Aethalodelphis

	Aethalodelphis
	Galatius, Kinze, Olsen, Tougaard, Gotzek & McGowen, 2025
	; Delfinowce skośnozębne (A. obliquidens)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Rząd	parzystokopytne
Podrząd	walenie
Infrarząd	zębowce
Nadrodzina	Delphinoidea
Rodzina	delfinowate
Podrodzina	Lissodelphininae
Rodzaj	Aethalodelphis
	Typ nomenklatoryczny
	Delphinus (Grampus) obscurus J.E. Gray, 1828
Gatunki
	2 gatunki – zobacz opis w tekście
	2 gatunki – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies

Aethalodelphis – rodzaj wodnych ssaków z podrodziny Lissodelphininae w obrębie rodziny delfinowatych (Delphinidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w umiarkowanych, subarktycznych i arktycznych wodach Oceanu Atlantyckiego, Indyjskiego i Spokojnego^[2]^[3].

Morfologia

Długość ciała 210–250 cm; masa ciała około 70–198 kg^[3]^[4].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 2025 roku międzynarodowy zespół zoologów (Duńczycy Anders Galatius, Carl Christian Kinze, Morten Tange Olsen i Jakob Tougaard, Niemiec Dietrich Gotzek oraz Amerykanin Michael R. McGowen) w artykule zatytułowanym Dane filogenomiczne, morfologiczne i akustyczne potwierdzają nową taksonomię podrodziny delfinów lissodelfinowych, opublikowanym na łamach „Molecular Phylogenetics and Evolution”^[1]. Gatunkiem typowym jest (oryginalne oznaczenie) delfinowiec ciemny (S. obscurus).

Etymologia

Aethalodelphis: gr. αιθαλος aithalos ‘sadza’, od αιθαλη aithalē ‘sadza, gęsty dym’, od αιθω aithō ‘palić’; δελφις delphis, δελφινος delphinos ‘delfin’^[1].

Podział systematyczny

Analiza przeprowadzona w 2025 roku w oparciu o dane molekularne i morfologiczne wykazała że A. obliquidens i A. obscurus są na tyle odrębne że powinny być umieszczone w nowym rodzaju^[1]; w takim ujęciu do rodzaju należą następujące gatunki^[5]:

Grafika	Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa^[6]	Podgatunki^[3]^[2]^[4]	Rozmieszczenie geograficzne^[3]^[2]^[4]	Podstawowe wymiary^[3]^[4]^[a]	Status IUCN^[7]
	Aethalodelphis obliquidens	(Gill, 1865)	delfinowiec skośnozębny	gatunek monotypowy	chłodne, umiarkowane wody północnego Ocean Spokojnego (głównie 38–47° szerokości geograficznej północnej), od południowego Morza Beringa na południe do Morza Żółtego na zachodzie i do Zatoki Kalifornijskiej na wschodzie	DC: 230–250 cm MC: około 198 kg	LC
	Aethalodelphis obscurus	(J.E. Gray, 1828)	delfinowiec ciemny	3 podgatunki	wybrzeże Afryki Południowej (Namibia i Południowa Afryka), Wyspy Księcia Edwarda i Amsterdam, południowa Australia, Nowa Zelandia, południowa Ameryka Południowa (na północ do Peru na Oceanie Spokojnym, na północ do Argentyny na Oceanie Atlantyckim)	DC: do 210 cm MC: 70–85 kg	LC

Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski.

Uwagi

↑ DC – długość ciała; MC – masa ciała

Przypisy

1 2 3 4 A. Galatius, C.Ch. Kinze, M.T. Olsen, J. Tougaard, D. Gotzek & M.R. McGowen. Phylogenomic, morphological and acoustic data support a revised taxonomy of the lissodelphinine dolphin subfamily. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 205, s. 7, 2025. DOI: 10.1016/j.ympev.2025.108299. (ang.).
1 2 3 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 292–294. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
1 2 3 4 5 J. Wang, K. Riehl & S. Dungan: Family Delphinidae (Ocean Dolphins). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 4: Sea Mammals. Barcelona: Lynx Edicions, 2014, s. 490–492. ISBN 978-84-96553-93-4. (ang.).
1 2 3 4 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 576, 578. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-07-13]. (ang.).
↑ Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 188. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
↑ Taxonomy: Lagenorhynchus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2024-09-08]. (ang.).

[7] DC – długość ciała; MC – masa ciała

[gal&inni-1] 1 2 3 4 A. Galatius, C.Ch. Kinze, M.T. Olsen, J. Tougaard, D. Gotzek & M.R. McGowen. Phylogenomic, morphological and acoustic data support a revised taxonomy of the lissodelphinine dolphin subfamily. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 205, s. 7, 2025. DOI: 10.1016/j.ympev.2025.108299. (ang.).

[icmw-2] 1 2 3 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 292–294. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).

[hmw-3] 1 2 3 4 5 J. Wang, K. Riehl & S. Dungan: Family Delphinidae (Ocean Dolphins). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 4: Sea Mammals. Barcelona: Lynx Edicions, 2014, s. 490–492. ISBN 978-84-96553-93-4. (ang.).

[amw-4] 1 2 3 4 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 576, 578. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[mdd-5] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-07-13]. (ang.).

[miiz-6] Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 188. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[8] Taxonomy: Lagenorhynchus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2024-09-08]. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[a]

[7]