Przejdź do zawartości

Franciszek Krajowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Franciszek Krajowski
František Králíček
Ilustracja
generał dywizji generał dywizji
Data i miejsce urodzenia

30 września 1861
Weleszyn

Data i miejsce śmierci

22 listopada 1932
Brześć nad Bugiem

Przebieg służby
Lata służby

1883–1923

Siły zbrojne

Armia Austro-Węgier
Wojsko Polskie

Jednostki

45 Pułk Piechoty Austro-Węgier
VII Brygada Piechoty
18 Dywizja Piechoty
Dowództwo Okręgu Korpusu Nr IX

Stanowiska

dowódca brygady piechoty
dowódca dywizji piechoty
dowódca okręgu korpusu

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-ukraińska
wojna polsko-bolszewicka

Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1920–1941, czterokrotnie) Oficer Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja)
Multimedia w Wikimedia Commons

Franciszek Krajowski, właśc. František Králíček (ur. 30 września 1861 w Weleszynie, zm. 22 listopada 1932 w Brześciu nad Bugiem) – generał major cesarskiej i królewskiej armii oraz generał dywizji Wojska Polskiego, pochodzenia czeskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari. Uczestnik I wojny światowej, wojny polsko-ukraińskiej i wojny polsko-bolszewickiej.

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Młodość i służba w armii austro-węgierskiej

[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 30 września 1861 w czeskim Weleszynie[1][2]. Pochodził z czeskiej rodziny, był synem Wacława i Katarzyny z d. Werwiček[3] (wg innych źródeł, Doleżal[4][5]). 1 września 1877 roku wstąpił do armii austro-węgierskiej, podejmując naukę w Szkole Kadetów Piechoty w Łobzowie[4]. 18 sierpnia 1881 otrzymał promocję na stopień chorążego w 77 pułku piechoty[4]. Potem został absolwentem Akademii Sztabu Generalnego w Wiedniu. Od 1883 jako zawodowy oficer służył w jednostkach piechoty armii austro-węgierskiej. 1 maja 1884 mianowano go podporucznikiem, 1 września 1888 porucznikiem, 1 maja 1894 kapitanem, a 1 maja 1908 majorem[4]. W tym czasie ożenił się w 1894 roku z Polką[3]. W 1908 randze majora pełnił funkcję dowódcy batalionu 45 pułku piechoty Austro-Węgier w Sanoku. Pierwotnie miał zostać przeniesiony do Przemyśla, jednak ostatecznie od 1912 nadal służył w Sanoku[6]. 1 maja 1912 został awansowany do stopnia podpułkownika[7][8], a 1 lutego 1914 mianowano go pułkownikiem[9].

Na początku I wojny światowej – w latach 1914–1915 – dowodził 18 pułkiem Landsturmu (pospolitego ruszenia) z 89 brygady 45 Dywizji Piechoty, walczącym w obronie Twierdzy Przemyśl[10][a]. Został wówczas ranny w udo[11]. W dniach 18-19 marca 1915 roku uczestniczył w nieudanych próbach przebicia się z twierdzy w kierunku na Medykę[10]. Po jej kapitulacji, 22 marca 1915 dostał się do niewoli rosyjskiej[11]. 1 czerwca 1915 roku podjął próbę ucieczki z Tweru, ale został ujęty na granicy szwedzkiej i odesłany do obozu[12]. Powtórnie 20 stycznia 1916 roku uciekł z Irkucka, ale również został zatrzymany w Finlandii[12]. Podczas transportu do obozu podjął nieskuteczną trzecią próbę ucieczki[11]. Po rewolucji październikowej, 21 marca 1918 roku uciekł ostatecznie z obozu i 13 kwietnia powrócił do służby[12]. Służył na froncie włoski, obejmując przejściowo dowództwo 46 Dywizji Strzelców Austriackich, a od 24 września 52. brygady strzelców[12]. 12 czerwca 1918 awansował do stopnia generała majora ze starszeństwem z dniem 1 maja 1918.

Służba w Wojsku Polskim

[edytuj | edytuj kod]

Po rozpadzie monarchii habsburskiej i odzyskaniu przez Polskę niepodległości, 20 listopada 1918 wstąpił do Wojska Polskiego, mając z Polską związki osobiste, związane z miejscem służby oraz przebywaniem z polskimi jeńcami[8][12]. 24 kwietnia 1919 roku objął stanowisko dowódcy brygady piechoty (piechoty dywizyjnej) w 4 Dywizji Piechoty[13]. W tym czasie przybrał też polskie nazwisko Krajowski[13]. 20 września 1919, po uzyskaniu zezwolenia Namiestnictwa Galicyjskiego, w ewidencji wojskowej zmieniono mu nazwisko rodowe „Kraliczek” na „Krajowski”[14].

Uczestniczył w wojnach – polsko-ukraińskiej i polsko-bolszewickiej, dowodząc Grupą gen. Bonnina oraz grupą operacyjną swojego imienia (przeformowaną następnie w 18 Dywizję Piechoty) w bitwach pod Brodami i rejonie Modlina, bojach nad Wkrą, a następnie w działaniach pościgowych na Polesiu i Wołyniu. Uczestniczył w walkach na froncie ukraińskim od połowy maja 1919 roku, zdobywając ze swoimi siłami 4 DP m.in. Sambor i Stryj[13]. Do 27 czerwca 1919 roku 4 DP podzielono na dwie grupy operacyjne, w tym grupę gen. Krajowskiego, która między innymi zdobyła Buczacz i dotarła do Zbrucza 17 lipca 1919 roku[13]. Dywizja po tym zakończyła udział w wojnie polsko-ukraińskiej i została przerzucona 31 lipca do Brodów na Front Wołyński[13]. W toku reorganizacji utworzono w 4 DP dwie brygady piechoty, z czego gen. Krajowski objął dowództwo VII Brygady Piechoty[15]

Został zweryfikowany w stopniu generała dywizji ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 16. lokatą[2]. W 1921 objął dowództwo Okręgu Korpusu Nr IX w Brześciu nad Bugiem. Z dn. 1 listopada 1922 został zwolniony ze stanowiska dowódcy DOK IX, a z dn. 1 stycznia 1923 – przeniesiony w stan spoczynku[16]. Po zakończeniu służby pozostał w Brześciu[17][18][19]. Tam zmarł 22 listopada 1932. Został pochowany w Terespolu[20].

3 marca 1894 poślubił w Sanoku Polkę Teodozję Janeczek[3]. Jego jedynym dzieckiem był urodzony 15 kwietnia 1896 roku Wielisław Krajowski[12].

Ordery i odznaczenia

[edytuj | edytuj kod]

Upamiętnienie

[edytuj | edytuj kod]

29 sierpnia 1920 Rada Miasta Mławy nadała Franciszkowi Krajowskiemu honorowe obywatelstwo[23]. Jego imieniem nazwano zdobyty w 1920 roku pociąg pancerny Generał Krajowski[24].

W Mławie ustanowiono Ulicę Generała Franciszka Krajowskiego[25].

13 września 2020 w Terespolu ustanowiono tablicę, popiersie i skwer im. generała[26].

Uwagi

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Według innych źródeł dowodził 18 pułkiem Landwehry, lecz sam gen. Krajowski w dokumentach podawał, że dowodził 18 pułkiem pospolitego ruszenia. Zakrzewski 2013 ↓, s. 17

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ DigiArchiv SOA v Třeboni - ver. 25.10.19 [online], digi.ceskearchivy.cz [dostęp 2026-03-02].
  2. 1 2 3 4 5 Kolekcja GiO ↓, s. 12.
  3. 1 2 3 Księga małżeństw 1888–1905 Sanok. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 69.
  4. 1 2 3 4 Zakrzewski 2013 ↓, s. 16.
  5. ↑ Marian Zgórniak: Franciszek Krajowski. ipsb.nina.gov.pl. [dostęp 2017-07-31].
  6. ↑ Kronika. Odwołane przeniesienie. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”, s. 2, Nr 2 z 14 stycznia 1912.
  7. ↑ Kronika. Awans majowy w armii. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”, s. 2-3, Nr 18 z 5 maja 1912.
  8. 1 2 Kolekcja GiO ↓, s. 16.
  9. ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 82.
  10. 1 2 Zakrzewski 2013 ↓, s. 17.
  11. 1 2 3 Zakrzewski 2013 ↓, s. 18.
  12. 1 2 3 4 5 6 Zakrzewski 2013 ↓, s. 19.
  13. 1 2 3 4 5 Zakrzewski 2013 ↓, s. 20.
  14. ↑ Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 92 z 14 października 1919 roku, poz. 3458.
  15. ↑ Zakrzewski 2013 ↓, s. 21.
  16. ↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 43 z 11.11.1922 r.
  17. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1575.
  18. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 1404.
  19. ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 877.
  20. ↑ eb: W Terespolu jest pomnik, pamiątkowa tablica oraz skwer gen. Franciszka Krajowskiego. dziennikwschodni.pl, 2020-09-14. [dostęp 2025-02-02].
  21. 1 2 Dziennik Personalny 1921.07.23 R.2 Nr29, „Biblioteka Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk”, 23 lipca 1921 [dostęp 2026-03-02].
  22. ↑ Encyklopedia Wojskowa 1934 ↓, s. 577.
  23. ↑ „Gazeta Lwowska” Nr 204 z 7 września 1920 roku, s. 3.
  24. ↑ Zakrzewski 2013 ↓, s. 25.
  25. ↑ Plan Mławy - ul. Generała Franciszka Krajowskiego (pol.) [dostęp 2011-12-12]
  26. ↑ Piękna uroczystość w Terespolu. podlaski.info, 2020-09-14. [dostęp 2025-02-02].

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Franciszek_Krajowski&oldid=79888343”