Przejdź do zawartości

Stanisław Rausz

Dodaj linki
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Stanisław Rausz
podpułkownik łączności podpułkownik łączności
Data i miejsce urodzenia

4 sierpnia 1896
Kraków

Data i miejsce śmierci

wiosna 1940
Kijów

Przebieg służby
Siły zbrojne

Wojsko Polskie

Jednostki

Kwatera Główna Armii „Prusy”

Stanowiska

dowódca łączności

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa

Odznaczenia
Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920–1941, trzykrotnie) Złoty Krzyż Zasługi (II RP)

Stanisław Władysław Rausz[a] (ur. 4 sierpnia 1896 w Krakowie, zm. wiosną 1940 w Kijowie) – podpułkownik łączności Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Syn Władysława i Marii z Zapałowiczów urodzony 4 sierpnia 1896 w Krakowie[1][b]. Absolwent c. k. II Wyższej Szkoły Realnej w Krakowie.

W czasie I wojny światowej walczył w szeregach plutonu telegraficznego II Brygady Legionów Polskich, a po kryzysie przysięgowym (lipiec 1917) w kompanii telegraficznej Polskiego Korpusu Posiłkowego[5][6]. 20 listopada 1918 jako sierżant aspirant oficerski został mianowany przez gen. Bolesława Roję chorążym służby łączności (telefon) z rangą od dnia 1 listopada 1918[7]. 18 marca 1919 jako podoficer byłych Legionów Polskich służący w Oddziale II Sztabu Generalnego został mianowany z dniem 1 marca 1919 podporucznikiem służby łączności[8]. Na początku 1920 pełnił służbę w kompanii telegraficznej nr 3. 2 lutego 1920 dowódca Okręgu Generalnego „Kielce” udzielił mu czterotygodniowego urlopu, „celem poratowania zdrowia po przebytym tyfusie plamistym, do Krakowa i Warszawy”[9]. Walczył w wojnie polsko-bolszewickiej. 21 grudnia 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu kapitana, w wojskach łączności, w grupie oficerów byłych Legionów Polskich[10].

1 czerwca 1921 pełnił służbę w Centrum Wyszkolenia Kobryń, a jego oddziałem macierzystym był 2 baon zapasowy telegraficzny[11]. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem od dnia 1 czerwca 1919 i 27. lokatą w korpusie oficerów łączności[12][13]. 1 grudnia 1924 został awansowany na stopień majora ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924[14]. Został przydzielony do 2 pułku łączności. Od 1923 jako oficer nadetatowy tej jednostki był szefem Szefostwa Łączności w Dowództwa Okręgu Korpusu Nr V w Krakowie[15][16]. W roku szkolnym 1925/1926 uczęszczał do Polskiej Szkoły Nauk Politycznych w Krakowie[17]. W czerwcu 1926 został przeniesiony do 5 samodzielnego batalionu łączności w Krakowie na stanowisko pełniącego obowiązki kwatermistrza[18]. W listopadzie 1927 został przydzielony do 9 Okręgowego Szefostwa Łączności w Brześciu nad Bugiem na stanowisko referenta[19]. W kwietniu 1928 został przeniesiony do 2 pułku łączności na stanowisko dowódcy II batalionu[20][21]. W ramach wprowadzonej wiosną 1929 nowej organizacji wojsk łączności został mianowany w randze majora pierwszym oficerem sztabu 3 Grupa Łączności w Przemyślu[22]. Jako kandydat do Wyższej Szkoły Wojennej odbył staż w 23 pułku artylerii polowej (5 czerwca – 7 sierpnia 1930) i 58 pułku piechoty (8 sierpnia – 15 września 1930), a następnie powołany na kurs próbny przy WSWoj. (15 października – 15 grudnia 1930)[23] jednak nie został zakwalifikowany do tej uczelni. 3 listopada 1931 minister spraw wojskowych wydał rozkaz w sprawie reorganizacji wojsk łączności[24]. W ramach przeprowadzonej reorganizacji Dowództwo 3 Grupy Łączności zostało zlikwidowane, a Stanisław Rausz został przeniesiony do dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr X z zachowaniem dotychczasowych dodatków służbowych[25][26]. W grudniu 1932 został przeniesiony do Dowództwa 1 Dywizji Piechoty Legionów w Wilnie na stanowisko szefa łączności[27]. W opinii za 1933 inspektor armii, gen. dyw. Daniel Konarzewski napisał o nim: „Fachowo taktycznie jak i technicznie bardzo dobrze wyszkolony. Pracowity i ambitny. Charakter wyrobiony. Doskonały organizator i pomocnik szefa sztabu. Na obecnem stanowisku bardzo dobry”[28]. Na stopień podpułkownika został awansowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1936 i 1. lokatą w korpusie oficerów łączności[29][30]. Później został mianowany dowódcą 1 batalionu telegraficznego w Zegrzu[31].

W czasie kampanii wrześniowej walczył na stanowisku dowódcy łączności Armii „Prusy”, a następnie Frontu Północnego[32][33]. Brał udział w walkach na Lubelszczyźnie.

Po agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939 na terenach wschodnich II Rzeczypospolitej został aresztowany przez Sowietów. Został przewieziony do więzienia przy ulicy Karolenkiwskiej 17 w Kijowie. Tam został zamordowany przez NKWD prawdopodobnie w maju 1940. Figuruje na tzw. Ukraińskiej Liście Katyńskiej pod poz. 89 na liście dyspozycyjnej nr 056/3, sporządzonej między 5 a 9 maja 1940, i poz. 2442 w wykazie akt osobowych aresztowanych, wysłanych do NKWD ZSRR[34]. Ofiary tej części zbrodni katyńskiej zostały pochowane na otwartym w 2012 Polskim Cmentarzu Wojennym w Kijowie-Bykowni.

Ordery i odznaczenia

[edytuj | edytuj kod]

Upamiętnienie

[edytuj | edytuj kod]

16 listopada 2011, w ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, przy Zespół Szkół Ekonomicznych nr 3 im. Eugeniusza Kwiatkowskiego w Krakowie został zasadzony Dąb Pamięci Stanisława Rausza[44][45].

Uwagi

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ W ewidencji Wojska Polskiego był określany jako „Stanisław Władysław Rausz” w 1923, następnie jako „Stanisław I Rausz” (1924, 1928, 1932), w celu odróżnienia od innego oficera o tym samym imieniu i nazwisku, a mianowicie Stanisława Rausza (ur. 20 sierpnia 1899), podporucznika piechoty rezerwy.
  2. ↑ W „Spisie ludności miasta Krakowa z r. 1910” figuruje Stanisław Rausz ur. 4 października 1894 w Krakowie, syn Władysława (ur. 1858), architekta, i Marii z Zapałowiczów (ur. 21 września 1867 we Lwowie). Tenże Stanisław Rausz miał dwie siostry: Marię (ur. 21 października 1892 w Krakowie) i Helenę (ur. 18 sierpnia 1896 we Lwowie)[2]. Maria Urszula Rausz (ur. 21 października 1892 w Krakowie) była urzędniczką administracji wojska, zatrudnioną na stanowisku starszego rejestratora i odznaczoną Brązowym Krzyżem Zasługi „za zasługi w służbie państwowej”[3][4].

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Rausz Stanisław. katyn.miejscapamieci.gov.pl. [dostęp 2026-09-03].
  2. ↑ Spis ludności 9 1910 ↓, s. 50–51, poz. 244.
  3. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-09-03].
  4. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 4 z 19 grudnia 1938, s. 12.
  5. ↑ Stanisław Rausz. Historja plutonu telegraficznego II Brygady Legjonów Polskich. „Przegląd Wojskowo-Techniczny”. 4 z. 6, s. 286–293, grudzień 1928. Warszawa.
  6. ↑ Janusz Cisek, Ewa Kozłowska, Łukasz Wieczorek: Rausch Stanisław. [w:] Słownik Legionistów Polskich 1914-1918 [on-line]. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2026-09-03].
  7. ↑ Rozkaz ↓, Nr 12 z 20 listopada 1918, s. 1.
  8. ↑ Dz. Rozk. Wojsk. Nr 36 z 1 kwietnia 1919, poz. 1148, jako Rausch.
  9. ↑ Rozkaz DOGen. Kielce ↓, Nr 8 z 2 lutego 1920, s. 3.
  10. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 8 stycznia 1921, s. 7.
  11. ↑ Spis oficerów 1921 ↓, s. 363.
  12. ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 256.
  13. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 968.
  14. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 885.
  15. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 94, 960.
  16. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 52, 877.
  17. ↑ Sprawozdanie koła uczniów i byłych uczniów Polskiej Szkoły Nauk Politycznych za rok 1925/6. Kraków: Nakładem Funduszu Naukowego, 1925, s. 9.
  18. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 5 czerwca 1926, s. 173.
  19. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 25 z 31 października 1927, s. 315.
  20. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 26 kwietnia 1928, s. 156.
  21. ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 613, 621.
  22. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 27 kwietnia 1929, s. 133.
  23. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 18 czerwca 1930, s. 235.
  24. ↑ Kozłowski 1964 ↓, s. 197.
  25. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932, s. 240.
  26. ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 268, 482.
  27. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 grudnia 1932, s. 425.
  28. ↑ Wykaz opini/aktów za 1933 rok gen. Konarzewskiego. [w:] Referat Personalny GISZ, sygn. 701/1/118, s. 190 [on-line]. Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce, 1933. [dostęp 2026-09-03].
  29. ↑ Rybka i Stepan 2021 ↓, s. 377.
  30. ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 262.
  31. ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 819.
  32. ↑ Wróblewski 1986 ↓, s. 46.
  33. ↑ Głowacki 1986 ↓, s. 337.
  34. ↑ Straceni na Ukrainie 1994 ↓, s. XIV, 78.
  35. ↑ M.P. z 1931 r. Nr 260, poz. 352 (ISAP).
  36. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 19 marca 1932, s. 196.
  37. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-09-03].
  38. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-09-03].
  39. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 94.
  40. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-09-03].
  41. ↑ M.P. z 1936 r. Nr 66, poz. 131 (ISAP).
  42. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 19 marca 1936, s. 2.
  43. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-09-03].
  44. ↑ Aktualności. zse-3.krakow.pl. [dostęp 2014-12-09].
  45. ↑ Uroczystości z udziałem Prezydenta Miasta i Kuratora Oświaty w Krakowie. katyn-pamietam.pl, 6 grudnia 2014. [dostęp 2014-12-09].

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Stanisław_Rausz&oldid=80627159”