Neutropenie
Een neutropenie is een tekort aan circulerende neutrofiele granulocyten. Deze witte bloedcellen zijn erg belangrijk bij het beschermen tegen infecties. Mensen met neutropenie hebben daardoor een slecht functionerend immuunsysteem en zijn zeer vatbaar voor voornamelijk infecties door bacteriën en schimmels. Virale en parasitaire infecties zijn eerder een gevolg van lymfopenie: een verlaagd gehalte aan B- en T-cellen.
Neutropenie kan ontstaan door te weinig aanmaak van neutrofiele granulocyten of een te groot verbruik ervan. Het eerste kan aangeboren zijn of verworven, en het kan tijdelijk, periodiek of chronisch optreden, door een veelheid van oorzaken. Het laatste treedt alleen op bij heel heftige infecties; normaal kan het lichaam de productie gemakkelijk bijbenen en ontstaat er bij infecties juist een overschot aan neutrofiele granulocyten.
Behandeling van neutropenie bij chemotherapie
[bewerken | brontekst bewerken]Mensen die chemotherapie krijgen, hebben nogal eens te maken met neutropenie. Dit kan een reden zijn om de chemotherapie te vertragen, de dosis te verlagen of zelfs de behandeling stop te zetten.[1] Om te voorkomen dat iemand door neutropenie een gevaarlijke infectie oploopt, kunnen er antibiotica of koloniestimulerende factoren worden gegeven. Koloniestimulerende factoren ofwel groeifactoren (Engels: granulocyte colony‐stimulating factors, G-CSF) zijn stoffen die de groei van neutrofiele granulocyten stimuleren,[1] bijvoorbeeld pegfilgrastim of filgrastim.[2]
Koloniestimulerende factoren stimuleren het beenmerg om witte bloedcellen aan te maken waardoor deze dus toenemen in het bloed. Als het bekend is dat de chemotherapie een groot effect gaat hebben op het beenmerg, kan de arts net voor de chemo de groeifactoren al geven om te voorkomen dat de witte bloedcellen gaan dalen (primaire profylaxe).
Neutropene koorts
[bewerken | brontekst bewerken]Neutropene koorts is neutropenie, gepaard gaande met een infectie met een lichaamstemperatuur van meer dan 38,3 °C, of 38°C gedurende 1 uur.[3] Dit kan een ernstige bijwerking van chemotherapie zijn. Een snelle diagnose en start van antibiotica is dan noodzakelijk.[4]
Beschermende isolatie
[bewerken | brontekst bewerken]Patiënten met neutropenie worden vanwege infectiegevaar in omgekeerde (ofwel beschermende) isolatie verzorgd.[5] Dit betekent dat hun contact met andere mensen beperkt wordt. Bezoek is mogelijk, maar onder strikte voorwaarden, waaronder bepaalde richtlijnen voor handhygiëne.[6] Deze maatregelen kunnen leiden tot het verlies van controle, eenzaamheid, angst, depressie en slapeloosheid. [5][7][8]
Enkele onderzoeken geven aan dat verpleegkundigen patiënten op verschillende manieren kunnen ondersteunen:
- Creatieve activiteiten aanmoedigen, zoals muziek maken, tekenen, schilderen of foto's maken.[7][9][6]
- Hulp bieden bij omgaan met stress, bijvoorbeeld door te praten over de voordelen van isolatie en succeservaringen.[10] Ook kunnen verpleegkundigen patiënten laten meebeslissen over de bezoekregeling en leuke activiteiten.[11]
- Gebruik van elektronische communicatiemiddelen stimuleren, zoals videobellen, chatten en kijken naar het nieuws. Dit helpt om verbonden te blijven met de buitenwereld. [10] [12] Het is belangrijk dat de organisatie de juiste apparatuur en ondersteuning biedt aan patiënten die minder bekend zijn met deze middelen.[10]
Neutropeen dieet
[bewerken | brontekst bewerken]Het neutropeen (oftewel het ‘kiemarme’) dieet, is een strikte voedselaanbeveling dat artsen voorschrijven aan mensen met neutropenie. De bedoeling van dit dieet is om de inname van schimmels en bacteriën die in het voedsel voorkomen te beperken. Enkele van deze aanbevelingen zijn: geen rauwe of onverhitte voedingsmiddelen; geen ongepasteuriseerde producten; geen groenten of fruit die moeilijk te reinigen zijn en geen voedingsmiddelen die mogelijk besmet kunnen zijn met bacteriën (bijvoorbeeld blauwe kaas).[13]
Uit verschillende studies blijkt de effectiviteit van het neutropeen dieet niet zoals verwacht. Het zou niet bijdragen aan een lagere infectie- of sterftegraad. Integendeel, het aanhouden van de strikte voedingsmaatregelen kan een impact hebben op de levenskwaliteit van de patiënt. Het zorgt voor een risico op ondervoeding, minder variatie in maaltijden, psychosociale problemen en een verminderde voedselinname. Een goede voedselhygiëne zou van groter belang zijn om infecties te vermijden. Uit deze studies blijkt dat verder onderzoek op dit gebied wenselijk is. [14][15]
Referenties
[bewerken | brontekst bewerken]
- 1 2 (en) Mhaskar, Rahul, Clark, Otavio Augusto Camara, Lyman, Gary, Engel Ayer Botrel, Tobias, Morganti Paladini, Luciano (30 oktober 2014). Colony-stimulating factors for chemotherapy-induced febrile neutropenia. Cochrane Database of Systematic Reviews 2022 (1). PMID: 25356786. PMC: PMC7141179. DOI:10.1002/14651858.CD003039.pub2.
- ↑ (en) Schwartzberg, Lee S., Bhat, Gajanan, Peguero, Julio, Agajanian, Richy, Bharadwaj, Jayaram S. (1 augustus 2020). Eflapegrastim, a Long-Acting Granulocyte-Colony Stimulating Factor for the Management of Chemotherapy-Induced Neutropenia: Results of a Phase III Trial. The Oncologist 25 (8): e1233–e1241. ISSN:1083-7159. PMID: 32476162. PMC: PMC7418343. DOI:10.1634/theoncologist.2020-0105.
- ↑ (en) Long, Brit, Targonsky, Elisha, Brém, Elizabeth (2021-07). Just the facts: febrile neutropenia in the emergency department setting. Canadian Journal of Emergency Medicine 23 (4): 445–449. ISSN:1481-8035. DOI:10.1007/s43678-020-00055-x.
- ↑ (en) Forde, Caroline, McMullan, Ronan, Clarke, Mike, Wilson, Richard H., Plummer, Ruth (2020-12). Early switch from intravenous to oral antibiotic therapy in patients with cancer who have low-risk neutropenic sepsis (the EASI-SWITCH trial): study protocol for a randomised controlled trial. Trials 21 (1). ISSN:1745-6215. DOI:10.1186/s13063-020-04241-1.
- 1 2 Biagioli, V., Piredda, M., Annibali, O., Tirindelli, M. C., Pignatelli, A., Marchesi, F., Mauroni, M. R., Soave, S., Del Giudice, E., Ponticelli, E., Clari, M., Cavallero, S., Monni, P., Ottani, L., Sica, S., Cioce, M., Cappucciati, L., Bonifazi, F., Alvaro, R., De Marinis, M. G., … Gargiulo, G. (2019). Factors influencing the perception of protective isolation in patients undergoing haematopoietic stem cell transplantation: A multicentre prospective study. European journal of cancer care, 28(6). https://doi.org/10.1111/ecc.13148
- 1 2 Sertbaş, G., Ok, E., & Unver, V. (2023). Effects of Creative Arts Intervention on Anxiety, Depression and Sleep Quality Among Bone Marrow Transplantation Patients During Protective Isolation. Cancer nursing, 46(1), E1–E10. https://doi.org/10.1097/NCC.0000000000001127
- 1 2 Hickey, K. D., Farrington, N., & Townsend, K. (2023). Psychosocial interventions with art and music during stem cell transplantation: An integrative review. Journal of clinical nursing, 32(13-14), 2998–3014. https://doi.org/10.1111/jocn.16512
- ↑ Annibali, O., Pensieri, C., Tomarchio, V., Biagioli, V., Pennacchini, M., Tendas, A., Tambone, V., & Tirindelli, M. C. (2017). Protective Isolation for Patients with Haematological Malignancies: A Pilot Study Investigating Patients' Distress and Use of Time. International journal of hematology-oncology and stem cell research, 11(4), 313–318.
- ↑ Lee, R. S., & Halliday, L. E. (2025). The psychological effects of protective isolation on haematological stem cell transplant patients: an integrative, descriptive review. Supportive care in cancer: official journal of the Multinational Association of Supportive Care in Cancer, 33(2), 133. https://doi.org/10.1007/s00520-025-09186-2
- 1 2 3 (en) Biagioli, Valentina, Piredda, Michela, Annibali, Ombretta, Iacorossi, Laura, D'Angelo, Daniela (2017). Being in protective isolation following autologous haematopoietic stem cell transplantation: A phenomenological study. Journal of Clinical Nursing 26 (23-24): 4467–4478. ISSN:1365-2702. DOI:10.1111/jocn.13777.
- ↑ Lee, Y. M., Lang, D., & Tho, P. C. (2011). The experience of being a neutropenic cancer patient in an acute care isolation room: a systematic review of qualitative evidence. JBI library of systematic reviews, 9(12), 400–416. https://doi.org/10.11124/01938924-201109120-00001
- ↑ Noone, C., McSharry, J., Smalle, M., Burns, A., Dwan, K., Devane, D., & Morrissey, E. C. (2020). Video calls for reducing social isolation and loneliness in older people: a rapid review. The Cochrane database of systematic reviews, 5(5). https://doi.org/10.1002/14651858.CD013632
- ↑ (en) van Dalen, Elvira C, Mank, Arno, Leclercq, Edith, Mulder, Renée L, Davies, Michelle (24 april 2016). Low bacterial diet versus control diet to prevent infection in cancer patients treated with chemotherapy causing episodes of neutropenia. Cochrane Database of Systematic Reviews 2019 (4). PMID: 27107610. PMC: 6466670. DOI:10.1002/14651858.CD006247.pub3.
- ↑ (en) Ma, Yimei, Lu, Xiaoxi, Liu, Hanmin (9 maart 2022). Neutropenic Diet Cannot Reduce the Risk of Infection and Mortality in Oncology Patients With Neutropenia. Frontiers in Oncology 12. ISSN:2234-943X. PMID: 35356218. PMC: 8959862. DOI:10.3389/fonc.2022.836371.
- ↑ (en) Gulliver, Trinity, Hewett, Melissa, Konstantopoulos, Panagiotis, Tran, Lisa, Mantzioris, Evangeline (2024-01). The neutropenic diet and its impacts on clinical, nutritional, and lifestyle outcomes for people with cancer: a scoping review. Journal of Nutritional Science 13: e60. ISSN:2048-6790. PMID: 39469195. PMC: 11514644. DOI:10.1017/jns.2024.61.
