Wandjina
De Wandjina (Wanjina, Wondjina, Gulingi) zijn clangeesten bij de Mowanjum, Aborigines uit de buurt van Kimberley. De clangeesten, die ook gezien worden als voorouders, worden op de rotsmuren geschilderd en overgeschilderd. De mythische wezens worden verantwoordelijk gehouden voor de vorming van landschap, mens, dier en plant. Ze worden nog steeds aanbeden en verzocht de vruchtbaarheid te verhogen.[1] Samen met de Wandjina worden de Gyorn Gyorn (ook Gwion Gwion) afgebeeld, de voorouders van de Aborigines.
De Wandjina zijn de luchthelden (wolken- en regengeesten) van een inheemse stam in Australië. Het betreft het geloof van het Wanjina Wunggurr culturele blok van de Aboriginal Australiërs (Australische Aboriginal religie en mythologie), dat prominent wordt voorgesteld in de rotskust in Noordwest Australië. sommige kunstwerken in de Kimberley regio van West Australië dateren van ongeveer 4000 jaar geleden. Een andere nauwverwante geestentiteit is de scheppergod Wunggurr, een wezen analoog aan de Regenboogslang in geloofssystemen van andere Aboriginal volken, maar anders geïnterpreteerd. De verhalen van de Wandjina en de kunst die hen uitbeeldt blijven belangrijk voor de Mowanjum gemeenschap van de Aboriginals, en zijn een van de culturele basiselementen van het Wanjina Wunggurr culturele blok, waaronder vier Aboriginal volken in Kimberley.
Ontdekking en theorieën
[bewerken | brontekst bewerken]In 1837 ontdekte George Frey de schilderingen tijdens zijn missie door Noordwest-Australië. Hij stuurde afbeeldingen naar Engeland, waar men zich niet kon voorstellen dat de Aboriginals ze zelf zouden hebben gemaakt, men dacht aan aangespoelde zeelui of aan andere culturen, zoals die van de Arabieren of Chinezen. In 1968 verscheen de theorie, dat de Wandjina schilderingen van buitenaardse wezens waren, die Australië hadden bezocht vóór de vestiging van witte kolonisten, in het boek Chariots of the Gods? Unsolved mysteries of the Past van de Zwitserse auteur Erich von Däniken. Volgens de overlevering van de Aboriginals zijn de Wandjina neergedaald uit de lucht en hebben ze kennis doorgegeven wat de beschaving in Australië duizenden jaren geleden op gang zou hebben gebracht.[2] De schilderingen zouden volgens de moderne Aboriginals zijn aangebracht door de 'Wondjina', prehistorische inwoners van de Kimberley regio in Noordwest Asutralië, het enige gebied waar de rotsschilderingen in de Wandjina stijl zijn gevonden.[3]
Droomtijd legenden
[bewerken | brontekst bewerken]Sommige Droomtijd (Dreamtime) verhalen vertellen dat de Wandjina het landschap en haar bewoners schiepen, en nog steeds invloed over hen hebben. Toen de geesten de plek vonden om te sterven, schilderden ze hun beelden op grotmuren en gingen een nabijgelegen waterplaats binnen. Deze schilderingen werden door de Aboriginals ververst (overgeschilderd) als een methode om levenskracht te regenereren.[4]
De Wandjina kunnen hen die wetten overtreden met vloeden, onweer en cyclonen straffen.[5]
Geloof in Wandjina en Wunggurr
[bewerken | brontekst bewerken]De Wandjina en Wunggurr geesten zijn essentiële elementen in het leven van het culturele blok bekend als de Wanjina Wunggurr, dat bestaat uit de Worrorra (en hun buren Ngardi[6]), Wunambal en Ngarinyin volken van Kimberley[7] Rotsschilderingen met Wandjina, en Gwion Gwion ("Bradshaw") schilderingen, tonen de gedeelde cultuur.[6] De Wunambal in het gebied van het Mitchell plateau refereren aan de Wandjina als Gulingi.[8]
Wunggurr is een variant op het Regenboogslang scheppergod geloof, terwijl de wandjina plaatselijke geesten zijn, gehecht aan plekken, en geassocieerd met bepaalde clans. Al gebruiken sommige plaatselijke uitdrukkingen de twee termen afwisselend, is wunggurr een "meer diffuse levenskracht die ten grondslag ligt aan en de bepaalde maifestaties van haar kracht belevendigt, die uitdrukking vindt in alle vormen, waaronder de wandjina". Een aspect van wunggurr is belichaamd in een rots python die bekend is als Wanjad.[9]
Traditionele rotskunst
[bewerken | brontekst bewerken]De Wandjina rotschilderkunst met brede streek (broad stroke artwork) dateert van ongeveer 3800-4000 jaar geleden. De opkomst van deze kunststijl volgt op het einde van de millennium-lange droogte die werd opgevolgd naar een weer klimaat dat gekenmerkt werd door geregelde moessons.[10]
De Wandjina schilderingen hebben de kleuren zwart, rood, geel op een witte achtergrond gemeen. De geesten zijn voorgesteld alleen of in groepen, verticaal en horizontaal afhankelijk van de afmetingen van de rots, en zijn soms afgebeeld met figuren en objecten als de Regenboogslang of yams. Meestal betreft het een compositie met grote bovenlichamen en hoofden die ogen en neus tonen, maar typisch geen neus. Er zijn hier twee verklaringen voor gegeven: ze zijn zo machtig dat ze geen spraak nodig hebben en als ze een mond hadden, zou het nooit ophouden met regenen. Rond de hoofden van de Wandjina zijn lijnen of blokken kleur als stralen licht die uit 'transparante helmen' komen.[5]
Tegenwoordig wordt nog steeds geloofd dat de schilderingen deze machten hebben en daarom benaderd en behandeld moeten worden met respect. Elke site en schildering heeft een naam. De inheemse bevolking van de Mowanjum gemeenschap overschildert de afbeeldingen om de continuïteit van de aanwezigheid van de Wandjina te waarborgen.[5] Jaarlijkse overschildering in december of januari verzekert volgens het Mowanjum geloof ook de komst van de moessonregens.[11] Overschildering heeft zo vaak plaatsgevonden dat op een site de verf veertig lagen dik is. De schilderstijl heeft zich gedurende dit proces ontwikkeld: recentere figuren zijn steviger en sommigen hebben nu wimpers.[12]
Schorsschilderingen
[bewerken | brontekst bewerken]In delate jaren 1960 en vroege jaren 1970 beeldden verschillende Mowanjum kunstenaars tradtionele Wandjina af op stukken schors (string bark).[13] Deze schorsschilderingen werden vooral verkocht via de missie (missionering) in Kalamburu (West-Australië). Onder de belangrijke artiesten van deze regio zijn Alec Mingelmanganu,[14] Charlie Numbelmoore[15] en Jack Karedada.[16] Deze kunstwerken bevinden zich nu in de grote museum collecties rond de wereld.
Bronnen
[bewerken | brontekst bewerken]- Arthur Cotterell, Encyclopedie van de Wereldmythologie (2004)
- Donaldson, Mike, Kimberley Rock Art (2012-13), drie delen, Wildrocks, wildrocks.com
- Flood, Josephine, Rock Art of the Dreamtime (1997)
- Akerman, Kim & Ryan, Judith, Images of Power: Aboriginal Art of the Kimberley (1993)
- Mulvaney, John & Kamminga, Johan, Prehistory of Australia (1999)
Zie ook
[bewerken | brontekst bewerken]- ↑ Encyclopedie van de Wereldmythologie, 2004, Arthur Cotterell, blz. 239
- ↑ Aboriginal art depicting Wandjina figure that sparked aliens theory to be reclaimed by traditional owners, abc.net, 5 december 2016, 'Worrora woman Leah Umbagai [who managed Mowanjum Art Centre] said they [the Wandjina spirit figures] were considered sacred by three tribes in the area. "The Wandjina is a supreme being that created the country, gave us the laws of the land, and we have to obey and follow it," she said.'
- ↑ Wandjina-style, britannica.com
- ↑ Yorro Yorro: everything standing up alive, (1993), Mowaljarlai, D, and Malnic, J., Magabala Books, pp137-139.
- 1 2 3 Flood, Josephine (1997). Rock Art of the Dreamtime.
- 1 2 Aztec Resources Ltd Announcements - Aztec Resources Ltd: Koolan Island Agreement. Investegate (24 april 2006). Gearchiveerd op 15 november 2020. Geraadpleegd op 29 augustus 2026.
- ↑ Wunambal Gaambera People. Wunambal Gaambera Country.
- ↑ Mitchell Plateau. Derby Tourism. Gearchiveerd op 11 november 2020. Geraadpleegd op 29 augustus 2026.
- ↑ Ungarinyin Religion. Encyclopedia.com. Gearchiveerd op 12 March 2022. Geraadpleegd op 29 augustus 2026.
- ↑ McGown, Hamish, Marx, Samuel, Moss, Patrick, Hammond, Andrew (28 november 2012). Evidence of ENSO mega-drought triggered collapse of prehistory Aboriginal society in northwest Australia. Geophysical Research Letters 39 (22): 5.
- ↑ Akerman, Kim, Ryan, Judith, Images of Power: Aboriginal Art of the Kimberley (1993), p. 12
- ↑ Mulvaney, John, Kamminga, Johan, Prehistory of Australia (1999), p. 405
- ↑ Images of power: Aboriginal art of the Kimberley. National Gallery of Victoria, Melbourne (1993). ISBN 978-0724101603.
- ↑ "Alec Mingelmanganu wandjina | wondjina | sell Alec Mingelmanganu", Aboriginal Bark Paintings, 18 september 2017. Geraadpleegd op 30 augustus 2026.
- ↑ "Charlie Numbelmoore | Charlie Numbulbor | sell Charlie Numbelmoore", Aboriginal Bark Paintings, 18 september 2017. Geraadpleegd op 30 augustus 2026.
- ↑ "Jack Karedada wandjina painting | wondjina | Sell Jack Karedada", Aboriginal Bark Paintings, 18 september 2017. Geraadpleegd op 30 augustus 2026.
