eropah antara Rotterdam dengan Genoa.[26]
Kerajaan negeri bertanggungjawab merancang dan membiayai sebahagian besar perkhidmatan kereta api serantau. Rangkaian tempatan turut merangkumi sistem S-Bahn di Stuttgart dan Rhine-Neckar, sistem rel ringan Karlsruhe serta rangkaian trem di beberapa bandar.
Lapangan terbang komersial utama ialah Lapangan Terbang Stuttgart, Lapangan Terbang Karlsruhe/Baden-Baden dan Lapangan Terbang Friedrichshafen. Stuttgart merupakan lapangan terbang terbesar negeri, manakala lapangan terbang lain menyediakan penerbangan serantau, Eropah dan perkhidmatan bermusim.[27]
Pelabuhan Mannheim, Karlsruhe, Heilbronn dan Kehl menghubungkan industri negeri dengan sistem perkapalan Rhine dan Neckar. Perkapalan pedalaman digunakan terutamanya untuk mengangkut bahan mentah, barangan pukal, kontena dan keluaran industri.
Pendidikan dan penyelidikan
[sunting | sunting sumber]Baden-Württemberg mempunyai 75 institusi pengajian tinggi yang beroperasi di 105 lokasi pada 2025. Sistem tersebut merangkumi universiti, universiti sains gunaan, institusi pendidikan guru, akademi seni dan muzik serta institusi swasta.[28]
Universiti utamanya termasuk Universiti Heidelberg, Universiti Freiburg, Universiti Tübingen, Universiti Stuttgart, Universiti Mannheim, Universiti Konstanz, Universiti Ulm, Universiti Hohenheim dan Institut Teknologi Karlsruhe. Heidelberg, Freiburg dan Tübingen tergolong antara universiti tertua di kawasan berbahasa Jerman.
Pada semester musim sejuk 2025/26, hampir 346,700 pelajar berdaftar di institusi pengajian tinggi negeri. Buat pertama kalinya, wanita membentuk lebih separuh daripada keseluruhan pelajar.[29]
Selain universiti, Duale Hochschule Baden-Württemberg menggabungkan pengajian akademik dengan latihan praktikal dalam syarikat dan institusi rakan kongsi. Universiti pendidikan guru menyediakan latihan khusus untuk profesion perguruan, sementara universiti sains gunaan menumpukan program berorientasikan aplikasi.
Kebudayaan dan warisan
[sunting | sunting sumber]Bahasa dan dialek
[sunting | sunting sumber]
Bahasa Jerman ialah bahasa utama dalam pentadbiran, pendidikan dan kehidupan awam. Walau bagaimanapun, negeri ini mempunyai kepelbagaian dialek yang mencerminkan sempadan sejarah dan pola petempatan. Kira-kira sedozen kelompok dialek serantau digunakan, termasuk dialek Alemannik, Swabia, Baden, Hohenlohe dan Palatinate.[30]
Dialek Swabia digunakan terutamanya di tengah dan timur negeri. Bentuk Alemannik dan Baden tertumpu di selatan serta barat, manakala dialek Frankonia Selatan, Frankonia Timur dan Palatinate digunakan di utara. Batas dialek tidak semestinya bertepatan dengan sempadan pentadbiran atau identiti Baden dan Württemberg.
Slogan pemasaran Wir können alles. Außer Hochdeutsch menggunakan kepelbagaian dialek sebagai unsur jenaka sambil menampilkan imej negeri sebagai pusat industri dan inovasi. Logo kempen tersebut kemudian menjadi salah satu lambang tidak rasmi yang sering dikaitkan dengan identiti negeri.
Tapak Warisan Dunia
[sunting | sunting sumber]
Tujuh Tapak Warisan Dunia UNESCO terletak sepenuhnya atau sebahagiannya di Baden-Württemberg:[31]
- Kompleks Biara Maulbronn, yang disenaraikan pada 1993;
- Pulau Biara Reichenau di Tasik Constance, disenaraikan pada 2000;
- Limes Jerman Hulu-Rhaetia, sebahagian daripada tapak bersiri Sempadan Empayar Rom, disenaraikan pada 2005;
- tapak arkeologi negeri yang menjadi sebahagian daripada Petempatan Cerucuk Prasejarah di Sekitar Alp, disenaraikan pada 2011;
- dua buah rumah rekaan Le Corbusier di Weissenhof Estate, Stuttgart, sebahagian daripada tapak bersiri Karya Seni Bina Le Corbusier sejak 2016;
- Gua dan Seni Zaman Ais di Jura Swabia, disenaraikan pada 2017; dan
- Baden-Baden sebagai sebahagian daripada tapak bersiri Bandar Spa Agung Eropah, disenaraikan pada 2021.
Warisan seni bina negeri juga merangkumi gereja Romanesque dan Gothik, istana Barok, bandar lama zaman pertengahan, bangunan industri serta seni bina moden. Antara mercu tanda yang terkenal ialah Ulm Minster, Istana Heidelberg, Istana Ludwigsburg, Katedral Freiburg dan Menara Televisyen Stuttgart.
Lihat juga
[sunting | sunting sumber]Rujukan
[sunting | sunting sumber]- 1 2 3 "Gründung des Landes Baden-Württemberg: 25.04.1952" (dalam bahasa Jerman). Landeszentrale für politische Bildung Baden-Württemberg. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- 1 2 3 "Ministerpräsident" (dalam bahasa Jerman). Kerajaan Negeri Baden-Württemberg. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- 1 2 3 "Bodenfläche nach Nutzungsarten und Bundesländern" (dalam bahasa Jerman). Statistisches Bundesamt. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- 1 2 3 "Bevölkerung in Baden-Württemberg 2025 rückläufig" (dalam bahasa Jerman). Statistisches Landesamt Baden-Württemberg. 20 Mei 2026. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- 1 2 "70 Jahre Baden-Württemberg" (dalam bahasa Jerman). Statistisches Landesamt Baden-Württemberg. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- 1 2 "Wirtschaftsleistung 2025 in Baden-Württemberg erneut gesunken" (dalam bahasa Jerman). Statistisches Landesamt Baden-Württemberg. 30 Mac 2026. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- 1 2 "Forschungsintensität in Baden-Württemberg bei 5,7 %" (dalam bahasa Jerman). Statistisches Landesamt Baden-Württemberg. 10 Julai 2025. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- 1 2 3 "Historische Territorien im Südwesten" (dalam bahasa Jerman). Landeszentrale für politische Bildung Baden-Württemberg. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- 1 2 3 "Die Landesverfassung von Baden-Württemberg" (dalam bahasa Jerman). Landeszentrale für politische Bildung Baden-Württemberg. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- ↑ Einfach kennenlernen: Eine Landeskunde Baden-Württemberg (PDF) (Laporan) (dalam bahasa Jerman). Landeszentrale für politische Bildung Baden-Württemberg. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- ↑ "Klimawandel in Baden-Württemberg" (dalam bahasa Jerman). Landesanstalt für Umwelt Baden-Württemberg. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- ↑ "Nature conservation" (dalam bahasa Inggeris). Ministry of the Environment, Climate Protection and the Energy Sector Baden-Württemberg. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- ↑ Die 1950er Jahre: Aufbau, Wohlstand und gesellschaftlicher Wandel (PDF) (Laporan) (dalam bahasa Jerman). Landeszentrale für politische Bildung Baden-Württemberg. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- 1 2 3 Bevölkerung der Gemeinden Baden-Württembergs am 30. Juni 2024 (PDF) (Laporan) (dalam bahasa Jerman). Statistisches Landesamt Baden-Württemberg. 17 Oktober 2025. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- ↑ "Landtagswahl 2026" (dalam bahasa Jerman). Landtag von Baden-Württemberg. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- ↑ "Koalitionsvertrag für Baden-Württemberg" (dalam bahasa Jerman). Landesregierung Baden-Württemberg. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- ↑ "Baden-Württemberg: Bevölkerung ist im Schnitt 44,2 Jahre alt" (dalam bahasa Jerman). Statistisches Landesamt Baden-Württemberg. 26 Jun 2026. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- ↑ "2,05 Millionen Ausländerinnen und Ausländer leben in Baden-Württemberg" (dalam bahasa Jerman). Statistisches Landesamt Baden-Württemberg. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- ↑ "Baden-Württemberg: Rückgang der Wirtschaftsleistung in 2024" (dalam bahasa Jerman). Statistisches Landesamt Baden-Württemberg. 28 Mac 2025. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- ↑ "2025: Erwerbstätigkeit in Baden-Württemberg bleibt gegenüber dem Vorjahr nahezu unverändert" (dalam bahasa Jerman). Statistisches Landesamt Baden-Württemberg. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- ↑ "Wirtschaftsstruktur in Baden-Württemberg" (dalam bahasa Jerman). Ministerium für Wirtschaft, Handwerk und Tourismus Baden-Württemberg. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- ↑ "Fahrzeugbau" (dalam bahasa Jerman). Ministerium für Wirtschaft, Handwerk und Tourismus Baden-Württemberg. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- ↑ "Maschinenbau" (dalam bahasa Jerman). Ministerium für Wirtschaft, Handwerk und Tourismus Baden-Württemberg. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- ↑ "2024: Baden-Württembergs Exporte verringern sich im zweiten Jahr in Folge" (dalam bahasa Jerman). Statistisches Landesamt Baden-Württemberg. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- ↑ "Tourismus in Baden-Württemberg 2025: Ankünfte auf neuem Höchststand" (dalam bahasa Jerman). Statistisches Landesamt Baden-Württemberg. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- ↑ "Güterverkehr in Europa" (dalam bahasa Jerman). Ministerium für Verkehr Baden-Württemberg. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- ↑ "Flugplätze" (dalam bahasa Jerman). Ministerium für Verkehr Baden-Württemberg. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- ↑ "Hochschulen" (dalam bahasa Jerman). Statistisches Landesamt Baden-Württemberg. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- ↑ "Frauenanteil an Hochschulen erstmals bei über 50 %" (dalam bahasa Jerman). Statistisches Landesamt Baden-Württemberg. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- ↑ "Die verschiedenen Dialekte Baden-Württembergs" (dalam bahasa Jerman). Landeszentrale für politische Bildung Baden-Württemberg. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- ↑ "UNESCO-Welterbe in Baden-Württemberg" (dalam bahasa Jerman). Ministerium für Landesentwicklung und Wohnen Baden-Württemberg. Dicapai pada 24 Julai 2026.
