Operacioni Popeye
Operacioni Popeye (Project Controlled Weather Popeye / Motorpool / Intermediary-Compatriot) ishte një program tepër sekret për modifikimin e motit në Azinë Juglindore që zgjati nga viti 1967 deri në vitin 1972.[1] Operacioni i mbjelljes së reve gjatë Luftës së Vietnamit u zhvillua nga 20 marsi 1967 deri më 5 korrik 1972, në përpjekje për të zgjatur sezonin e musoneve, veçanërisht mbi zonat e rrugës së Ho Chi Minh. Operacioni u përdor për të shkaktuar shi dhe për të zgjatur sezonin e musoneve në mbështetje të përpjekjeve të qeverisë së Shteteve të Bashkuara në lidhje me luftën në Azinë Juglindore.
Operacioni mbolli retë me jodur argjendi dhe jodur plumbi, duke e zgjatur sezonin e musoneve me një mesatare nga 30 deri në 45 ditë në zonat e ndikuara. Shiu i vazhdueshëm ngadalësoi trafikun e kamionëve aq shumë sa operacioni u konsiderua një sukses relativ. Megjithatë, shiu që rezultoi dhe përmbytjet pasuese të lumit Song Con aty pranë shkaktuan transferimin e të burgosurve të luftës nga kampi i burgut Son Tay, duke shpallur kështu dështimin e Operacionit Bregu i Fildishtë .
Ish-Sekretari i Mbrojtjes i SHBA-së, Robert S. McNamara, ishte në dijeni të kundërshtimeve që komuniteti shkencor kombëtar mund të ngrinte, por deklaroi në një memo drejtuar Presidentit se kundërshtime të tilla nuk kishin qenë në të kaluarën një bazë për parandalimin e aktiviteteve ushtarake që konsideroheshin në interes të sigurisë kombëtare të Shteteve të Bashkuara.
Programi i modifikimit kimik të motit u zhvillua mbi Tailandë e pastaj në Kamboxhia, Laos dhe Vietnam dhe dyshohet se u sponsorizua nga Sekretari i Shtetit Henry Kissinger dhe CIA pa autorizimin e Sekretarit të Mbrojtjes Melvin Laird, i cili ia kishte mohuar kategorikisht Kongresit se një program i modifikimit të motit i përdorur si armë taktike kishte ekzistuar ndonjëherë.[2]
Objektivat
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Objektivi i Operacionit Popeye ishte rritja e reshjeve në zona të zgjedhura me kujdes, për t'i mohuar armikut vietnamez, përkatësisht kamionëve të furnizimit ushtarak, përdorimin e rrugëve për shkak të:[3]
- zbutjes së sipërfaqeve të rrugës;
- rrëshqitjve të tokës përgjatë rrugëve;
- përmbytje e kalimeve të lumenjve (urave);
- kushtet e tokës qëndrojnë të lagura përtej periudhës normale kohore.
Qëllimi kryesor i këtij operacioni ishte zgjatja e sezonit të musoneve dhe rrjedhimisht e ditëve me shi me afërsisht 30-45 ditë.[4]
Zbulimi publik
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Reporteri Jack Anderson publikoi një artikull në mars të vitit 1971, në lidhje me Operacionin Popeye (megjithëse në rubrikën e tij, operacioni titullohej "Intermediary-Compatriot"). Emri Operacioni Popeye (Pop Eye) u bë i njohur publikisht nëpërmjet një përmendjeje të shkurtër në Dokumentet e Pentagonit (Pentagon Papers)[5] dhe në një artikull të New York Times të 3 korrikut 1972 nga Seymour Hersh.[6]
Artikujt e shtypit nxitën kërkesa nga anëtarët e Kongresit të Shteteve të Bashkuara, të udhëhequr nga senatori Claiborne Pell, për më shumë informacion. Rezolutat e Dhomës së Përfaqësueseve dhe Senatit të Shteteve të Bashkuara në favor të ndalimit të luftës mjedisore u miratuan si Rezoluta e Senatit Nr. 71 e 11 korrikut 1973, HR 116 e vitit 1974, HR 329 e vitit 1974 dhe HR 28 e vitit 1975.
Statusi ligjor aktual
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Procedurat e modifikimit të motit, nëse kryhen për të arritur qëllime ushtarake, tani bien nën dispozitat e Konventës ENMOD ( Konventa mbi Ndalimin e Përdorimit Ushtarak ose Çdo Përdorimi Tjetër Armiqësor të Teknikave të Modifikimit Mjedisor).
Shiko dhe
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Shënime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- ↑ "Historical Documents - Office of the Historian". history.state.gov (në anglisht). Marrë më 2026-04-24.
- ↑ "Daytona Beach Morning Journal - Google News Archive Search". news.google.com (në anglisht). Marrë më 2026-04-24.
- ↑ "ENMOD and the US Congress". www.sunshine-project.org (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 27 gusht 2009. Marrë më 2026-04-24.
- ↑ The Encyclopedia of the Vietnam War A Political, Social, and Military History. ABC-CLIO. 2011. p. 921.
- ↑ "The Pentagon Papers, Gravel Edition, Volume 4, Chapter 2, "US Ground Strategy and Force Deployments, 1965-1968, pp. 277-604, 3rd section". www.mtholyoke.edu (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 12 qershor 2009. Marrë më 2026-04-24.
- ↑ Times, Seymour M. Hersh Special to The New York (1972-07-03). "Rainmaking Is Used As Weapon by U.S." The New York Times (në anglishte amerikane). ISSN 0362-4331. Marrë më 2026-04-24.
