Presiden Maldives
| Presiden Republik Maldives | |
|---|---|
 Bendera Presiden Maldives | |
| Jenis | Ketua negara dan ketua kerajaan |
| Anggota bagi | Cabinet of the Maldives (en)   |
| Bidang kuasa | Maldives |
| Kediaman | Mulee'aage (en) |
| Tempoh jawatan | Lima tahun; maksimum dua penggal, sama ada berturut-turut atau tidak |
| Surat cara pembentukan | Perlembagaan Maldives |
| Pelopor | Muhammad Fareed Didi (en) |
| Dibentuk | 1 Januari 1953; dipulihkan 11 November 1968 |
| Pemegang pertama | Mohamed Amin Didi |
| Digantikan oleh | Muhammad Fareed Didi (en) |
| Timbalan/naib | Naib Presiden |
| Tapak web | Pejabat Presiden |
sunting · sunting di Wikidata | |
Presiden Maldives ialah ketua negara dan ketua kerajaan Maldives serta pemegang kuasa eksekutif tertinggi negara itu. Menurut Perkara 106 Perlembagaan Maldives, kuasa eksekutif terletak pada presiden, yang turut menjadi pemerintah tertinggi Angkatan Pertahanan Kebangsaan Maldives.[1]
Jawatan presiden mula diwujudkan pada 1 Januari 1953 apabila Mohamed Amin Didi menjadi presiden pertama selepas Maldives menamatkan pemerintahan beraja buat sementara waktu. Republik Pertama tidak bertahan lama dan sistem beraja dipulihkan pada 1954. Jawatan presiden diwujudkan semula apabila Republik Kedua diasaskan pada 11 November 1968, dengan Ibrahim Nasir sebagai presiden pertamanya.[2][3]
Di bawah Perlembagaan 2008, presiden dipilih secara langsung oleh rakyat melalui undi rahsia bagi penggal lima tahun dan seseorang tidak boleh memegang jawatan itu melebihi dua penggal. Pilihan raya presiden 2008 merupakan pilihan raya presiden berbilang parti yang pertama di negara itu.[4] Presiden semasa ialah Mohamed Muizzu, presiden kelapan Maldives, yang mengangkat sumpah pada 17 November 2023 selepas memenangi pusingan kedua pilihan raya presiden 2023.[5][6]
Kedudukan perlembagaan dan kuasa
[sunting | sunting sumber]
Perkara 106 Perlembagaan menetapkan presiden sebagai ketua negara, ketua kerajaan dan pemerintah tertinggi angkatan tentera. Sebagai pemegang kuasa eksekutif, presiden bertanggungjawab melaksanakan dan mematuhi Perlembagaan serta undang-undang, mengawasi pentadbiran kerajaan dan menentukan dasar negara.[1]
Perkara 115 memperuntukkan beberapa kuasa dan tanggungjawab khusus kepada presiden. Antaranya termasuk melantik dan memberhentikan anggota Kabinet, mempengerusikan mesyuarat Kabinet, menjalankan dasar luar negara, mengadakan perjanjian dengan negara dan pertubuhan antarabangsa mengikut peruntukan Perlembagaan, menerima serta melantik wakil diplomatik, mengisytiharkan keadaan darurat mengikut undang-undang, mengadakan referendum, memberikan pengampunan serta menjalankan kuasa berhubung dengan perkhidmatan keselamatan negara.[1]
Pindaan Keenam Perlembagaan, yang disahkan pada 20 November 2024, meminda Perkara 115(e) bagi memperincikan kuasa presiden untuk menentukan dasar kebangsaan utama, memberikan nasihat dan panduan kepada institusi negara serta merangka rancangan pembangunan dan wawasan strategik negara.[7]
Presiden juga menentukan bilangan dan bidang kuasa kementerian. Walau bagaimanapun, kecuali jawatan naib presiden, pelantikan anggota Kabinet oleh presiden memerlukan kelulusan Majlis Rakyat. Perlembagaan turut mengenakan sekatan terhadap presiden daripada memegang jawatan awam lain atau terlibat secara aktif dalam perniagaan tertentu semasa menjawat jawatan, dan presiden wajib mengemukakan perisytiharan tahunan mengenai aset serta kepentingan kewangannya kepada Ketua Audit Negara.[1]
Pemilihan dan tempoh jawatan
[sunting | sunting sumber]
Presiden dipilih secara langsung oleh rakyat melalui hak mengundi sejagat dan undi rahsia. Pilihan raya presiden mesti diadakan tidak lebih awal daripada 120 hari dan tidak lewat daripada 30 hari sebelum tamat penggal presiden yang sedang berkhidmat.[1] Suruhanjaya Pilihan Raya Maldives ialah badan bebas yang bertanggungjawab mengendalikan dan menyelia pilihan raya serta referendum negara.[8]
Untuk dipilih, seseorang calon perlu memperoleh lebih daripada 50 peratus undi sah. Jika tiada calon mencapai ambang tersebut, pusingan kedua pada asasnya diadakan dalam tempoh 21 hari antara dua calon yang memperoleh undi terbanyak.[1] Penggal presiden berlangsung selama lima tahun. Seseorang tidak boleh dipilih atau memegang jawatan presiden melebihi dua penggal, sama ada penggal tersebut berturut-turut atau tidak.[1]
Perkara 109 menetapkan syarat kelayakan calon. Antaranya, calon mesti merupakan warganegara Maldives yang dilahirkan kepada ibu bapa yang juga warganegara Maldives, tidak memiliki kewarganegaraan asing, beragama Islam dan mengikuti aliran Sunni, berumur sekurang-kurangnya 35 tahun serta memenuhi syarat lain berhubung dengan keupayaan mental, hutang berdasarkan penghakiman dan rekod jenayah.[1] Had umur semasa ditetapkan melalui Pindaan Ketiga Perlembagaan pada 3 Disember 2018, yang meminda Perkara 109(c) kepada syarat umur sekurang-kurangnya 35 tahun.[9]
Setiap calon presiden mesti mengisytiharkan calon naib presidennya, yang tertakluk pada syarat kelayakan yang sama. Presiden dan naib presiden yang dipilih mula menjalankan tugas selepas mengangkat sumpah jawatan di hadapan Ketua Hakim atau hakim yang ditetapkan, dalam suatu persidangan Majlis Rakyat.[1] Mahkamah Agung Maldives mempunyai bidang kuasa tunggal dan muktamad untuk memutuskan pertikaian mengenai kelayakan calon presiden atau naib presiden serta perkara berkaitan pemilihan, status dan penyingkiran mereka daripada jawatan.[1]
Penggantian, peletakan jawatan dan pemecatan
[sunting | sunting sumber]
Jika jawatan presiden menjadi kosong, naib presiden menggantikan presiden bagi baki penggal. Bagi tujuan had dua penggal, tempoh penggantian itu dikira sebagai satu penggal sekiranya sekurang-kurangnya dua tahun masih berbaki pada penggal berkenaan. Naib presiden juga menjalankan tugas presiden apabila presiden berada di luar negara atau tidak berupaya menjalankan tugasnya buat sementara waktu.[1]
Jika presiden dan naib presiden kedua-duanya tidak dapat menjalankan tugas buat sementara waktu, tanggungjawab presiden beralih mengikut aturan perlembagaan kepada Yang Dipertua Majlis Rakyat, diikuti Timbalan Yang Dipertua dan kemudian seorang ahli Majlis Rakyat yang ditentukan menurut Perlembagaan. Jika kedua-dua jawatan menjadi kosong secara kekal pada masa yang sama, pilihan raya presiden baharu mesti diadakan dalam tempoh 60 hari.[1]
Presiden boleh meletakkan jawatan dengan menyerahkan surat peletakan jawatan kepada Yang Dipertua Majlis Rakyat; jawatan menjadi kosong apabila surat tersebut diterima.[1] Presiden juga boleh dilucutkan jawatan oleh Majlis Rakyat atas alasan yang ditetapkan dalam Perkara 100, termasuk pelanggaran langsung terhadap prinsip Islam, Perlembagaan atau undang-undang, salah laku serius yang menjadikannya tidak layak untuk terus memegang jawatan, atau ketidakupayaan melaksanakan tanggungjawab jawatan.[1]
Usul pemecatan mesti dikemukakan dengan sokongan sekurang-kurangnya satu pertiga daripada keseluruhan ahli Majlis Rakyat. Presiden berhak membela diri dalam prosiding tersebut dan boleh diwakili oleh peguam. Pemecatan hanya diluluskan jika mendapat sokongan sekurang-kurangnya dua pertiga daripada keseluruhan keanggotaan Majlis Rakyat.[1]
Sejarah
[sunting | sunting sumber]Republik Pertama (1953–1954)
[sunting | sunting sumber]
Gerakan ke arah pemerintahan republik berkait rapat dengan Mohamed Amin Didi, tokoh politik yang mengetuai parti politik pertama Maldives, Dhivehi Rayyithunge Muthagaddim Party. Selepas referendum mengenai bentuk pemerintahan, Maldives menjadi sebuah republik dan Amin dilantik sebagai presiden pertamanya pada 1 Januari 1953.[2][10]
Pentadbiran Amin hanya bertahan beberapa bulan. Menurut Pejabat Presiden, tempoh jawatannya berakhir pada 21 Ogos 1953 selepas suatu pemberontakan berlaku ketika beliau berada di luar negara untuk mendapatkan rawatan perubatan. Naib presidennya, Ibrahim Muhammad Didi, kemudiannya dilantik sebagai ketua kerajaan.[2] Sistem republik pertama akhirnya ditamatkan dan pemerintahan beraja dipulihkan pada 1954.
Ibrahim Muhammad Didi kadangkala disebut dalam kronologi tidak rasmi sebagai pemangku presiden selepas kejatuhan Amin. Walau bagaimanapun, senarai rasmi Pejabat Presiden tidak memasukkannya dalam penomboran presiden Maldives; penomboran rasmi bergerak daripada Amin sebagai presiden pertama kepada Ibrahim Nasir sebagai presiden kedua.[11][5]
Republik Kedua (sejak 1968)
[sunting | sunting sumber]Selepas Republik Pertama, Maldives kembali menjadi kesultanan. Ibrahim Nasir, yang pernah berkhidmat sebagai perdana menteri di bawah Sultan Muhammad Fareed Didi, menjadi presiden pertama Republik Kedua apabila sistem republik dipulihkan pada 11 November 1968. Beliau berkhidmat sehingga 10 November 1978.[3][11]
Nasir digantikan oleh Maumoon Abdul Gayoom, yang memegang jawatan dari 11 November 1978 hingga 10 November 2008. Tempoh pemerintahannya selama tiga dekad berakhir selepas pembaharuan perlembagaan dan pelaksanaan pilihan raya presiden berbilang parti pada 2008.[11][4] Dalam pusingan kedua pilihan raya itu, Mohamed Nasheed menewaskan Gayoom dengan 54.21 peratus undi.[12]
Nasheed meletakkan jawatan pada 7 Februari 2012. Naib presidennya, Mohamed Waheed Hassan, mengangkat sumpah sebagai presiden pada hari yang sama dan menyelesaikan baki penggal sehingga 16 November 2013.[13][14]
Abdulla Yameen memenangi pilihan raya presiden 2013 dan memegang jawatan dari 17 November 2013 hingga 16 November 2018. Beliau digantikan oleh Ibrahim Mohamed Solih, pemenang pilihan raya 2018, yang berkhidmat sehingga 16 November 2023.[11][15][16] Dalam pilihan raya 2023, Mohamed Muizzu mendahului pusingan pertama tanpa memperoleh majoriti mutlak sebelum menewaskan Solih dalam pusingan kedua dengan 54.04 peratus undi. Muizzu mengangkat sumpah sebagai presiden pada 17 November 2023.[17][6][5]
.jpg)
Senarai presiden
[sunting | sunting sumber]Pejabat Presiden mengiktiraf lapan orang sebagai presiden Maldives sejak pembentukan Republik Pertama pada 1953. Jadual berikut menggunakan tarikh rasmi Pejabat Presiden; bagi bekas presiden, tarikh tamat jawatan ialah hari terakhir mereka memegang jawatan, bukannya tarikh pengganti mengangkat sumpah.[11][5]
| Bil. | Potret | Presiden | Mula menjawat | Tamat jawatan | Republik |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | | Mohamed Amin Didi | 1 Januari 1953 | 21 Ogos 1953 | Republik Pertama |
| 2 |  | Ibrahim Nasir | 11 November 1968 | 10 November 1978 | Republik Kedua |
| 3 |  | Maumoon Abdul Gayoom | 11 November 1978 | 10 November 2008 | Republik Kedua |
| 4 |  | Mohamed Nasheed | 11 November 2008 | 7 Februari 2012 | Republik Kedua |
| 5 |  | Mohamed Waheed Hassan | 7 Februari 2012 | 16 November 2013 | Republik Kedua |
| 6 |  | Abdulla Yameen | 17 November 2013 | 16 November 2018 | Republik Kedua |
| 7 | .jpg) | Ibrahim Mohamed Solih | 17 November 2018 | 16 November 2023 | Republik Kedua |
| 8 |  | Mohamed Muizzu | 17 November 2023 | Penyandang | Republik Kedua |
Pilihan raya presiden sejak 2008
[sunting | sunting sumber]Perlembagaan 2008 menjadi asas sistem pemilihan presiden secara langsung yang digunakan pada masa kini. Jadual ini menunjukkan pusingan yang menentukan pemenang bagi setiap pilihan raya presiden sejak 2008. Pada 2008, 2013 dan 2023, pemenang ditentukan melalui pusingan kedua, manakala pilihan raya 2018 diputuskan dalam pusingan pertama.[1][12][15][16][17][6]
| Tahun | Tarikh | Pusingan | Pemenang | Parti | Undi | Pencabar utama | Parti | Undi |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2008 | 28 Oktober 2008 | Kedua | Mohamed Nasheed | MDP | 97,222 (54.21%) | Maumoon Abdul Gayoom | DRP | 82,121 (45.79%)[12][18] |
| 2013 | 16 November 2013 | Kedua | Abdulla Yameen | PPM | 111,203 (51.39%) | Mohamed Nasheed | MDP | 105,181 (48.61%)[15] |
| 2018 | 23 September 2018 | Pertama | Ibrahim Mohamed Solih | MDP | 134,705 (58.4%) | Abdulla Yameen | PPM | 96,052 (41.6%)[16] |
| 2023 | 30 September 2023 | Kedua | Mohamed Muizzu | PNC | 129,159 (54.04%) | Ibrahim Mohamed Solih | MDP | 109,868 (45.96%)[6] |
Lihat juga
[sunting | sunting sumber]Rujukan
[sunting | sunting sumber]- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 "Constitution of the Republic of Maldives" (PDF) (dalam bahasa Inggeris). The President's Office, Republic of Maldives. 2008. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
- 1 2 3 "President Al Ameer Mohamed Amin". The President's Office (dalam bahasa Inggeris). Republic of Maldives. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
- 1 2 "President Al Ameer Ibrahim Nasir". The President's Office (dalam bahasa Inggeris). Republic of Maldives. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
- 1 2 "Statement attributable to the Spokesperson for the Secretary-General on the Maldives" (dalam bahasa Inggeris). United Nations. 30 Oktober 2008. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
- 1 2 3 4 "Dr Mohamed Muizzu sworn in as the 8th President of the Maldives". The President's Office (dalam bahasa Inggeris). Republic of Maldives. 17 November 2023. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
- 1 2 3 4 "Presidential Election 2023 Round 2". Elections Commission of Maldives (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 27 Ogos 2026.
- ↑ "President ratifies Sixth Amendment to the Constitution of Maldives". The President's Office (dalam bahasa Inggeris). Republic of Maldives. 20 November 2024. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
- ↑ "About Elections Commission". Elections Commission of Maldives (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 27 Ogos 2026.
- ↑ "President ratifies Third Amendment to the Constitution". The President's Office (dalam bahasa Inggeris). Republic of Maldives. 3 Disember 2018. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
- ↑ "Political Parties". Elections Commission of Maldives (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 27 Ogos 2026.
- 1 2 3 4 5 "Former Presidents". The President's Office (dalam bahasa Inggeris). Republic of Maldives. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
- 1 2 3 "Presidential Election 2008". Elections Commission of Maldives (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 27 Ogos 2026.
- ↑ "President Mohamed Nasheed Resigns". The President's Office (dalam bahasa Inggeris). Republic of Maldives. 7 Februari 2012. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
- ↑ "Dr Mohamed Waheed sworn in as President". The President's Office (dalam bahasa Inggeris). Republic of Maldives. 7 Februari 2012. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
- 1 2 3 "Presidential Election 2013, Round 2 Statistics". Elections Commission of Maldives (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 27 Ogos 2026.
- 1 2 3 "Presidential Election 2018 Statistics". Elections Commission of Maldives (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 27 Ogos 2026.
- 1 2 "Presidential Election 2023 Round 1". Elections Commission of Maldives (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 27 Ogos 2026.
- ↑ "MALDIVES: Elections in 2009" (dalam bahasa Inggeris). Inter-Parliamentary Union. Dicapai pada 27 Ogos 2026.
