Narodowy Instytut Dziedzictwa

Narodowy Instytut Dziedzictwa

Budynek biurowca HOP - siedziba Narodowego Instytutu Dziedzictwa
Państwo	Polska
Data utworzenia	1962 (jako ODZ)
Siedziba	Budynek biurowca HOP w Warszawie
p.o. dyrektora	Michał Krasucki
zastępca dyrektora	Marlena Happach, Anna Zawadzka, Karol Czajkowski, Andrzej Siwek
Adres
ul. Chmielna 132/134, 00-805 Warszawa
Położenie na mapie Polski Narodowy Instytut Dziedzictwa
52°14′17,4″N 21°01′12,6″E
Strona internetowa

Park Mużakowski

Narodowy Instytut Dziedzictwa (NID) - państwowa instytucja kultury, której organizatorem jest Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, będąca eksperckim i opiniodawczym wsparciem dla Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz instytucji publicznych w zakresie ochrony i opieki nad zabytkami. Podstawy prawne dostępne są na stronie Biuletynu Informacji Publicznej NID.

Misją Narodowego Instytutu Dziedzictwa jest tworzenie podstaw dla zrównoważonej ochrony dziedzictwa kulturowego w celu jego zachowania dla przyszłych pokoleń poprzez wyznaczanie i upowszechnianie standardów ochrony oraz konserwacji zabytków, kształtowanie świadomości społecznej w zakresie wartości i zachowania dziedzictwa kulturowego, a także gromadzenie i upowszechnianie wiedzy o dziedzictwie.

Instytut, realizując swoje zadania statutowe, uznaje, że zarówno zabytki jak i niematerialny dorobek kulturowy poprzednich pokoleń są świadectwem naszej przeszłości i będąc ważną częścią naszego dziedzictwa, mogą stanowić trwały fundament wspólnej przyszłości i zrównoważonego rozwoju naszej Ojczyzny.

Historia

Białystok

Gdańsk

Katowice

Kraków

Kielce

Łódź

Lublin

Olsztyn

Opole

Poznań

Rzeszów

Szczecin

Toruń

Warszawa

Wrocław

Zielona Góra

Oddziały terenowe NID w Polsce

NID jest prawnym następcą Ośrodka Dokumentacji Zabytków, utworzonego w 1962. Kontynuuje idee ochrony i udostępniania dziedzictwa kulturowego szerokim grupom odbiorców. W 2002 r. poprzez połączenie Ośrodka Dokumentacji Zabytków i Ośrodka Ochrony Zabytkowego Krajobrazu powstał Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków (KOBiDZ).

Z dniem 1 stycznia 2007, na mocy zarządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do KOBiDZ przyłączono Ośrodek Ochrony Dziedzictwa Archeologicznego, co oznaczało powstanie pod poprzednią nazwą nowej instytucji kultury. 1 stycznia 2011 KOBiDZ zmienił nazwę na Narodowy Instytut Dziedzictwa.

Na podstawie Zarządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dniem 10 czerwca 2024 r. dokonano połączenia państwowych instytucji kultury: Narodowego Instytutu Dziedzictwa i Narodowego Instytutu Konserwacji Zabytków. Powstała w wyniku połączenia państwowa instytucja kultury otrzymała nazwę Narodowy Instytut Dziedzictwa.

16 Oddziałów Terenowych NID

Oddziały Terenowe NID realizują na obszarze województwa cele i zadania statutowe Instytutu, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb ochrony dziedzictwa na poziomach regionalnych i lokalnych.

Pracownia Terenowa - Park Mużakowski w Łęknicy

Zadaniem pracowni jest zarządzanie i sprawowanie opieki nad polską częścią Parku Mużakowskiego.

Pracownia Terenowa - Zespół Pałacowo-Parkowy w Trzebinach

Do zadań pracowni należy m.in. prowadzenie bieżącej dokumentacji prac i zmian zachodzących w zespole pałacowo-parkowym.

Więcej informacji na temat struktury Narodowego Instytutu Dziedzictwa, pod linkiem: Struktura NID

Działalność

Jako merytoryczne zaplecze Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Generalnego Konserwatora Zabytków oraz wojewódzkich konserwatorów zabytków, NID realizuje następujące zadania:

1. Gromadzi i zarządza zasobem dokumentacji rejestru zabytków i krajowej ewidencji zabytków
2. Ewidencjonuje badania archeologiczne realizowane na terenie kraju
3. Monitoruje stan zachowania i ocenia stan wartości zasobu dziedzictwa, a także monitoruje i analizuje zagrożenia dla dziedzictwa i wypracowuje metody przeciwdziałania tym zagrożeniom
4. Buduje i rozwija ogólnopolską geoprzestrzenną bazę danych o zabytkach (m.in. prowadzi portal zabytek.pl)
5. Realizuje zadania wynikające z powierzonej funkcji Centrum Kompetencji w ramach programu wieloletniego "KULTURA +" w zakresie digitalizacji zabytków
6. Gromadzi, opracowuje i archiwizuje zbiory naukowe związane z ochroną dziedzictwa oraz je digitalizuje i upowszechnia
7. Publikuje i upowszechnia wyniki badań naukowych, prac projektowych i konserwatorskich oraz inne wydawnictwa z zakresu ochrony dziedzictwa
8. Realizuje specjalistyczne programy szkoleniowe i informacyjne na rzecz służb konserwatorskich i środowisk związanych z opieką nad zabytkami
9. Wydaje opinie i ekspertyzy dotyczące działań przy zabytkach na rzecz organów administracji publicznej
10. Tworzy i upowszechnia standardy dokumentacji, badań i konserwacji zabytków ruchomych, nieruchomych i archeologicznych
11. Koordynuje procedurę występowania z wnioskiem o uznanie przez Prezydenta RP zabytku nieruchomego za Pomnik historii, oraz prowadzi monitoring miejsc i obiektów uznanych za pomniki historii
12. Podejmuje współpracę z właścicielami i zarządcami zabytków na rzecz właściwego zarządzania zasobem dziedzictwa kulturowego oraz promuje zasady opieki nad zabytkami
13. Zajmuje się ewaluacją i doskonaleniem systemu ochrony oraz ewidencji dziedzictwa materialnego i niematerialnego
14. Realizuje w zakresie powierzonym przez ministra zadania wynikające z porozumień, konwencji i innych dokumentów ratyfikowanych przez Polskę związanych z ochroną i opieką nad dziedzictwem materialnym i niematerialnym (w NID działa Ośrodek ds. światowego dziedzictwa odpowiadający za koordynację procedury składania wniosków na Listę światowego dziedzictwa UNESCO oraz zespół ds. dziedzictwa niematerialnego zajmujący się obsługą Krajowej listy niematerialnego dziedzictwa kulturowego)
15. Realizuje programy społeczne w zakresie edukacji na rzecz ochrony i opieki nad dziedzictwem materialnymi i niematerialnym (m.in. kampania społeczna "Krajobraz mojego miasta", Europejskie Dni Dziedzictwa, Ogólnopolski Konkurs Filmowy "Zabytkomania", program własny "Wspólnie dla dziedzictwa")
16. Organizuje i prowadzi inne prace związane z ochroną i dziedzictwa kulturowego na zlecenie ministra i generalnego konserwatora zabytków (m.in. program "Ochrona zabytków archeologicznych", dotacje na badania archeologiczne poprzedzające inwestycje, rewaloryzacja Parku Mużakowskiego)

Dyrektorzy

• Paulina Florjanowicz (2010–2013)
• dr hab. inż. arch. Małgorzata Rozbicka (2013–2017)
• Bartosz Skaldawski (2018–2021)
• dr hab. Katarzyna Zalasińska (2022–2024)
• Marlena Happach (od 10 czerwca 2025 do 30 czerwca 2026, od 10 czerwca 2024 jako p.o.)
• Michał Krasucki (od 1 lipca 2026, p.o.)

Linki zewnętrzne

• Strona NID
• Portal zabytek.pl
• Spotkania z Zabytkami
• Strona Europejskich Dni Dziedzictwa
• Strona światowego dziedzictwa w Polsce
• Strona niematerialnego dziedzictwa w Polsce