Mopek

Mopek
	Barbastella
	J.E. Gray, 1821
	; Mopek zachodni (B. barbastellus)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	łożyskowce
Rząd	nietoperze
Podrząd	mroczkokształtne
Nadrodzina	Vespertilionoidea
Rodzina	mroczkowate
Podrodzina	mroczki
Plemię	gacki
Rodzaj	mopek
	Typ nomenklatoryczny
	Vespertilio barbastellus von Schreber, 1774
Synonimy
	Barbastellus: J.E. Gray, 1825; Synotus von Keyserling & J.H. Blasius, 1839; Synotis: Gloger, 1841;
	Barbastellus: J.E. Gray, 1825; Synotus von Keyserling & J.H. Blasius, 1839; Synotis: Gloger, 1841;
Gatunki
	8 gatunków (w tym 2 wymarłe) – zobacz opis w tekście
	8 gatunków (w tym 2 wymarłe) – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Hasło w Wikisłowniku

Mopek^[5] (Barbastella) – rodzaj ssaków z podrodziny mroczków (Vespertilioninae) w obrębie rodziny mroczkowatych (Vespertilionidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Eurazji i północnej Afryce^[6]^[7]^[8].

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 45–63 mm, długość ogona 19–55 mm, długość ucha 12–19 mm, długość tylnej stopy 6–10,2 mm, długość przedramienia 35–46,4 mm; masa ciała 5–18 g^[7]^[9].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1821 roku angielski zoolog John Edward Gray w artykule zatytułowanym O naturalnym układzie kręgowców, opublikowanym w czasopiśmie „The London Medical Repository”^[1]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) mopek zachodni (B. barbastellus).

Etymologia

Barbastella (Barbastellus): fr. barbastelle ‘mopek’, od łac. barba ‘broda, zarost’^[10].
Synotus (Synotis): gr. συν sun ‘razem’; ους ous, ωτος ōtos ‘ucho’^[11]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Vespertilio barbastellus Schreber, 1774.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki^[12]^[9]^[6]^[5]:

Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa^[5]	Podgatunki^[7]^[6]^[9]	Rozmieszczenie geograficzne^[7]^[6]^[9]	Podstawowe wymiary^[7]^[9]^[c]	Status IUCN^[13]
Barbastella barbastellus	(von Schreber, 1774)	mopek zachodni	2 podgatunki	środkowa i południowa Europa na wschód do Łotwy, Białorusi, Ukrainy i Kaukazu, główne śródziemnomorskie wyspy, Maroko, Turcja (Anatolia), północny Iran i Wyspy Kanaryjskie; zakres wysokości: 0–2260 m n.p.m.	DC: 4,5–6 cm DO: 3,6–5,2 cm DP: 3,5–4,3 cm MC: 5–14 g	NT
Barbastella caspica	Satunin, 1908		gatunek monotypowy	wschodni Kaukaz i północny Iran na wschód do zachodniego Kirgistanu; zasięg bardzo słabo wytyczony	DC: 4,5–6,3 cm DO: 4–5,5 cm DP: 4,1–4,4 cm MC: 6–18 g	NE
Barbastella leucomelas	(Cretzschmar, 1826)	mopek azjatycki	gatunek monotypowy	Egipt (Synaj) i Erytrea	DC: około 5 cm DO: 1,9–2 cm DP: 3,9–4,5 cm MC: około 9,5 g	LC
Barbastella darjelingensis	(B.H. Hodgson, 1855)	mopek orientalny	gatunek monotypowy	północny Afganistan na wschód przez Himalaje do środkowych i wschodnich Chin, północnego Laosu i północnego Wietnamu oraz Tajwan; zakres wysokości: 0–2500 m n.p.m.	DC: 4,7–5,1 cm DO: 4–4,7 cm DP: 3,8–4,2 cm MC: około 9 g	LC
Barbastella pacifica	Kruskop, Kawai & M.P. Tiunov, 2019		gatunek monotypowy	Japonia (Hokkaido, rozproszony na Honsiu i Sikoku) oraz Wyspy Kurylskie (Kunaszyr)	DC: 4,7–6,2 cm DO: 4,1–5,2 cm DP: 3,9–4,3 cm MC: brak danych	NE
Barbastella beijingensis	Zhang Jinshuo, Han Naijian, G. Jones, Lin Liangkong, Zhang Junpeng, Zhu Guanjian, Huang Dawei & Zhang Shuyi, 2007	mopek pekiński	gatunek monotypowy	endemit Chin: znany tylko z gminy Pekin	DC: 5–5,4 cm DO: 3,3–4,7 cm DP: 4,1–4,6 cm MC: 10,5–13,9 g	DD

Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski, NT – gatunek bliski zagrożenia, DD – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia; NE – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Opisano również gatunki wymarłe:

Barbastella maxima Rosina, Kruskop & Semenov, 2019^[14] (Ukraina; miocen).
Barbastella schadleri Wettstein-Westersheim, 1923^[15] (Austria, Węgry; plejstocen).

Uwagi

↑ Wariant pisowni Barbastella J.E. GHray, 1821.
↑ Niepoprawna późniejsza pisownia Synotus von Keyserling & J.H. Blasius, 1839.
↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona (bez ogona); DP – długość przedramienia; MC – masa ciała

Przypisy

1 2 J.E. Gray. On the Natural Arrangement of Vertebrose Animals. „The London Medical Repository”. 15, s. 300, 1821. (ang.).
↑ J.E. Gray. An Outline of an Attempt at the Disposition of Mammalia into Tribes and Families, with a List of the Genera apparently appertaining to each Tribe. „Annals of Philosophy”. New Series. 10, s. 339, 1825. (ang.).
↑ A. Keyserling & J.H. Blasius. Uebersicht der Gattungs- uud Artharaktere der europäischen Fledermäuse. „Archiv für Naturgeschichte”. 5 (1), s. 305, 1839. (niem.).
↑ C.W.L. Gloger: Gemeinnütziges Hand- und Hilfsbuch der Naturgeschichte. Für gebildete Leser aller Stände, besonders für die reifere Jugend und ihre Lehrer. Breslau: A. Schulz, 1842, s. 50. (niem.).
1 2 3 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 121–122. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 242. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
1 2 3 4 5 R. Moratelli, C. Burgin, V. Cláudio, R. Novaes, A. López-Baucells & R. Haslauer: Family Vespertilionidae (Vesper Bats). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 9: Bats. Barcelona: Lynx Edicions, 2019, s. 860–862. ISBN 978-84-16728-19-0. (ang.).
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Barbastella. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-03-05]. (ang.).
1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 545. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ Palmer 1904 ↓, s. 133.
↑ Palmer 1904 ↓, s. 657.
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-10-29]. (ang.).
↑ Taxonomy: Barbastella – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-09-18]. (ang.).
↑ V.V. Rosina, С.В. Крускоп & Y.A. Semenov. New Late Miocene plecotine bats (Chiroptera, Vespertilionidae: Plecotini) from Gritsev, Ukraine. „Palaeovertebrata”. 42 (1), s. 7, 2019. DOI: 10.18563/pv.42.1.e2. (ang.).
↑ О. Wettstein-Westersheim. Drei neue fossile Fledermäuse und die diluvialen Kleinsäugerrestes im allgemeinen, aus der Drahenhöhle bei Mixnitz. „Sitzungsberichte der Österreichischen Akademie der Wissenschaften”. 7, s. 39–41, 1923. (niem.).

Bibliografia

T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 1–984, 1904. (ang.).

[2] Wariant pisowni Barbastella J.E. GHray, 1821.

[5] Niepoprawna późniejsza pisownia Synotus von Keyserling & J.H. Blasius, 1839.

[15] DC – długość ciała; DO – długość ogona (bez ogona); DP – długość przedramienia; MC – masa ciała

[Gray-1] 1 2 J.E. Gray. On the Natural Arrangement of Vertebrose Animals. „The London Medical Repository”. 15, s. 300, 1821. (ang.).

[gray-3] J.E. Gray. An Outline of an Attempt at the Disposition of Mammalia into Tribes and Families, with a List of the Genera apparently appertaining to each Tribe. „Annals of Philosophy”. New Series. 10, s. 339, 1825. (ang.).

[Keyserling&Blasius-4] A. Keyserling & J.H. Blasius. Uebersicht der Gattungs- uud Artharaktere der europäischen Fledermäuse. „Archiv für Naturgeschichte”. 5 (1), s. 305, 1839. (niem.).

[glo-6] C.W.L. Gloger: Gemeinnütziges Hand- und Hilfsbuch der Naturgeschichte. Für gebildete Leser aller Stände, besonders für die reifere Jugend und ihre Lehrer. Breslau: A. Schulz, 1842, s. 50. (niem.).

[Cichocki&inni-7] 1 2 3 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 121–122. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[Burgin&inni-8] 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 242. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).

[Moratelli&inni-9] 1 2 3 4 5 R. Moratelli, C. Burgin, V. Cláudio, R. Novaes, A. López-Baucells & R. Haslauer: Family Vespertilionidae (Vesper Bats). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 9: Bats. Barcelona: Lynx Edicions, 2019, s. 860–862. ISBN 978-84-16728-19-0. (ang.).

[Wilson&Reeder-10] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Barbastella. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-03-05]. (ang.).

[amw-11] 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 545. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[CITEREFPalmer1904[https://www.biodiversitylibrary.org/item/88553#page/141/mode/1up_133]-12] Palmer 1904 ↓, s. 133.

[CITEREFPalmer1904[https://www.biodiversitylibrary.org/item/88553#page/665/mode/1up_657]-13] Palmer 1904 ↓, s. 657.

[mdd-14] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-10-29]. (ang.).

[16] Taxonomy: Barbastella – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-09-18]. (ang.).

[ros&inni-17] V.V. Rosina, С.В. Крускоп & Y.A. Semenov. New Late Miocene plecotine bats (Chiroptera, Vespertilionidae: Plecotini) from Gritsev, Ukraine. „Palaeovertebrata”. 42 (1), s. 7, 2019. DOI: 10.18563/pv.42.1.e2. (ang.).

[wet-18] О. Wettstein-Westersheim. Drei neue fossile Fledermäuse und die diluvialen Kleinsäugerrestes im allgemeinen, aus der Drahenhöhle bei Mixnitz. „Sitzungsberichte der Österreichischen Akademie der Wissenschaften”. 7, s. 39–41, 1923. (niem.).

[1]

[a]

[2]

[3]

[b]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[c]

[13]

[14]

[15]