Rand Water
Hore loo yaqaanay | Rand Water Board |
|---|---|
| Shirkada | Adeegga Biyaha |
| La aasaasay | 8 Maajo 1903 gudaha Johannesburg, Koonfur Afrika |
| Xarunta | Glenvista, Gauteng , Koonfur Afrika |
Dadka muhiimka ah | Matshidiso Hashatse (Guddoomiyaha) Sipho Mosai (Maamulaha Guud) |
| Alaabta | Biyo la cabi karo oo badan |
| Adeegyada | Maareynta kaabayaasha iyo nidaamka kaydinta, nadiifinta biyaha, fayadhowrka guud, maareynta tayada biyaha, iyo falanqaynta biyaha |
| Dakhliga | |
| |
| Dhamaan hantida |
|
| Iska leh | Wasaaradda Biyaha iyo Fayadhowrka |
| Website | www.randwater.co.za |
Rand Water (oo horay loogu yiqiinay Rand Water Board) waa adeeg biyo oo u dhashay dalka Koonfur Afrika kaas oo siiya biyo la cabi karo gobolka Gauteng iyo meelo kale oo dalka ka mid ah, waana adeegga biyaha ugu weyn ee Afrika. Biyaha waxaa laga soo saaraa ilo badan waxaana la nadiifiyaa ka dibna loo qaybiyaa warshadaha, macdanta, iyo degmooyinka maxalliga ah, sidoo kale waxay ku lug leedahay fayadhowrka biyaha wasakhaysan.
Taariikhda
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Witwatersrand waxay ku taallaa Koonfur Afrika ee Highveld, waxayna ka kooban tahay inta badan dhul daaqsimeed leh roobab xagaaga ah oo celcelis ahaan sannadkii ay ku hooraan 784mm.[1]:210 Mawjadda Witwatersrand waxay fidsan tahay 96 km oo ka bilaabma bari ilaa galbeed iyadoo webiyada waqooyi ka xiga mawjadda ay u qulqulaan waqooyi ilaa Limpopo iyo ilaa Badweynta Hindiya, halka webiyada koonfurta ka xiga mawjadda ay u qulqulaan koonfur ilaa Vaal iyo Webiga Orange iyo ilaa Badweynta Atlaantik.[1]:210 Webiyada ku yaalla Witwatersrand waxay u muuqdeen inay qallalaan xilliga jiilaalka, sidaas darteedna waxay ahaayeen ilo biyo oo liita iyo dhul qallalan oo leh dhul daaqsimeed iyo ciid ku habboon xoolaha iyo dhaqashada idaha ka hor inta aan la helin dahabka.[1]:210
Dahab ayaa laga helay Witwatersrand intii lagu jiray Maarso 1886, dhowr bulshona si dhakhso ah ayay uga kaceen teendhooyin ilaa tuulooyin, magaalooyin, ugu dambayntiina waxay noqdeen magaalo la yiraahdo Johannesburg.[1]:213 Maadaama ay ku taallay biyo-mareenka laba nidaam oo webi, aaggu had iyo jeer wuxuu lahaa biyo yari loogu talagalay warshadaha iyo bulshada koraysa.[1]:214 Ka dib Dagaalkii Labaad ee Anglo-Boer (1899–1902), dawladda Ingiriisku waxay la wareegtay maamulka Transvaal Colony iyadoo loo baahnaa in dib loo soo celiyo macdan qodista dahabka heerarkii ka hor dagaalka. Maamulka Transvaal wuxuu go'aansaday inuu dhexeeyo maareynta khayraadka biyaha ee Witwatersrand, waxaana la sameeyay Guddiga Biyaha ee Rand (Rand Water Board) 8-dii Maajo 1903 iyadoo la hirgelinayo Xeerka Lagu Daray Guddiga Biyaha ee Rand No. 32.[1]:217[2]
Guddigu wuxuu ka koobnaan lahaa kow iyo toban xubnood oo ay ku taliyeen Guddoomiyaha Transvaal Colony, Golaha Magaalada Johannesburg, Rugta Macdanta, iyo degmooyinka kale ee xilligaas, wuxuuna isku dari lahaa dhammaan shirkadaha kale ee biyaha siinayay ilaa wakhtigaas.[2][3]:416 Kow iyo tobankii xubnood ee ugu horreeyay waxay ka koobnaayeen shan xubnood oo ka socda Rugta Macdanta, saddex ka socda degmada Johannesburg, mid ka socda Germiston/Boksburg, mid ka socda Springs, iyo mid ka socda Krugersdorp/Roodepoort.[4]:56 Waxay hawlgallada bilaabi lahayd 1905.[2] Xubinnimadu waxay markii dambe u korodhay 34 markii Benoni ay ku biirtay 1906, Tareenada 1914, Brakpan 1920, Randfontein 1929, Nigel 1935, iyo Pretoria iyo Vereeniging 1944.[4]:56
Ilaha Biyaha
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Ilaha biyaha ee ugu horreeyay ee magaalada sii koraysa ee Johannesburg waxaa laga helay saddex spruits ama durdur, mid ka mid ah spruit oo ku yaalla Fordsburg kaas oo weli ku qulqula dhinaca galbeed ee Commissioner Street, durdur la yiraahdo Natalspruit oo ku yaalla dhinaca bari ee Commissioner Street oo u dhow Jeppestown, iyo il ku taalla mawjadda Parktown halkaas oo Isbitaalka Guud ee Johannesburg uu ku yaallo.[2][4]:52
Sida macdanta iyo magaaladu u fidayeen, baahidu way korodhay waxaana la sameeyay laba urur si ay u siiyaan biyo. Shirkadda Biyaha ee Braamfontein oo leh laba ceel oo ku yaalla gobolka Parktown ayaa siisay magaalada, iyo Vierfontein Syndicate oo siiyay biyo macdan qodista iyo cabbitaanka, halka deeqdii ugu horreysay ee lagu siiyo biyo ay timid iyada oo loo marayo Sivewright Concession ee 1887 oo aasaastay Shirkadda Biyaha iyo Sahaminta Johannesburg (Johannesburg Waterworks and Exploration Company).[2] James Sivewright waxaa la siiyay deeqda Jamhuuriyadda Koonfur Afrika (ZAR) si ay u siiyaan biyo magaalada Johannesburg, laakiin deeqdu kuma qasbayn shirkadiisa inay siiso.[4]:52 Sannadkii 1889, Sivewright wuxuu iibiyay deeqdiisii Shirkadda Biyaha, Hantida iyo Sahaminta Johannesburg Limited, oo ay lahayd Barney Barnato.[4]:52
Shirkaddu waxay markaas dhistay biyo-xireen goob ku taalla Doornfontein oo hadda ah halka uu ku yaallo Garoonka Ellis Park ka dibna waxay biyaha u soo saartay biyo-kayd ku yaalla mawjadda ka sarreysa Saratoga Avenue ee ku taalla geeska Harrow Road, sahaydan ku tiirsan cuf-jiidadka waxaa la sheegay inay bixisay 3,409,569 litir intii lagu jiray xilliga roobka.[4]:53 Dadka magaalada, oo xilligaas ay maamulaysay Guddiga Nadaafadda, ayaa la codsaday 1892-kii inay ka hadlaan la'aanta sahayda biyaha ku filan iyo qiimaheeda, 15s gallonkiiba iyo 5s bishiiba cabbirka.[4]:53 Shirkadda Biyaha ee Johannesburg ayaa la sheegay inay siinaysay 4,091,400 litir maalintii 1895, laakiin waxay ahayd inay isticmaasho dameerro iyo gaari-gacmeedyo si ay ugu qaadaan biyaha qaybaha sare ee magaalada intii lagu jiray abaar sannadkaas, dhammaan biyuhuna weli waa inay ahaayeen kuwo la karkariyo ka hor inta aan la isticmaalin.[4]:53
Dawladda ZAR ayaa magacawday guddi baaritaan isla sannadkaas si ay u baaraan mustaqbalka sahayda biyaha iyo tayadeeda.[4]:54 Guddigu wuxuu dhiibay talo ah in maareynta sahayda biyaha ay gacanta ku hayso maamul dadweyne, laakiin taasi ma dhicin ka hor inta aanu dagaalku dillaacin 1899, Dagaalkii Labaad ee Boer.[4]:54 Sannadkii 1898, Shirkadda Biyaha ee Johannesburg waxay qodday ceelal ku yaalla beer Zuurbekom (oo ku taalla duleedka Lenasia; 26°18′04″S 27°48′49″E / 26.30104°S 27.81350°E), kaas oo ka hooseeya uu jiray biyo-kayd dabiici ah oo dhan 466 km² kaas oo ugu dambayntiina soo saari lahaa 34,095,000 litir maalintii.[4]:54 Sannadkii 1899, Zuurbekom Pumphouse waxaa dhistay Shirkadda Sahaminta iyo Hantida Johannesburg, welina waa mid shaqeeya. Ujeeddadeedu waxay ahayd inay soo saarto oo ay siiso biyaha dhagaxyada dolomite ee ka hooseeya dhulka ballaaran ee qoyan ee Witwatersrand-ka Dhexe.[5] Sannadkii 1975, waxaa loogu dhawaaqay Taallo Qaran, ka dibna waxaa loo beddelay Goobta Dhaxalka ee Gobolka sannadkii 2000.[6]
Sannadkii 1901, ciidamada Ingiriisku waxay gacanta ku hayeen Johannesburg, in kasta oo dagaalku ka sii socday meelo kale, fikradda ah in hay'ad dadweyne ay maamusho sahayda biyaha ayaa dib loo soo nooleeyay iyada oo la samaynayo golaha degmada, bishii Nofeembarne waxaa la sameeyay guddi baaritaan.[4]:55 Guddiga Sahayda Biyaha ee Witwatersrand waxaa la sameeyay 4 Nofeembar 1901, ka dib saddex biloodna waxay ku taliyeen in la sameeyo Guddiga Biyaha ee Rand ee dadweynaha si ay ugu siiyaan biyo magaalooyinka iyo macdanta Witwatersrand laga bilaabo Springs ee bari iyo Randfontein ee galbeed.[4]:55
Iyadoo la samaynayo Guddiga Biyaha ee Rand, ceelal ayaa laga qoday sariirta webiga ee Klip River, laakiin 1914, Guddigu wuxuu go'aansaday inuu dhiso barrage ku yaalla Webiga Vaal 64 km oo koonfur ka xiga Johannesburg oo leh Xarunta Bamgareynta Vereeniging oo la furay 27 Luulyo 1923-kii uu furay Guddoomiyaha Guud.[1]:217[2][4]:56 Biyaha waxaa lagu soo mariyay tuubooyin 137 cm ah oo ka yimid barrage-ka oo jooggiisu ahaa 1,432m ilaa dhererka 1828m ee Witwatersrand.[4]:56 Biyo badan ayaa weli loo baahnaa, 1937-kiina Vaal Dam waxaa la dhammaystiray 80 km koonfur-bari ka xiga Johannesburg.[1]:217[2]
Mashruuca xiga ee weyn wuxuu ahaa Lesotho Highlands Water Project sannadkii 1998 kaas oo arkay dhismaha dhowr biyo-xireen oo waaweyn iyo tuubooyin u qaada biyaha Lesotho ilaa Vaal Dam ee Koonfur Afrika.[2]
Nidaamka Sahayda
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Rand Water waxay siisaa biyo la cabi karo degmooyinka magaalada iyo kuwa maxalliga ah, warshadaha, iyo macdanta Gauteng, iyo qaybo ka mid ah gobollada Mpumalanga, Free State, iyo North West.[7] Rand Water waxay leedahay shabakad biyo ah oo dhan 3 500 km oo tuubooyin ah, 60 biyo-kayd ah, waxayna siisaa 4 520 milyan oo litir oo biyo ah maalin kasta macaamiisheeda kala duwan.[8][2] Xarunteedu waxay ku taallaa xaafadda Glenvista.[7]
Tixraacyo
[wax ka badal | wax ka badal xogta]- 1 2 3 4 5 6 7 8 Petterson, Donald R. (Luulyo 1951). "Witwatersrand waa Beel Macdan-qodasho oo Dahab ah oo Gaar ah". Economic Geography. 27 (3): 209–221. doi:10.2307/141095. JSTOR 141095.
{{cite journal}}: Check date values in:|date=(help) - 1 2 3 4 5 6 7 8 9 "Rand Water". Rand Water. Archived from the original on 2015-05-16. Retrieved 24 Maajo 2015.
- ↑ Manson, Edward; Bisschop, W.R (1905). "Koonfur Afrika". Journal of the Society of Comparative Legislation. 6 (1): 391–417. JSTOR 752054.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Leyds, Gerald Anton (1964). Taariikhda Johannesburg: Sannadihii Hore. Nasional Boekhandel. p. 318.
- ↑ McCarthy, T. S.; Arnold, V.; Venter, J.; W. N., Ellery (2007-09-01). "Burburka dhulka qoyan ee Klip River ee Johannesburg" (PDF). South African Journal of Science: 391–397. Archived from the original (PDF) on 2022-06-15 – via Academy of Science of South Africa.
- ↑ "9/2/262/0013 | SAHRA". SAHRA. Archived from the original on 2023-07-11. Retrieved 2023-07-11.
- 1 2 "Rand Water". Bloomberg Business. Retrieved 24 Maajo 2015.
- ↑ "Rand Water Warbixinta Sannadlaha ah ee Isku-dhafan 2023" (PDF).
