Ordynans
Ordynans – żołnierz, zazwyczaj szeregowy lub podoficer, pozostający w dyspozycji oficera, do wszelkiego rodzaju posług pomocniczych (na przykład utrzymanie w czystości munduru i butów, przenoszenie przedmiotów, sprzątanie kwatery i tym podobne).
W armii rosyjskiej nazywano tych żołnierzy „dieńszczykami”[1.1], w cesarskim wojsku austriackim „foryś”[2], a w tworzącym się Wojsku Polskim pocztowymi (łącznikami)[1.2].
Od 1921 roku przyjęła się francuska nazwa ordonance[3], czyli ordynans[1.2]. W żargonie żołnierskim byli nazywani fajfusami lub chałujami (na kresach). W kawalerii i artylerii konnej funkcję tę pełnili luzacy[1.2]. Zgodnie z rozkazem Ministra Spraw Wojskowych nr 9 z 1921 roku na ordynansów wybierano żołnierzy o ograniczonej zdolności zdrowotnej do służby wojskowej[1.2]. Ordynansami zostawali przeważnie żołnierze z mniejszości narodowych, o niskim cenzusie wykształcenia, ale z dużym zasobem tak zwanej zaradności życiowej[1.3].
Szeregowcy ci pełnili posługi osobiste u oficerów i ich rodzin. Występowali w umundurowaniu, więc nie wypadało im niańczyć dzieci w miejscach publicznych, wozić je w wózkach oraz nosić „zakupy” za żonami kadry, myć garnków, prać bielizny i tym podobnych[1.3]. Służba ordynansa polegała na utrzymaniu w czystości ciała, ubrania i mieszkania oficera, budzeniu go, żywieniu oraz kładzeniu spać. W razie potrzeby był posłańcem, powiernikiem i kucharzem[1.3]. Ordynans kapelana był także ministrantem[1.4].
Dawniej określenie ordynans oznaczało również rozkaz, polecenie wydane podwładnym w wojsku lub urzędzie[4], stąd pojęcie „oficer ordynansowy”, czyli przekazujący rozkazy dowódcy.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- Franciszek Kusiak: Życie codzienne oficerów Drugiej Rzeczypospolitej.
- ↑ Słownik Wyrazów Obcych: foryś.
- ↑ SŁownik Wyrazów Obcych: ordynans z łac. ordinatio 'porządek' z ordinare 'porządkować' od ordo 'szereg; porządek'.
- ↑ Słownik języka polskiego pod redakcją Witolda Doroszewskiego.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Franciszek Kusiak: Życie codzienne oficerów Drugiej Rzeczypospolitej. Warszawa 1992: Państwowy Instytut Wydawniczy, s. 159–167. ISBN 83-06-02202-5.
