Masakra w Ad-Dawajima
| Państwo | |
|---|---|
| Miejsce | |
| Data |
29 października 1948 |
| Liczba zabitych |
80-200 |
| Typ ataku | |
| Sprawca | |
Położenie na mapie Palestyny  | |
| 31°31′58″N 34°55′04″E/31,532778 34,917778 | |
Masakra w Ad-Dawajima – wydarzenie z 29 października 1948, podczas którego doszło do zabójstwa ludności cywilnej przez Siły Obronne Izraela (IDF) w palestyńsko-arabskiej wsi Ad-Dawajima, położonej na zachód od Hebronu. Masakra miała miejsce w trakcie I wojny izraelsko-arabskiej, bezpośrednio po zajęciu miejscowości przez 8 Brygadę Pancerną IDF w ramach operacji Jo’aw.
Przebieg masakry
[edytuj | edytuj kod]Ad-Dawajima liczyła około 6 000 mieszkańców, z czego 4 000 stanowili uchodźcy z innych rejonów. Wywiad Hagany uznawał wieś za „przyjazną” wobec społeczności żydowskiej[1].
W dniu 28 października do wsi wkroczył bez walki 89 Batalion z 8 Brygady Pancernej. Pomimo to izraelscy żołnierze dopuścili się masakry cywili, zabijając około 100 osób, w tym kobiety i dzieci. Następnie wysadzono wszystkie domy[2].
Według relacji miejscowych, wojsko izraelskie nie ogłosiło wezwania do poddania się ani nie napotkało oporu zbrojnego. Oddziały IDF rozpoczęły ostrzał w trakcie otaczania wsi, strzelając bez rozróżnienia celów przez około godzinę. Część mieszkańców zginęła na miejscu, inni schronili się w meczecie i pobliskiej jaskini, gdzie później odnaleziono dziesiątki ciał. W wyniku wydarzeń uznano za zaginione 455 osób, w tym kobiety i dzieci[3].
Według historyka Michaela Palumbo, jednostki uczestniczące w ataku składały się m.in. z byłych członków Irgunu i Gangu Sterna – organizacji uznawanych za terrorystyczne[4][5].
Liczba ofiar
[edytuj | edytuj kod]Według relacji świadków i raportów organizacji międzynarodowych liczba ofiar masakry jest sporna. Historyk Benny Morris szacuje ją na kilkaset osób[1][6], a także przytacza wyniki dochodzenia IDF, które wykazało, że zginęło około 100 mieszkańców wsi. Cytował również relację członka partii Mapam, opartą na wywiadzie z izraelskim żołnierzem, według którego zabito od 80 do 100 mężczyzn, kobiet i dzieci[1][7].
Brytyjski generał John Bagot Glubb, dowódca Legionu Arabskiego Jordanii, powołując się na raport ONZ, podał liczbę 30 zabitych kobiet i dzieci[8]. Delegacja Arab Refugee Congress zarzuciła jednak Legionowi Arabskiemu celowe umniejszanie skali wydarzeń, twierdząc, że masakra była poważniejsza niż znana masakra w Dajr Jasin. Mukhtar wsi, Hassan Mahmoud Ihdeib, złożył przysięgę, w której oszacował liczbę ofiar na 145 osób[3][9].
Palestyński historyk Saleh Abdel Jawad ocenił całkowitą liczbę ofiar na „między 100 a 200”[10].
Reakcje
[edytuj | edytuj kod]Dawid Ben Gurion na wieść o masakrze, w dniu 14 listopada nakazał przeprowadzenie dochodzenia, jednak jego wyniki są tajne. Wcześniej, bo już w dniu 7 listopada, teren wioski Ad-Dawajima odwiedzili międzynarodowi obserwatorzy UNTSO. Zastali oni „kilka zniszczonych domów i jednego trupa, ale nie było żadnych innych fizycznych dowodów masakry”[1]. Obserwatorzy zebrali jednak relacje o masakrze od uchodźców ze wsi[11]. Dowódca izraelskiego wywiadu, Isser Be’eri, który prowadził niezależne dochodzenie, stwierdził, że we wsi Ad-Dawajima doszło do masakry 80 osób. Do niewoli wzięto kolejnych 22 osoby, które stracono później. Be’eri zalecił ściganie osób winnych zbrodni wojennej, ale pomimo to nikt nie został osądzony i skazany[1].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 3 4 5 Benny Morris, The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited, Cambridge University Press, 2004, s. 469-471, 494, ISBN 978-0-521-00967-6 [dostęp 2025-05-21].
- ↑ Welcome To al-Dawayima, [w:] Palestine Remembered [online] [dostęp 2012-01-03] (ang.).
- 1 2 A/AC.25/Com.Tech/W.3 of 14 June 1949 [online], unispal.un.org, 21 października 2021 [dostęp 2025-05-21] [zarchiwizowane z adresu 2021-10-21] (pol.).
- ↑ Michael Palumbo, The Massacre of al-Dawayma Perpetrated On 29 October 1948 [online], palestineremembered.com [dostęp 2025-05-21] [zarchiwizowane z adresu 2024-12-20] (ang.).
- ↑ Basel al-Araj, The Wounded Memory of the Nakba [online], newyorkwarcrimes.com [dostęp 2025-05-21] (ang.).
- ↑ Ari Shavit, Survival of the Fittest [online], haaretz.com, 2004 [dostęp 2025-05-21] (ang.).
- ↑ Benny Morris, 1948: A History of the First Arab-Israeli War, Yale University Press, 2009, s. 333, ISBN 978-0300151121.
- ↑ John Bagot Glubb, Soldier with the Arabs, Hodder & Stoughton, 1957, s. 211-212.
- ↑ Jonathan Ofir, The Mukhtar’s sworn testimony – more on the 1948 Dawaymeh Massacre [online], mondoweiss.net, 13 lutego 2016 [dostęp 2025-05-21] (ang.).
- ↑ Eyal Benvenisti, Chaim Gans, Sari Hanafi, Israel and the Palestinian Refugees, Springer Science & Business Media, 17 lutego 2007, s. 59-127, 67, ISBN 978-3-540-68161-8 [dostęp 2025-05-21] (ang.).
- ↑ United Nation Conciliation Commission for Palestine Technical committee Report Submitted by the Arab Refugee Congress Dated 14 June 1949, [w:] United Nations [online], 1949-06-14 [dostęp 2012-01-03] [zarchiwizowane z adresu 2015-07-17] (ang.).
