Diabły

Diabły
The Devils
Gatunek	dramat; biograficzny; historyczny; psychologiczny
Rok produkcji	1971
Data premiery	lipiec 1971; październik 1990 (Polska)
Kraj produkcji	Wielka Brytania
Język	angielski
Czas trwania	111 minut/117 minut (wersja odrestaurowana)
Reżyseria	Ken Russell
Scenariusz	Ken Russell
Główne role	Oliver Reed; Vanessa Redgrave
Muzyka	Peter Maxwell Davies
Zdjęcia	David Watkin
Scenografia	Derek Jarman; Robert Cartwright
Kostiumy	Shirley Russell
Montaż	Michael Bradsell
Produkcja	Ken Russell; Robert H. Solo
Wytwórnia	Russo Productions
Dystrybucja	Warner Bros.

Diabły (ang. The Devils) – brytyjski dramat historyczny z 1971 roku w reżyserii Kena Russella, oparty na kanwie książki Diabły z Loudun autorstwa Aldousa Huxleya oraz na motywach sztuki Johna Whitinga The Devils^[2].

Film przedstawia losy autentycznej postaci, XVII-wiecznego księdza katolickiego Urbaina Grandiera(inne języki), który w związku z rzekomymi opętaniami w Loudun i obłędem władz skazany został na tortury i ostatecznie zginął, spalony na stosie. W rolę Grandiera wcielił się Oliver Reed. Partnerowała mu Vanessa Redgrave, występująca jako tłumiąca popędy seksualne zakonnica, przypadkiem odpowiedzialna za zgubę duchownego^[3].

Projekt spotkał się z mocną cenzurą, ze względu na niepokojący klimat, brutalność i wymowną erotykę poszczególnych scen oraz wątki profanacji symboli religijnych. W latach 70. w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych organy badające treści dzieł filmowych przyznały Diabłom kategorię „X” − najcięższą w skali cenzorów, przypisywaną obrazom pornograficznym. W wielu krajach publikacja dramatu została zakazana, w innych na rzecz dystrybucji wycięto kilka minut scen. Do dziś Diabły są filmem kontrowersyjnym i wąsko dystrybuowanym. W Polsce, film był objęty cenzurą aż do upadku komunizmu^[4]. Film po raz pierwszy pokazano w 1990 roku^[1].

Opinie krytyków i widzów w okresie wydania filmu, jak i późniejszych latach były rozbieżne. Judith Crist nazwała obraz „festynem dla sadystów i zboczeńców”^[5], a Derek Malcolm skwitował go mianem „bardzo złego”^[6]. Filmoznawcy Mark Kermode i Alex Cox wskazali Diabły jako jeden z najważniejszych obrazów światowej kinematografii”^[7]. W serwisie Rotten Tomatoes, agregującym recenzje filmowe, projekt Russella uzyskał osiemdziesiąt dziewięć procent pozytywnych głosów^[8]. Film uhonorowano także kilkoma nagrodami, w tym Nagrodą im. Pasinettiego podczas 32. MFF w Wenecji.

Premierowy seans odrestaurowanej wersji Diabłów miał miejsce podczas 79. Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Cannes (w sekcji Cannes Classics(inne języki)). Pokazy filmu mają być wznowione w 2026 roku, początkowo w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie, a następnie w innych krajach^[9].

Obsada

Oliver Reed − Urbain Grandier
Vanessa Redgrave − siostra Jeanne
Dudley Sutton − Baron de Laubardemont
Max Adrian − Ibert
Gemma Jones − Madeleine
Murray Melvin − Mignon
Michael Gothard − ojciec Barre
Georgina Hale − Philippe
Brian Murphy − Adam
John Woodvine − Trincant
Christopher Logue − Kardynał Armand Jean Richelieu
Kenneth Colley − Legrand
Graham Armitage − Ludwik XIII

Produkcja

Zdjęcia kręcono w północnej Anglii, w hrabstwach Northumberland (zamek Bamburgh) i Kumbria (Lake District)^[10]^[11].

Nagrody i wyróżnienia

Rok	Nagroda	Kategoria	Odbiorca
1971	32. MFF w Wenecji Nagroda im. Francesco Pasinettiego	Najlepszy film zagraniczny	Ken Russell
1972	National Board of Review	Najlepsza reżyseria (także za Boy Friend z 1971)
1972	Włoskie Stowarzyszenie Dziennikarzy Filmowych Srebrna Wstążka	Najlepszy reżyser zagraniczny

Zobacz też

Matka Joanna od Aniołów

Przypisy

1 2 Z kroniki. „Film”. 42/1990, s. 2. Film Polska.
↑ „The Devils” (1971). AllMovie. [dostęp 2024-08-04]. (ang.).
↑ Adam Scovell: Why X-rated masterpiece The Devils is still being censored. BBC, 3 sierpnia 2021. [dostęp 2024-08-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2024-08-04)]. (ang.).
↑ Telewizja pyta - czytelnicy odpowiadają. „Film”. 49/1987, s. 8. Film Polska.
↑ The 100 best horror films â contributors T–Z. „Time Out”, 3 marca 2010. [dostęp 2024-08-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2024-08-04)]. (ang.).
↑ A History of Censorship. Hollywood Elsewhere, 28 czerwca 2024. [dostęp 2024-08-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2024-08-04)]. (ang.).
↑ Sight and Sound Top Ten Poll 2002 − Who voted for which film: The Devils. Brytyjski Instytut Filmowy. [dostęp 2024-08-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-08-06)]. (ang.).
↑ „The Devils” (1971). Rotten Tomatoes. [dostęp 2024-08-04]. (ang.).
↑ Damian Kortyka: "Najbardziej szalony film w Cannes". Wcześniej nie chcieli go pokazać. kultura.onet.pl, 18 maja 2026. [dostęp 2026-05-24].
↑ The Devils. Movie Locations. [dostęp 2026-06-22]. (ang.).
↑ David Pike: Bamburgh – a castle to upstage them all. Explore the Borders, 01.03.2022. [dostęp 2026-06-22]. (ang.).

Linki zewnętrzne

Diabły w bazie IMDb (ang.)
Diabły w bazie Filmweb

[film-1] 1 2 Z kroniki. „Film”. 42/1990, s. 2. Film Polska.

[allmovie-2] „The Devils” (1971). AllMovie. [dostęp 2024-08-04]. (ang.).

[bbc-3] Adam Scovell: Why X-rated masterpiece The Devils is still being censored. BBC, 3 sierpnia 2021. [dostęp 2024-08-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2024-08-04)]. (ang.).

[4] Telewizja pyta - czytelnicy odpowiadają. „Film”. 49/1987, s. 8. Film Polska.

[out-5] The 100 best horror films â contributors T–Z. „Time Out”, 3 marca 2010. [dostęp 2024-08-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2024-08-04)]. (ang.).

[he-6] A History of Censorship. Hollywood Elsewhere, 28 czerwca 2024. [dostęp 2024-08-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2024-08-04)]. (ang.).

[7] Sight and Sound Top Ten Poll 2002 − Who voted for which film: The Devils. Brytyjski Instytut Filmowy. [dostęp 2024-08-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-08-06)]. (ang.).

[8] „The Devils” (1971). Rotten Tomatoes. [dostęp 2024-08-04]. (ang.).

[9] Damian Kortyka: "Najbardziej szalony film w Cannes". Wcześniej nie chcieli go pokazać. kultura.onet.pl, 18 maja 2026. [dostęp 2026-05-24].

[10] The Devils. Movie Locations. [dostęp 2026-06-22]. (ang.).

[11] David Pike: Bamburgh – a castle to upstage them all. Explore the Borders, 01.03.2022. [dostęp 2026-06-22]. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]