mykoplasma (seksuelt overført infeksjon)

Førekomsten i Noreg er ukjend. Mykoplasma er ikkje ein meldepliktig sjukdom. Det føreligg få studiar som ser på førekomsten av mykoplasma i Noreg.

Årsaka til sjukdomen er infeksjon med bakterien Mycoplasma genitalium. Bakterien blir overført ved direkte kontakt mellom slimhinner og bakteriar, ved vaginalt eller analt samleie. Det er ikkje vist om Mycoplasma genitalium kan overførast ved oralsex.

For dei aller fleste vil det vere ufarleg å ha bakterien. Kroppen kan kvitte seg med den på eiga hand.

Bakterien overlever berre kort tid andre stader enn på slimhinner, og smittar difor ikkje via handtrykk, handkle eller toalettsete.

Tida det tek frå ein blir smitta med mykoplasma til ein får symptom (inkubasjonstida) er usikker. Symptoma kjem truleg 1–2 veker etter smitte, men det kan òg gå lenger tid før dei oppstår. Mange får ingen symptom.

Dei vanlegaste symptoma og teikna er:

• urinrøyr: svie/smerte ved vasslating (dysuri), utflod frå urinrøyret
• skjede: auka mengde utflod med endra farge, svie eller smerter ved samleie
• bløding etter samleie eller utanom menstruasjon (metroragi)
• anus: kløe og svie eller smerter, utflod

Det er tilrådd å berre teste personar med symptom som ein ikkje finn anna årsak til. For sikkert prøvesvar bør det gå minimum 14 dagar frå mistenkt smittetidspunkt til prøven blir teken. Det er helsepersonell som avgjer om det er indikasjon for å ta mykoplasmaprøve.

Indikasjonane for å teste for Mycoplasma genitalium er:

• symptom og/eller teikn som kan passe med infeksjon i urinrøyret (uretritt) eller livmorhalsen (cervicitt) og negative prøver for klamydia og gonoré
• bekkeninfeksjon og betennelse i bitestiklane (epididymitt)
• dersom noverande seksualpartnar har fått påvist infeksjon med Mycoplasma genitalium
• før kirurgisk abort

Prøvematerialet er det same som for klamydiaprøve. Frå penis kan ein ta urinprøve. Frå skjeden kan ein ta test med pinneprøve. Prøvepinne blir òg brukt til å ta prøve frå anus.

Kondom vernar mot smitte. Det er ingen vaksine mot mykoplasma.

Det er berre personar med påvist mykoplasmainfeksjon og symptom frå underlivet som skal ha behandling. Dersom ein ikkje har symptom, er det ikkje nødvendig med behandling, sjølv om ein har påvist mykoplasma.

Infeksjonen blir behandla med antibiotika. Dei fleste får tablettbehandling i fem dagar. Behandlinga er ikkje alltid effektiv grunna antibiotikaresistens. I nokre tilfelle blir bakteriane testa for resistens mot den vanlegaste antibiotikabehandlinga før ein startar behandling. Ved resistens vert det brukt eit anna antibiotikum i sju dagar.

Dersom symptoma ikkje går over, er det tilrådd å ta kontrollprøve tidlegast 3 veker etter avslutta behandling.

Mykoplasma er ikkje definert som ein allmennfarleg smittsam sjukdom. Pasienten må sjølv betale for undersøking, behandling og kontroll.

Det føreligg lite kunnskap om korleis tilstanden utviklar seg utan behandling. For dei aller fleste vil det vere ufarleg å bli smitta med bakterien.

Hos kvinner er det framleis usikkert i kva grad bakterien kan vere årsak til infeksjon i livmor, eggleiarar, eggstokkar og bekken. Det er også usikkert om ein mykoplasmainfeksjon kan gje seinfølgjer som infertilitet og kroniske smerter i underlivet.

Det er også usikkert i kva grad bakterien kan føre til betennelse i bitestiklane eller prostata og om infeksjonen har innverknad på fertilitet hos menn.

• seksuelt overførte infeksjonar
• mykoplasmalungebetennelse

• Sex og samfunn: Mykoplasma – pasientinformasjon
• Folkehelseinstituttet: Mykoplasmainfeksjon, genital – handbok for helsepersonell