Laurence Hyde (polityk)
_(and_studio)_-_Laurence_Hyde_(1641–1711),_1st_Earl_of_Rochester,_in_Garter_Robes_-_609013_-_National_Trust.jpg) Portret Laurence’a Hyde’a według Willema Wissinga | |
| Data urodzenia |
marzec 1642 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
2 maja 1711 |
| Pierwszy lord skarbu | |
| Okres |
od 1679 |
| Przynależność polityczna | |
| Małżonek |
Henrietta Boyle |
| Lord przewodniczący Rady | |
| Okres |
od 1684 |
| Przynależność polityczna | |
| Lord wielki skarbnik | |
| Okres |
od 1685 |
| Przynależność polityczna | |
| Lord namiestnik Irlandii | |
| Okres |
od 1700 |
| Przynależność polityczna | |
| Lord przewodniczący Rady | |
| Okres |
od 1710 |
| Przynależność polityczna | |
| Odznaczenia | |
| Order Podwiązki | |
Laurence Hyde, 1. hrabia Rochester (ur. w marcu 1642[1][2][3][4], zm. 2 maja 1711[5][4][3]) – angielski polityk i dyplomata. Należał do czołowych polityków torysowskich późnej epoki Stuartów[1][2]. W latach 1679–1684 był pierwszym lordem skarbu, w latach 1684–1685 lordem przewodniczącym Rady, a w latach 1685–1687 lordem wielkim skarbnikiem[6][1][5]. Od 1700 do 1703 sprawował urząd lorda namiestnika Irlandii, a od 1710 do śmierci ponownie był lordem przewodniczącym Rady[3][6][5]. W 1676 został wysłany jako ambasador nadzwyczajny Karola II do Jana III Sobieskiego[7][5][4]. W 1681 otrzymał godność wicehrabiego Hyde, a w 1682 – hrabiego Rochester[6][4][3]. W 1685 został kawalerem Orderu Podwiązki[6][5].
Część młodości spędził wraz z rodziną na wygnaniu, a do Anglii wrócił po restauracji monarchii w 1660[1][3]. W tym samym roku wszedł do Izby Gmin jako poseł z Newport[1][3]. Od 1661 do 1679 reprezentował okręg wyborczy Uniwersytetu Oksfordzkiego, a w 1679 Wootton Bassett[1][3][5]. W 1661 wysłano go z misją dyplomatyczną do Ludwika XIV, a w latach 1662–1675 pełnił dworski urząd Master of the Robes[5][4][3]. W 1676 Karol II wysłał Hyde’a do Rzeczypospolitej jako swojego przedstawiciela podczas planowanego chrztu Teresy Kunegundy Sobieskiej, przy którym angielski monarcha miał występować jako ojciec chrzestny[7]. Podróż Hyde’a się przedłużyła, a z powodu choroby królewny chrzest przyspieszono i ceremonia odbyła się bez niego[7]. Po przybyciu do Gdańska nie zastał Jana III, który udał się na pogranicze ukraińskie, dlatego ruszył za nim na południe[7]. Dodatkowym zadaniem poselstwa było uzyskanie od króla przywilejów dla angielskiej Kompanii Wschodniej (Eastland Company)[7]. Podczas pobytu w Rzeczypospolitej prowadził dziennik[7]. Po zakończeniu misji udał się do Wiednia, a następnie do Nijmegen, gdzie uczestniczył w działaniach dyplomatycznych związanych z kongresem pokojowym[5][4].
Kariera polityczna
[edytuj | edytuj kod]W listopadzie 1679 został pierwszym lordem skarbu i członkiem królewskiej Tajnej Rady[1][5]. W sporze o sukcesję sprzeciwiał się wykluczeniu katolickiego Jakuba, księcia Yorku, z następstwa tronu[1][3]. W kwietniu 1681 wyniesiono go do parostwa jako wicehrabiego Hyde of Kenilworth, a w następnym roku otrzymał tytuł hrabiego Rochester[6][4][3]. W 1684 przeszedł z urzędu pierwszego lorda skarbu na stanowisko lorda przewodniczącego Rady[6][5]. Po objęciu tronu przez Jakuba II w 1685 został lordem wielkim skarbnikiem[6][5][3]. W tym samym roku przyjęto go do Orderu Podwiązki[6][5]. Jako protestancki minister katolickiego monarchy znalazł się w narastającym konflikcie z polityką religijną Jakuba II[2][5]. Pod koniec 1686 z polecenia króla wziął udział w konferencji religijnej z udziałem duchownych katolickich i protestanckich, lecz nie zmienił wyznania[2][5]. Jego dymisja z urzędu lorda wielkiego skarbnika weszła w życie 4 stycznia 1687[5][6]. Po lądowaniu Wilhelma Orańskiego w Anglii w 1688 Hyde opowiadał się za negocjacjami z księciem[5][4]. Sprzeciwiał się jednak przekazaniu korony Wilhelmowi i Marii, po czym zaakceptował nową władzę[5][4]. W 1692 ponownie został członkiem Tajnej Rady[5][3]. W 1700 wrócił do pierwszoplanowej polityki jako lord namiestnik Irlandii[3][5]. Większość kadencji spędził w Anglii. W Irlandii przebywał od 18 września 1701 do 4 stycznia 1702[3]. Za jego kadencji wakujące stanowiska w sądownictwie i hierarchii Kościoła Irlandii obejmowali przede wszystkim irlandzcy i angielscy torysi[3]. W lutym 1703 został odwołany ze stanowiska[3][5]. W latach 1702–1704 był głównym organizatorem wydania pozostawionego przez ojca dzieła History of the Rebellion[3][5]. We wrześniu 1710 ponownie objął urząd lorda przewodniczącego Rady i sprawował go do śmierci[6][5]. Zmarł w Londynie w trakcie urzędowania[5][3].
Rodzina i pochodzenie
[edytuj | edytuj kod]Był drugim synem Edwarda Hyde’a, 1. hrabiego Clarendon, lorda kanclerza Karola II[1][3]. Jego siostra Anna Hyde była pierwszą żoną przyszłego Jakuba II[1][2]. Córkami Anny były Maria II Stuart i Anna Stuart, dlatego Laurence Hyde był wujem obu królowych[2][1]. W 1665 poślubił Henriettę Boyle, córkę Richarda Boyle’a, 1. hrabiego Burlington[3][5]. Mieli jednego syna, Henry’ego, oraz cztery córki[3][5]. Henry odziedziczył po ojcu tytuł hrabiego Rochester, a później został również 4. hrabią Clarendon[3][5]. Laurence Hyde został pochowany w Opactwie Westminsterskim[3].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Leonard Naylor: HYDE, Laurence (1642-1711), of St. James’s Square, Westminster and Vasterne Park, Wootton Bassett, Wilts.. [w:] The History of Parliament: the House of Commons 1660-1690 [on-line]. History of Parliament Online, 1983. [dostęp 2026-08-30]. Cytat: bap. 15 Mar. 1642 ... one of the leading lights of the Tory party (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 Grant Tapsell. Laurence Hyde and the Politics of Religion in Later Stuart England. „The English Historical Review”. 125 (517), s. 1414–1448, 2010-12-01. DOI: 10.1093/ehr/ceq344. [dostęp 2026-08-30]. Cytat: Laurence Hyde, earl of Rochester (1642-1711), a very significant but under-studied politician ... protestant chief minister of a catholic king. (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 W źródle zastosowano zapis roku urodzenia 1641/2. Datę śmierci podano jako 2 marca 1711, a nadanie tytułu hrabiego Rochester jako listopad 1681. Dwie ostatnie informacje różnią się od danych przyjętych w pozostałych wykorzystanych opracowaniach. Patrick A. Walsh, T. G. Doyle: Hyde, Laurence. Dictionary of Irish Biography, 2009-10. [dostęp 2026-08-30]. Cytat: 1641/2–1711 ... earl of Rochester in November that year ... appointment as lord lieutenant of Ireland ... married (1665) Henrietta ... He died 2 March 1711 (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 W źródle datę urodzenia podano jako marzec 1641. Beata Spieralska: Laurence Hyde, hrabia Rochester – ambasador króla Anglii w Polsce. Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, 2011-02-04. [dostęp 2026-08-30]. Cytat: urodzony w marcu 1641 roku ... 1676 przybył jako ambasador do Polski ... w roku 1682 ... sprzeciwiał się koronacji Wiliama ... Zmarł 2 maja 1711 roku
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 Adolphus William Ward: Hyde, Laurence. W: Dictionary of National Biography. Sidney Lee (red.). T. 28. London: Smith, Elder & Co., 1891, s. 394–399. Cytat: ambassador extraordinary to John III (Sobieski) ... Rochester’s dismissal, which took effect on 4 Jan. 1687 ... died suddenly in the night of 1-2 May 1711. (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 John Ingamells: Laurence Hyde, 1st Earl of Rochester. [w:] Later Stuart Portraits Catalogue [on-line]. National Portrait Gallery, 2009. [dostęp 2026-08-30]. Cytat: a lord of the treasury 1679-84; created Viscount Hyde 1681 and Earl of Rochester 1682; lord president of the council 1684 and 1710-11, lord treasurer 1685-87; KG 1685 (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 Dorota Guzowska: Czy siedemnastowieczni Anglicy nudzili się w Polsce?. W: Anglosasi, Francuzi i Polacy – wzajemny wizerunek dawniej i dziś. Piotr Guzowski, Małgorzata Kamecka (red.). Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2005, s. 59–71. ISBN 83-7431-039-1. Cytat: Zza Kanału La Manche wysłany został do Polski Laurence Hyde ... dodatkowym celem wizyty Hyde’a w Polsce było wynegocjowanie ... Kompanii Wschodniej.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Laurence Hyde: Diary of the Hon. Laurence Hyde of the Particular Occurrences During His Embassy to John Sobieski, King of Poland, in 1676. W: The Correspondence of Henry Hyde, Earl of Clarendon, and of His Brother Laurence Hyde, Earl of Rochester. Samuel Weller Singer (red.). T. 1. London: Henry Colburn, 1828. (ang.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Laurence Hyde, 1st Earl of Rochester – National Portrait Gallery
