Sława Przybylska
Sława Przybylska w latach 50. | |
| Imię i nazwisko |
Stanisława Przybylska-Krzyżanowska |
|---|---|
| Pseudonim |
Sława Przybylska |
| Data i miejsce urodzenia |
2 listopada 1931 |
| Instrumenty | |
| Typ głosu | |
| Zawód | |
| Aktywność |
od 1956 |
| Wydawnictwo | |
| Powiązania | |
| Współpracownicy | |
| Janusz Tylman | |
| Odznaczenia | |
| Strona internetowa | |
Stanisława (Sława) Przybylska-Krzyżanowska (ur. 2 listopada 1931 w Międzyrzecu Podlaskim) – polska piosenkarka i aktorka.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Rodzina i edukacja
[edytuj | edytuj kod]Urodziła się 2 listopada 1931[1][2] (część źródeł podaje rok 1932[3]) w Międzyrzecu Podlaskim, jako córka Józefa i Marianny Przybylskich. Miała starszego o sześć lat brata i starszą o dwa lata siostrę, Zofię. W 1939 ukończyła pierwszą klasę szkoły powszechnej w Międzyrzecu Podlaskim.
Po wybuchu II wojny światowej wraz z siostrą ukrywała się we wsi Puchacze k. Drelowa. Jako dziecko była świadkiem wielu dramatycznych wydarzeń wojny, m.in. licznych morderstw ludności żydowskiej. W trakcie wojny jej ojciec został zamordowany, a brat wywieziony na przymusowe roboty. W czasie okupacji niemieckiej dorywczo uczęszczała na zajęcia do małej wiejskiej szkółki w Międzyrzecu[3].
Po wojnie ukończyła jedną klasę gimnazjum w okolicach Międzyrzeca Podlaskiego. Następie opuściła rodzinne strony, by kontynuować naukę w Domu Młodzieży w Krzeszowicach, z których wkrótce przeprowadziła się do Warszawy i ukończyła Państwowe Liceum Sztuk Plastycznych. Za namową koleżanek rozpoczęła studia w Szkole Głównej Służby Zagranicznej na wydziale handlu zagranicznego, które przerwała po trzech latach z uwagi na znudzenie kierunkiem[3]. W tym czasie dużo śpiewała, prowadziła chóry, tercety i udzielała się amatorsko[4].
Kariera zawodowa
[edytuj | edytuj kod]17 lutego 1956 zadebiutowała na scenie w obsadzie spektaklu Czarna przegrywa, czerwona wygrywa w Studenckim Teatrze Satyryków[5][3]. 2 czerwca tego samego roku weszła w skład obsady kolejnego spektaklu STS-u, Agitka[6]. Jeszcze w czasie studiów założyła tercet żeński Syrenki[3].

W 1957 po wykonaniu piosenki „Luna” zwyciężyła w konkursie piosenkarskim organizowanym przez Władysława Szpilmana, którego celem było wyłonienie młodych talentów, a następnie szkolenie ich w studiu piosenkarskim Polskiego Radia w Warszawie. Zwycięstwo w konkursie zapewniło jej rozgłos i możliwość pierwszych profesjonalnych nagrań radiowych i płytowych. W telewizyjnym wydaniu konkursu jako jedyna otrzymała maksymalną liczbę punktów od wszystkich jurorów (Jerzy Waldorff, Stefania Grodzieńska, Lidia Wysocka). W tamtym czasie pobierała nauki śpiewu u profesor Wandy Wermińskiej i występowała w Teatrze Stodoła. Dzięki piosence „Pamiętasz, była jesień”, którą nagrała do filmu Wojciecha Jerzego Hasa Pożegnania (1958), zdobyła ogromną popularność i stała się nową najpopularniejszą piosenkarką w kraju[4][7]. W tym samym roku nagrała swoją pierwszą płytę długogrającą pt. Stare a niezapomniane piosenki, na której zarejestrowała przedwojenne przeboje filmowe[8]. W tym samym roku wydała jeszcze trzy minialbumy, na których umieściła swoje przeboje, m.in. „Gorącą nocą”, „Samotna harmonia” i „Jarzębina czerwona”[9]. W 1959 wydała album pt. Melodie o zmroku, na której umieściła piosenkę „Pamiętasz, była jesień”[10]. Od tamtego czasu rozpoczęła regularne występy w radio i telewizji oraz odbyła wiele zagranicznych tras koncertowych[3]. W 1959 premierę miał film Władysława Forberta i Jerzego Gruzy Sława Przybylska. Koncert telewizyjny[11].
W 1961 za wykonanie piosenki „Kuglarze” zajęła drugie miejsce na 1. Międzynarodowym Festiwalu Piosenki w Sopocie[12], na którym zaśpiewała także piosenki „Kiedy kwitną czereśnie” i „Jeszcze dziś”[12]. W 1964 zagrała recital na 2. Krajowym Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu[13]. Na początku lat 60. wylansowała swoje kolejne przeboje: „Okularnicy”, „Na Francuskiej”, „Widzisz mała”, „Siedzieliśmy na dachu” i „Miłość w Portofino”[9]. W 1964 wydała pierwszy album z serii Ballady i piosenki, w ramach której wydała trzy płyty zawierające nowe przeboje z jej repertuaru[14][15][16]. Od 1963 występuje z recitalami pieśni Żydów polskich[3].
W latach 70. wydała cztery płyty[9]. Intensywnie zaangażowała się wtedy w działalność teatralną. W latach 1974–1981 występowała w Teatrze Stara Prochownia i gościnnie w Piwnicy pod Baranami, gdzie z gitarą śpiewała piosenki w języku polskim i jidysz. W latach 1976–1978 oraz 1982-1987 występowała jako piosenkarka i aktorka w warszawskich teatrach: na Targówku, Syrena, Buffo i Żydowskim[3]. W 1980 wystąpiła na 16. Festiwalu Piosenki Radzieckiej w Zielonej Górze[17]. W 1983 wspólnie z Jerzym Połomskim i Alibabkami nagrała album pt. Marii chwałę śpiewać będziem – Jubileusz 600-lecia Jasnej Góry[18].

Od lat. 90. nagrała siedem płyt[9]. W latach 1991–1998 mieszkała w Szczawnicy, gdzie pełniła funkcję przewodniczącej Stowarzyszenia Literacko-Artystycznego im. Czesława Miłosza. W latach 1996–2000 była organizatorką i kierownikiem artystycznym Międzynarodowych Festiwali Słowa. W 2001 ogłosiła zakończenie kariery artystycznej, lecz okazjonalnie występowała w telewizji i na estradzie[3]. Od 2023 ponownie koncertuje, współpracując z pianistą i kompozytorem Januszem Tylmanem[19]. Również w 2023 wydała singiel „Tańcząca brzoza”[20], a w 2024 – „Tam w ogrodach” w duecie z Michałem Wiśniewskim[21]. W 2025 ogłosiła zbiórkę na potrzeby nagrania i wydania nowego albumu i w tym samym roku ukazał się pierwszy singiel promujący wydawnictwo, którego wydanie zapowiedziano na rok 2026[22][23].
W 2024 powstała Fundacja imienia Sławy Przybylskiej „Sława”, która koncentruje się na wspieraniu seniorów i osób wykluczonych społecznie[24]
W kwietniu 2026 w podcaście „Kayah zaprasza” na YouTube’owym kanale radia RMF Classic zapowiedziała zakończenie działalności estradowej z końcem tego roku[25][26].
Życie prywatne
[edytuj | edytuj kod]W 1953 wyszła za Jerzego Kostarczyka, z którym ma córkę Blankę[27]. Od 1964 do jego śmierci jej mężem był Jan Krzyżanowski (1935–2022)[28], aktor i dyrektor Stołecznej Estrady i Teatru na Targówku[29][30]. Z drugim mężem mieszkała w Szczawnicy[31], później przeprowadziła się do Otwocka.
Dyskografia
[edytuj | edytuj kod]- Albumy studyjne
- 1958 – Stare a niezapomniane piosenki
- 1959 – Melodie o zmroku
- 1960 – Tylko dla zakochanych
- 1962 – Recital piosenek
- 1964 – Ballady i piosenki
- 1965 – Ballady i piosenki (2)
- 1966 – Ballady i piosenki (3)
- 1968 – Nie zakocham się
- 1969 – Koncert życzeń
- 1970 – U brzegów Candle Rock
- 1972 – Sława Przybylska
- 1973 – Jak z dawnych lat
- 1979 – Związek przyjacielski
- 1992 – Rodzynki z migdałami
- 1992 – Minuty nadziei
- 1993 – Ałef-Bejs
- 2006 – W noc Betlejemską
- 2006 – Modlitwy poetów
- 2015 – Mój Okudżawa
- 2017 – Pamiętasz...
- 2026 – Pieśni poetów żydowskich
Filmografia (obsada aktorska)
[edytuj | edytuj kod]- 1958 – Popiół i diament (reż. Andrzej Wajda) – jako piosenkarka, wykonanie piosenki Czerwone maki na Monte Casino
- 1960 – Zezowate szczęście (reż. Andrzej Munk) – jako piosenkarka, wykonanie piosenki Kriegsgefangenenpost
- 1960 – Niewinni czarodzieje (reż. Andrzej Wajda) – jako piosenkarka, wykonanie piosenek
Ordery i odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2000)
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1982)
- Złoty Krzyż Zasługi (1974)
- Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2011)[32]
- Medal Pamiątkowy „Pro Masovia” (2012)[33]
- Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1979)
- Złota Odznaka honorowa m. st. Warszawy „Za Zasługi dla Warszawy” (1972)[34]
- Odznaka Honorowa „Zasłużony dla Mazowsza” (2025)[35][36]
Źródło[3]:.
Nagrody i wyróżnienia
[edytuj | edytuj kod]- Honorowy Obywatel Miasta Międzyrzec Podlaski (2007)[37]
- Diamentowy Mikrofon (2015)[38]
- Honorowy Obywatel Miasta Krzeszowice (2016)[39]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Strona główna [online], Sława Przybylska [dostęp 2025-05-04].
- ↑ Sława Przybylska – Urząd Miasta Międzyrzec Podlaski [online], www.miedzyrzec.pl [dostęp 2025-05-04].
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Sława Przybylska | Życie i twórczość | Artysta [online], Culture.pl [dostęp 2025-03-23].
- 1 2 Notacje – Sława Przybylska. Oficjalna strona – Sława Przybylska 2025-03-22. [dostęp 2025-03-23].
- ↑ Czarna przegrywa czerwona wygrywa, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (baza wiedzy: Przedstawienia) [dostęp 2025-03-23].
- ↑ Agitka, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (baza wiedzy: Przedstawienia) [dostęp 2025-03-23].
- ↑ Pamiętasz, była jesień. Sława Przybylska. Nuty, tekst – 3549559569 – oficjalne archiwum Allegro [online], archiwum.allegro.pl [dostęp 2025-03-23].
- ↑ Czekaj... [online], www.kppg.waw.pl [dostęp 2025-03-23].
- 1 2 3 4 kppg: Sława Przybylska [online], www.kppg.waw.pl [dostęp 2025-03-23].
- ↑ Czekaj... [online], www.kppg.waw.pl [dostęp 2025-03-23].
- ↑ FilmPolski.pl [online], FilmPolski [dostęp 2025-03-23].
- 1 2 Uczestnicy SF '61 – sopot festival – Bałtycka Agencja Artystyczna Bart [online], web.archive.org, 2 lutego 2015 [dostęp 2025-03-23] [zarchiwizowane z adresu 2015-02-02].
- ↑ Sława Przybylska „Hava Nagila” – Opole 64. FestiwaloveOpole 2019-02-20. [dostęp 2025-03-23].
- ↑ Czekaj... [online], www.kppg.waw.pl [dostęp 2025-03-23].
- ↑ Czekaj... [online], www.kppg.waw.pl [dostęp 2025-03-23].
- ↑ Czekaj... [online], www.kppg.waw.pl [dostęp 2025-03-23].
- ↑ Fotokarta / Nasze zbiory / Kolekcje / Czerwiec 1980, Zielona Góra, Polska. Sława Przybylska w czasie występu na XVI Festiwalu Piosenki Radzieckiej w Zielonej Górze. Fot. Romuald Broniarek, zbiory Ośrodka KARTA [online], foto.karta.org.pl [dostęp 2025-03-23].
- ↑ Czekaj... [online], www.kppg.waw.pl [dostęp 2025-03-23].
- ↑ https://www.facebook.com/p/S%C5%82awa-Przybylska-100063943410196/?locale=pl_PL.
- ↑ Sława Przybylska -Tańcząca brzoza 2023. Oficjalna strona – Sława Przybylska 2023-11-10. [dostęp 2025-03-23].
- ↑ Tam w ogrodach – Michał Wiśniewski & Sława Przybylska. Michał Wiśniewski 2024-11-24. [dostęp 2025-03-23].
- ↑ Sława Przybylska: ‘Turkaweczki’ – Zwiastun Nowego Albumu ‘Pieśni Poetów Żydowskich’ na 2026. Oficjalna strona – Sława Przybylska 2025-11-09. [dostęp 2025-12-10].
- ↑ l, Zrzutka: Sława Przybylska – Nowy album | Krzysztof Rydzelewski | zrzutka.pl [online], zrzutka.pl [dostęp 2025-03-23].
- ↑ Fundacja Sławy Przybylskiej SŁAWA [online] [dostęp 2025-12-01].
- ↑ 70 lat na scenie i co dalej? Sława Przybylska w rozmowie z Kayah. RMF Classic 2026-04-25. [dostęp 2026-04-26].
- ↑ Marcjanna Maryszewska, Sława Przybylska kończy karierę? 94-letnia legenda zaskakuje decyzją | Viva.pl [online], viva.pl, 1 maja 2026 [dostęp 2026-05-08].
- ↑ Los nie szczędził jej dramatów. Tak wyglądało życie Sławy Przybylskiej. viva.pl, 2022-11-02. [dostęp 2023-06-25].
- ↑ To dla niej bardzo trudne chwile, „Życie na Gorąco”, 49/2022, 8 grudnia 2022, s. 6.
- ↑ F. Gańczak, Filmowcy w matni bezpieki, przedm. A. Paczkowski, Prószyński i Spółka, Warszawa 2011, s. 263. ISBN 978-83-7648-714-4.
- ↑ Jan Krzyżanowski, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (baza wiedzy: Autorzy) [dostęp 2021-04-08].
- ↑ Krystyna Gucewicz: Dlaczego się kochają, czyli życie na różowo. Wydawnictwo Zetdezet, 1995, s. 229. ISBN 83-85056-40-8.
- ↑ Lista laureatów Medalu Zasłużony Kulturze Gloria Artis – Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego – Portal Gov.pl [online], Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego [dostęp 2025-03-23].
- ↑ Pro Masovia – 2012 r. / Samorząd Województwa Mazowieckiego [online], archiwum.mazovia.pl [dostęp 2025-03-23].
- ↑ Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, nr 7, poz. 31, 30 kwietnia 1972, s. 10.
- ↑ XI sesja Sejmiku Województwa Mazowieckiego. mazovia.pl, 19 marca 2025. [dostęp 2025-04-04].
- ↑ Znani artyści estrady uhonorowani. mazovia.pl, 2 kwietnia 2025. [dostęp 2025-04-04].
- ↑ Sława Przybylska – Urząd Miasta Międzyrzec Podlaski [online], www.miedzyrzec.pl [dostęp 2025-03-23].
- ↑ Laureaci 52. KFPP 2015 | www.Opole.pl [online], web.archive.org, 12 czerwca 2018 [dostęp 2025-03-23] [zarchiwizowane z adresu 2018-06-12].
- ↑ Sława Przybylska honorową obywatelką Krzeszowic [online], przelom.pl [dostęp 2025-03-23].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Ryszard Wolański: Leksykon polskiej muzyki rozrywkowej. Warszawa 1995: Agencja Wydawnicza Morex, s. 170–171. ISBN 83-86848-05-7.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Sława Przybylska w bazie filmpolski.pl
- Sława Przybylska na zdjęciach w bazie Filmoteki Narodowej „Fototeka”
- Sława Przybylska w bazie Filmweb
- Absolwenci Szkoły Głównej Służby Zagranicznej
- Honorowi obywatele Międzyrzeca Podlaskiego
- Laureaci Festiwalu Piosenki Żołnierskiej
- Ludzie urodzeni w Międzyrzecu Podlaskim
- Ludzie związani z Krzeszowicami
- Ludzie związani z Otwockiem
- Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita)
- Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa)
- Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa)
- Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”
- Odznaczeni Odznaką Honorową „Zasłużony dla Mazowsza”
- Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi dla Warszawy”
- Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury”
- Wyróżnieni Medalem Pamiątkowym „Pro Masovia”
- Polskie wokalistki
- Urodzeni w 1931
- Wokaliści jidysz