Przejdź do zawartości

Frejcinetia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Frejcinetia
Ilustracja
Freycinetia banksii
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

liliopodobne (≡ jednoliścienne)

Rząd

pandanowce

Rodzina

pandanowate

Rodzaj

frejcinetia

Nazwa systematyczna
Freycinetia Gaudich.
Ann. Sci. Nat. (Paris) 3: 509 (1824)
Typ nomenklatoryczny

Freycinetia arborea Gaudich[3].

Synonimy
  • Victoriperrea Hombr. & Jacquinot ex Decne.
  • Jezabel Banks ex Salisb[4].
Multimedia w Wikimedia Commons
Kwiatostany Freycinetia arborea
Freycinetia arborea

Frejcinetia[5], szczudla[6] (Freycinetia Gaudich.) – rodzaj wieloletnich pnączy z rodziny pandanowatych (Pandanaceae), obejmujący około 300 gatunków występujących w Japonii, na Sri Lance, w Azji Południowo-Wschodniej, Papui-Nowej Gwinei, północnej Australii oraz Oceanii[4].

Nazwa naukowa rodzaju została nadana na cześć Louisa de Freycineta, francuskiego podróżnika i odkrywcy[7].

Morfologia

[edytuj | edytuj kod]
Freycinetia banksii
Freycinetia banksii – owoce
Pokrój
Liany osiągające do 20 m wysokości[5], rzadziej pnące rośliny zielne[8].
Łodyga
Zwykle sympodialnie rozgałęziona, z licznymi bliznami liściowymi[9].
Korzenie
Rośliny tworzą liczne korzenie powietrzne, niekiedy rozgałęzione, o funkcji podporowej i czepnej[9].
Liście
Ulistnienie skrętoległe, w 3 prostnicach[9]. Liście gęsto stłoczone lub luźne[9], równowąskie lub lancetowate, u nasady z błoniastymi uszkami[8], całobrzegie, ale brzegowo i doosiowo na nerwie głównym pokryte kolcami[9].
Kwiaty
Jednopłciowe, rzadziej obupłciowe[8] kwiaty zebrane są w kłosy, które z kolei zebrane są w pseudobaldachy lub grono złożone, wyrastające wierzchołkowo lub bocznie na pędzie[9]. Początkowo kwiatostany wsparte są kilkoma ścieśnionymi, zielonymi lub kolorowymi podsadkami, położonymi w trzech rzędach. Okwiat nieobecny. Kwiaty męskie i żeńskie gęsto ścieśnione. Kwiaty żeńskie zwykle otoczone drobnymi prątniczkami. Zalążnie jednokomorowe, wielozalążkowe, z 2 lub więcej parietalnymi łożyskami, przechodzące w 2 lub więcej rozdzielone lub zbiegające się znamiona[8].
Owoce
Jagody, niekiedy ze stwardniałym wierzchołkiem[8]. Nasiona liczne, proste lub różnorako skrzywione, o grubej łupinie. Bielmo bogate w skrobię[9].

Systematyka

[edytuj | edytuj kod]
Freycinetia cumingiana
Freycinetia formosana
Freycinetia luzonensis

Według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016) rodzaj należy do rodziny pandanowatych (Pandanaceae), w rzędzie pandanowców (Pandanales) zaliczanych do jednoliściennych (monocots)[2].

Wykaz gatunków[10]

Zagrożenie i ochrona

[edytuj | edytuj kod]

Freycinetia auriculata, endemiczna dla Palawanu, jest ujęta w Czerwonej księdze gatunków zagrożonych ze statusem VU (narażony). Cała wyspa, na której występuje, stanowi rezerwat przyrody[11].

Zastosowania

[edytuj | edytuj kod]
Rośliny spożywcze
Podsadki, owoce, a także rdzenie pędów niektórych gatunków tych roślin są jadalne[9].
Inne zastosowania
Korzenie powietrzne tych roślin służą do produkcji lin[9].

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. 1 2 Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2011-02-21] (ang.).
  3. ↑ Index Nominum Genericorum. Smithsonian Institution. [dostęp 2011-02-21].
  4. 1 2 Rafaël Govaerts: World Checklist of Selected Plant Families. The Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2011-02-20]. (ang.).
  5. 1 2 Jolanta i Karol Węglarscy, Rośliny dalekiej Azji, Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe, 2006, s. 49, ISBN 83-60247-27-7.
  6. ↑ Józef Rostafiński: Słownik polskich imion rodzajów oraz wyższych skupień roślin, poprzedzony historyczną rozprawą o źródłach. Kraków: Akademia Umiejętności, 1900, s. 279. (pol.).
  7. ↑ D. Gledhill: The names of plant. Cambridge ; New York: Cambridge University Press, 2008, s. 171. ISBN 978-0-521-86645-3.
  8. 1 2 3 4 5 Flora of China. Vol. 23: Pandanaceae. [dostęp 2011-02-21].
  9. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 B.C. Stone, K.-L. Huynh i H.-H. Poppendieck: Pandanaceae. W: Klaus Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. T. 3: Flowering Plants. Monocotyledons. Lilianae (except Orchidaceae). Berlin Heidelberg: Springer-Verlag, 1998, s. 397-402. ISBN 3-540-64060-6. (ang.).
  10. ↑ Freycinetia Gaudich.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-07-03].
  11. ↑ World Conservation Monitoring Centre, Freycinetia auriculata, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2011-02-21] (ang.).
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Frejcinetia&oldid=79823238”