Diplacus
 Diplacus rupicola | |
| Systematyka[1][2] | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Podkrólestwo | |
| Nadgromada | |
| Gromada | |
| Podgromada | |
| Nadklasa | |
| Klasa | |
| Nadrząd | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj |
Diplacus |
| Nazwa systematyczna | |
| Diplacus Nuttall Ann. Nat. Hist. 1: 137 (1838)[3] | |
| Typ nomenklatoryczny | |
|
D. glutinosus (Wendland) Nuttall[4] | |
_(6864068835).jpg)
Diplacus – rodzaj roślin z rodziny Phrymaceae. Należy do niego 49 gatunków[3]. Zasięg rodzaju obejmuje zachodnią część Ameryki Północnej od stanów Waszyngton i Montana na północy po północno-zachodni Meksyk na południu[3] (w Meksyku na Półwyspie Kalifornijskim i przyległych wyspach rośnie tylko D. stellatus)[5]. Rośliny tu zaliczane były włączane do rodzaju kroplik Mimulus w jego tradycyjnym, szerokim ujęciu[5]. Takson wyodrębniony został na podstawie molekularnych analiz filogenetycznych, wyróżnia go położenie ścienne zalążków, ale też z cech morfologicznych: krótkoszypułkowe kwiaty (szypułki są krótsze od kielicha), zwykle podwinięte na brzegach i ogruczolone liście, obecność pęczków małych liści w węzłach i drobno ogruczolona szyjka słupka[5].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]
- Pokrój
- Rośliny z sekcji typowej Diplacus to głównie krzewy i półkrzewy, w pozostałych sekcjach dominują byliny, ale należą tu też rośliny roczne[5]. D. nanus to drobna roślina rozwijająca poza liścieniami tylko dwa liście i kwiat[6]. Łodygi są wzniesione, obłe, rzadko nieco czterościenne, nagie do w różnym stopniu owłosionych i ogruczolonych[5].
- Liście
- Odziomkowe i łodygowe, przy czym te pierwsze zamierają przed kwitnieniem. Osadzone na ogonkach lub siedzące, blaszka ząbkowana do całobrzegiej, płaska lub podwinięta na brzegu[5].
- Kwiaty
- Wyrastają w kątach liści pojedynczo lub w liczbie dwóch, rzadko trzech lub czterech. Szypułka całkiem zredukowana lub obecna, ale krótsza od kielicha, rzadko podobnej długości. Działki w liczbie 5, zrośnięte w rurkę, na końcu z trójkątnymi łatkami, czasem zredukowanymi. Rurka kielicha zwykle kanciasta, czasem oskrzydlona wzdłuż nerwów. Korona kwiatu więdnie, ale zachowuje się po kwitnieniu, rzadziej odpada. Może mieć barwę: niebieską, fioletową, różową, czerwoną, pomarańczową lub żółtą, rzadko bywa biała, a u niektórych gatunków wielokolorowa. Dolna warga z trzema łatkami, a górna z dwoma. Pręciki są cztery, dwa z nich dłuższe, z nitkami nagimi lub owłosionymi. Zalążnia górna, z dwóch zrośniętych owocolistków, dwukomorowa. Znamię dwudzielne[5].
- Owoce
- Jajowate, czasem asymetryczne lub silnie zwężone albo bocznie spłaszczone torebki. Zawierają wiele (od 100 do 2 tysięcy), drobnych, spłaszczonych nasion[5].
Systematyka
[edytuj | edytuj kod].jpg)
Rodzaj z rodziny Phrymaceae. Najbliżsi krewni to rodzaje Mimetanthe i Hemichaena[5]. Rodzaj dzielony jest na 6 sekcji potwierdzonych analizami molekularnymi i morfologicznymi: sect. Eunanus (Bentham) G.L. Nesom & N.S. Fraga, sect. Pseudoenoe (A.L. Grant) G.L. Nesom & N.S. Fraga, sect. Cleisanthus (J.T. Howell) G.L. Nesom & N.S. Fraga, sect. Oenoe (A. Gray) G.L. Nesom & N.S. Fraga i sect. Diplacus[5].
- Wykaz gatunków[3]
- Diplacus angustatus (A.Gray) G.L.Nesom
- Diplacus aridus Abrams
- Diplacus aurantiacus (Curtis) Jeps.
- Diplacus × australis (Munz) Tulig
- Diplacus bicolor (A.Gray) Hrusa
- Diplacus bigelovii (A.Gray) G.L.Nesom
- Diplacus bolanderi (A.Gray) G.L.Nesom
- Diplacus brandegeei (Pennell) G.L.Nesom
- Diplacus brevipes (Benth.) G.L.Nesom
- Diplacus calycinus Eastw.
- Diplacus cascadensis G.L.Nesom
- Diplacus clevelandii (Brandegee) Greene
- Diplacus clivicola (Greenm.) G.L.Nesom
- Diplacus compactus (D.M.Thomps.) G.L.Nesom
- Diplacus congdonii (B.L.Rob.) G.L.Nesom
- Diplacus constrictus (A.L.Grant) G.L.Nesom
- Diplacus cusickii (Greene) G.L.Nesom
- Diplacus cusickioides G.L.Nesom
- Diplacus deschutesensis G.L.Nesom
- Diplacus douglasii (Benth.) G.L.Nesom
- Diplacus fremontii (Benth.) G.L.Nesom
- Diplacus grandiflorus (Lindl. & Paxton) Hérincq
- Diplacus graniticola Schoenig
- Diplacus jepsonii (A.L.Grant) G.L.Nesom
- Diplacus johnstonii (A.L.Grant) G.L.Nesom
- Diplacus kelloggii (Curran ex Greene) G.L.Nesom
- Diplacus layneae (Greene) G.L.Nesom
- Diplacus leptaleus (A.Gray) G.L.Nesom
- Diplacus linearis (Benth.) Greene
- Diplacus × lompocensis McMinn
- Diplacus longiflorus Nutt.
- Diplacus mephiticus (Greene) G.L.Nesom
- Diplacus mohavensis (Lemmon) G.L.Nesom
- Diplacus nanus (Hook. & Arn.) G.L.Nesom
- Diplacus ovatus (A.Gray) G.L.Nesom
- Diplacus parryi (A.Gray) G.L.Nesom & N.S.Fraga
- Diplacus parviflorus Greene
- Diplacus pictus (Greene) G.L.Nesom
- Diplacus pulchellus (Drew ex Greene) G.L.Nesom
- Diplacus puniceus Nutt.
- Diplacus pygmaeus (A.L.Grant) G.L.Nesom
- Diplacus rattanii (A.Gray) G.L.Nesom
- Diplacus rupicola (Coville & A.L.Grant) G.L.Nesom & N.S.Fraga
- Diplacus rutilus (A.L.Grant) McMinn
- Diplacus stellatus Kellogg
- Diplacus thompsonii G.L.Nesom
- Diplacus torreyi (A.Gray) G.L.Nesom
- Diplacus traskiae (A.L.Grant ex Millsp. & Nuttall) G.L.Nesom
- Diplacus tricolor (Hartw. ex Lindl.) G.L.Nesom
- Diplacus vandenbergensis (D.M.Thomps.) G.L.Nesom
- Diplacus viscidus (Congdon) G.L.Nesom
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2025-07-07] (ang.).
- ↑ Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2025-07-07] (ang.).
- 1 2 3 4 Diplacus Nuttall, [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens Kew [dostęp 2025-07-07].
- ↑ Diplacus Nuttall. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2025-07-07].
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Diplacus Nuttall. [w:] Flora of North America [on-line]. floranorthamerica.org. [dostęp 2025-07-07].
- ↑ David J. Mabberley, Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 300, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200.
