Yogyakarta
Yogyakarta ꦔꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠ Ngayogyakarta
| |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Lungsod ng Yogyakarta Kota Yogyakarta | |||||
| |||||
| Mga palayaw: Kota Pelajar (Lungsod ng Estudyante), Kota Budaya (Lungsod ng Kultura), Kota Gudeg (Lungsod ng Gudeg) | |||||
| Bansag: | |||||
  Yogyakarta Lokasyon sa Java at Indonesiya  Yogyakarta Yogyakarta (Indonesya) | |||||
| Mga koordinado: 7°48′5″S 110°21′52″E / 7.80139°S 110.36444°E | |||||
| Bansa |  Indonesia | ||||
| Lalawigan | Espesyal na Rehiyon ng Yogyakarta | ||||
| Pamahalaan | |||||
| • Alkalde | Hasto Wardoyo (PDI-P) | ||||
| • Bise-Alkalde | Wawan Harmawan | ||||
| • Lehislatura | Rehiyonal na Kapulungan ng mga Kinatawan ng Lungsod ng Yogyakarta (DPRD) | ||||
| Lawak | |||||
| • Kabisera ng espesyal na rehiyon | 32.82 km2 (12.67 milya kuwadrado) | ||||
| • Metro | 2,159.1 km2 (833.6 milya kuwadrado) | ||||
| Taas | 113 m (371 tal) | ||||
| Populasyon (mid 2023 estimate) | |||||
| • Kabisera ng espesyal na rehiyon | 375,699 | ||||
| • Kapal | 11,000/km2 (30,000/milya kuwadrado) | ||||
| • Metro | 4,010,436 | ||||
| • Densidad sa metro | 1,900/km2 (4,800/milya kuwadrado) | ||||
| [1] | |||||
| Sona ng oras | UTC+7 (Oras Kanluran ng Indonesya) | ||||
| Area code | (+62) 274 | ||||
| Plaka ng sasakyan |
| ||||
| Nominal GDP[3] | 2023 | ||||
| - Kabuuan |  Rp 46.193 trillion (29th)US$ 3.031 billion Int$ 9.706 billion (PPP) | ||||
| - Bawat tao | Rp 122,951 thousand US$ 8,066Int$ 25,834 (PPP) | ||||
| - Metro | Rp 139.637 trillionUS$ 9.161 billionInt$ 29.340 billion (PPP) | ||||
| - Paglago | 6.1% | ||||
| HDI (2024) | 0.887 (1st) napakataas | ||||
| Websayt | jogjakota.go.id | ||||
_-_img_06.jpg)
Ang Yogyakarta ay ang kabisera ng Espesyal na Rehiyon ng Yogyakarta sa Indonesya, sa timog-gitnang bahagi ng isla ng Java. Bilang tanging maharlikang lungsod ng Indonesia na pinamumunuan pa rin ng isang monarkiya, ang Yogyakarta ay itinuturing na isang mahalagang sentro para sa klasikal na sining at kulturang Habanes tulad ng baleta, tela ng batik, drama, panitikan, musika, tula, panday-pilak, sining biswal, at paggawa ng mga papet ng wayang.[4] Kilala bilang sentro ng edukasyon sa Indonesya, ang Yogyakarta ay tahanan ng malaking populasyon ng mga estudyante at dose-dosenang mga paaralan at unibersidad, kabilang ang Unibersidad ng Gadjah Mada, ang pinakamalaking institusyon ng mas mataas na edukasyon sa bansa at isa sa mga pinakaprestihiyoso nito.[5][6][7]
Ang Yogyakarta ay ang kabisera ng Sultanato ng Yogyakarta at nagsilbing kabisera ng Indonesia mula 1946 hanggang 1948 noong panahon ng Pambansang Rebolusyon ng Indonesya, kung saan ang Gedung Agung ang tanggapan ng pangulo. Isa sa mga distrito sa timog-silangang Yogyakarta, ang Kota, ang kabisera ng Sultanato ng Mataram sa pagitan ng 1587 at 1613.
Ang populasyon ng lungsod ay 388,627 sa senso noong 2010,[8] at 373,589 sa senso noong 2020;[9] ang opisyal na pagtatantya noong kalagitnaan ng 2023 ay 375,699, na binubuo ng 182,840 kalalakihan at 192,859 kababaihan.[1] Kasama sa mas malawak na metropolitan area ang lungsod ng Magelang at 65 distrito sa mga rehiyon ng Sleman, Klaten, Bantul, Kulon Progo at Magelang at dating tahanan ng 4,010,436 na naninirahan noong 2010. Ang Yogyakarta ang may pinakamataas na HDI (Human Development Index) sa lahat ng mga rehiyon at lungsod sa Indonesya, na may iskor na 0.887.[10]
Etimolohiya at ortograpiya
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang Yogyakarta ay ipinangalan sa lungsod ng Ayodhya sa India, ang lugar ng kapanganakan ng bayaning si Rama na kapareho ng pangalan mula sa epikong Ramayana. Ang ibig sabihin ng Yogya ay "angkop; akma; wasto", at ang karta ay "masagana; umuunlad". Kaya, ang Yogyakarta ay nangangahulugang "[isang lungsod na] akmang umunlad".[11]
Sa mga sulat noong panahon ng kolonyal, ang lungsod ay madalas na isinusulat sa alpabetong Habanes bilang ꦔꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠ, binabasa bilang /ŋajoɡjakarta/ na may dagdag na unlaping nga-.
Sa ortograpiya noong panahong iyon, ang pansariling pangalan ay binabaybay gamit ang alpabetong Latin bilang "Jogjakarta". Habang nagbabago ang ortograpiya ng wikang Indones, ang katinig na /j/ ay isinulat gamit ang ⟨y⟩, at ang katinig na /dʒ/ ay isinulat gamit ang ⟨j⟩. Gayunpaman, ang mga personal at heograpikong pangalan ay pinayagan na mapanatili ang kanilang orihinal na baybay ayon sa kontemporaryong ortograpiyang Indones. Kaya, ang lungsod ay maaaring isulat bilang "Yogyakarta", na tapat sa orihinal nitong bigkas at sa baybay ng iskrip ng Habanes, o "Jogjakarta", na tapat sa lumang baybay ng Dutch at sumasalamin sa popular na bigkas ngayon, ngunit naiiba sa orihinal na etimolohiya ng Ayodhya. Maaaring matagpuan ang alinman sa "Yogyakarta" o "Jogjakarta" sa mga kontemporaryong dokumento.
Mga sanggunian
[baguhin | baguhin ang wikitext]- 1 2 Badan Pusat Statistik, Jakarta, 28 February 2024, Kota Yogyakarta Dalam Angka 2024 (Katalog-BPS 1102001.3471)
- 1 2 "Peraturan Walikota No. 25 Tahun 2010". Supreme Audit Agency of the Republic of Indonesia. Inarkibo mula sa orihinal noong 2022-11-10. Nakuha noong 2022-11-10.
- ↑ Gross Regional Domestic Product of Regencies/Municipalities in Indonesia 2019-2023. Jakarta: Badan Pusat Statistik. 2024.
- ↑ Frazier, Donald (11 February 2016). "On Java, a Creative Explosion in an Ancient City". The New York Times. Nakuha noong 16 December 2018.
- ↑ "Introducing UGM". Universitas Gadjah Mada. 26 March 2017. Nakuha noong 4 October 2018.
- ↑ "Top Universities in Indonesia". Top Universities. Nakuha noong 4 October 2018.
- ↑ "UGM Ranks First in Indonesia and 53rd in Asia". Southeast Asian University Consortium for Graduate Education in Agriculture and Natural Resources. 3 October 2018. Inarkibo mula sa orihinal noong 19 October 2017. Nakuha noong 26 March 2017.
- ↑ Biro Pusat Statistik, Jakarta, 2011.
- ↑ Badan Pusat Statistik, Jakarta, 2021.
- ↑ "Indeks-Pembangunan-Manusia-2014". Inarkibo mula sa orihinal noong 10 November 2016. Nakuha noong 14 February 2017.
- ↑ Pospelov, E. M. (2002). Географические названия мира. Топонимический словарь. (Geograficheskie nazvaniya mira. Toponimicheskiy slovar) [Geographical names of the world. Toponymic dictionary.] (sa wikang Ruso). Russkie slovari, Astrel, AST. p. 138. ISBN 5-17-001389-2.
