Respect

 

Letshwao le le kopang "tidimalo le tlotlo" kwa Mabitleng a Bosetšhaba a Arlington

Tlotlo. e itsiwe ka leina le lengwe le eleng tlotlo ke maikutlo kgotsa maitseo a tltlo a a itsholwang go mothong kgotsa selo se se botlhokwa mo tlotlong . Le bontsha boikutlo jwa go kgatlhegela dinonofo tse di molemo kana tsa botlhokwa. Gape ke thulaganyo ya go tlotla mongwe ka go bontsha tlhokomelo, go amega, kgotsa go akanyetsa ditlhoko tsa gagwe kgotsa maikutlo a gagwe.

Mo ditsong tse dintsi, batho ba tsewa ba tshwanelwa ke tlotlo go fitlha ba supa ka tsela e sele . Batho bangwe ba ka nna ba bona tlotlo e e kgethegileng ka ditiro tsa bone tse di tlhomang sekao kgotsa ka ditiro tsa bone mo setšhabeng. Mo "ditsong tsa tlotlo", tlotlo gantsi e bonwa ka tsela eno go na le go e neelwa ka go tlhoka go dira. Maitseo a a bontshang tlotlo a tshwana le "ke a leboga",kwa bophirima kgosa kwa lefatshe-yana la India kgotsa di tshupetso tse di bonolo tsa go tshwana le go khubama kgotsa monyenyo, go leba ka mo matlhong kgotsa go tshikinya letsogo. Ditiro tse di jalo di ka nna le ditlhaloso tse di farologaneng go ikaegile ka bokao jwa setso . Maikaelelo a bofelo ke gore batho botlhe ba tshwarwe ka tlotlo.

Di tshupetso le ditsela tse dingwe tsa go bontsha tlotlo

Puo

Tlhaloso nngwe ya tlotlo ke go ikutlwa o kgatlhegela motho kgotsa sengwe se se bakwang ke bokgoni jwa gagwe, dinonofo tsa gagwe le se a se fitlheletseng.

Tlotlo ke lefoko kgotsa polelwana (jaaka sereto se se tshwanang le " Ngaka " kgotsa sebopego sa leemedi ) se se bontshang tlotlo fa se dirisiwa go bua kgotsa go kaya motho.

Ka tlwayelo tlotlo a dirisiwa fa motho wa bo bedi kgotsa wa bo raro. Tirisa go mothong wa nntlha ga e itsege thata. Dipuo tse dingwe di na le dipopego tsa motho wa ntlha tse di kgatlhanong le tlotlo (jaaka "motlhanka wa gago yo o ikokobeditseng thata" kgotsa "motho yono yo o sa tshwanelang") tse phelelo ya tsone e leng go tokafatsa tlotlo e e amanang e e neelwang motho wa bobedi kgotsa wa boraro.

Ka sekai, ke go tlhoka tlotlo go sa dirise puo e e maitseo le mafoko a a tlotlegang fa o bua ka Sejapane le motho yo o nang le maemo a a kwa godimo mo setšhabeng. Lefoko la tlotlo "san" le ka diriswa ga sejatlhapi se buiwa.

Kwa China, go tsewa e le go tlhoka maitseo go bitsa motho ka leina la gagwe la ntlha ntle le fa motho yoo a itsiwe ke sebui ka lobaka lo loleele. Mo maemong a a amanang le tiro, batho ba bitsana ka direto tsa bone. Kwa gae ba bitsana ka . Mo setsong sa Ba-China, gantsi batho ba bitsa ditsala tsa bone ba re ke bana ba bannye le ba bagolo le fa ba le bannye ka dikgwedi di le mmalwa fela kgotsa ba le bagolo. Fa Ba-China ba botsa dingwaga tsa motho, gantsi ba dira jalo gore ba itse gore ba ka bitsa motho yoo jang.

Mosadi a ama dinao tsa monna wa gagwe

Mo ditsong tsa Boiselamo, go na le ditsela tse dintsi tsa go bontsha batho tlotlo. Ka sekai, motho a ka atla diatla tsa batsadi, borremogolo kgotsa barutabana. E anelwa mo mafokong a ga Muhammad "Go nyenya ga gago mo sefatlhegong sa ga morwarraago ke bopelotshweu". Gape go botlhokwa gore Mamoseleme a tshware Quran ka kelotlhoko e kgolo, ka gonne e tsewa e le lefoko la Modimo. Ditiro tse di jaaka go e baya fa fatshe kgotsa go e tshwara ka diatla tse di seng phepa di thibetswe mme di tshwanetse go latelwa ke thapelo ya boitshwarelo .

Kwa India, go tlwaelegile gore, ka ntlha ya tlotlo, fa leoto la motho le ama buka kgotsa sengwe le sengwe se se kwadilweng ka phoso (se se tsewang e le diponatshegelo tsa ga Saraswati, modimogadi wa kitso) kgotsa mmele wa motho yo mongwe, go tla latelwa ke go kopa maitshwarelo ka tsela ya go supa seatla se le sengwe fela ( pranāma, the first hand dintlha tsa menwana mme morago ga moo phatla le/kgotsa sehuba. Seno gape se ama madi, a a tsewang e le ponatshegelo ya modimogadi wa khumo, Lakshmi . Pranāma, kana go ama maoto mo setsong sa Baindia ke sesupo sa tlotlo. Ka sekai, fa ngwana a dumedisa borraagwemogolo, gantsi ba tla ama diatla tsa bone mo dinaong tsa borraagwemogolo. Mo setsong sa Baindia, go dumelwa gore dinao ke motswedi wa lorato le maatla.

Metsamao le ditiragalo tsa mmele di le dintsi tse di dirisiwang kwa Bophirima di ka tsewa e le go tlhoka tlotlo kwa Japan. Ka sekai, ga wa tshwanela go supa motho ka tlhamalalo. Fa o dumedisa kgotsa o leboga, go ka nna tshotlo fa motho yo o tlase a sa obamelo tlase go feta yo o mo godimo. Boleele jwa nako le maemo a go obama di laolwa ke dilo di le dintsi jaaka dingwaga le maemo a tiro. Ditshupo dingwe tsa tlotlo di tebang le basadi fela. Fa mosadi a sa tlotse ditlolo tsa sefahlego kgotsa a sa apara bra, batho ba ka nna ba bona fa a sa itlhomphe mo tirong kgotsa gore ga a tshetse tsela e a lebegang ka yone tsia.Tempolete:VirtuesGo tlotla ba bangwe gantsi go tsewa e le bontle kgotsa nonofo ya semelo. Aristotle o ne a nganga ka bontle jono jaaka motheo wa tshiamiso ka bojone, a bolela mo go Nicomachean Ethics gore "tshiamiso, e le nosi ya bontle, e akanngwa e le 'molemo wa yo mongwe', ka gonne e amana le moagelani wa rona; ka gonne e dira se se mosola mo go yo mongwe, e ka tswa e le mmusi kgotsa molekane wa gagwe. mo go ene le mo ditsaleng tsa gagwe, mme motho yo o gaisang ga se yo o dirisang bontle jwa gagwe mo go ene mme ke yo o bo dirisang mo go yo mongwe ka gonne seno ke tiro e e bokete."

Rafilosofi Immanuel Kant o ne a dira gore bontle jwa tlotlo e nne konokono ya Taelo ya gagwe ya Kgaoganyo :

Ka jalo dira gore o tshware botho... ka metlha ka nako e le nngwe jaaka boikaelelo, le ka motlha e seng fela jaaka tsela.

John Stuart Mill o ne a buelela gore bontle jono e nne molaomotheo o o laolang wa boitshwaro jwa loago ka kakaretso go na le gore e nne bontle jwa motho ka namana fela. Mo go On Liberty, Mill o ne a bolela gore "boikaelelo bo le bongwe fela jo maatla a ka dirisiwang ka tshwanelo mo leloko lengwe le lengwe la setšhaba se se tlhabologileng, kgatlhanong le thato ya gagwe, ke go thibela go utlwisa ba bangwe botlhoko."

Sign in São João da Barra saying "respect if you want to be respected"

Setso sa China

Mo setsong sa Ba-China, go obama ka kakaretso go beetswe fela e le sesupo sa go tlotla bagolwane le bagologolwane. Fa di obama, di baya seatla sa seatla sa moja mo seatleng sa molema go lekana le mpa. Fa bora bo le boteng, ke gone ba bontshang tlotlo e e oketsegileng.

Ka tlwaelo, go ne go sa tshwarana ka diatla thata mo setsong sa Ba-China. Le fa go ntse jalo, jaanong go itshupa gono go dirisiwa thata mo bathong, segolobogolo fa ba dumedisa batho ba Bophirima kgotsa batswakwa ba bangwe. Batho ba le bantsi ba Bophirima ba ka nna ba fitlhela go tshwarana ka diatla ga Ba-China go le goleele thata kana go le bokoa thata, mme seno ke ka gonne batho ba China ba tsaya gore go tshwarana ka diatla go go bokoa ke go bontsha boikokobetso le tlotlo.

Kowtowing, kana go khubama le go obama thata mo e leng gore phatla ya motho e ama fa fatshe, go dirwa ka nako ya kobamelo kwa ditempeleng. Kowtowing ke sesupo se se maatla se se diretsweng fela bogolo jang go tlotla baswi kana go ntsha tlotlo e e tseneletseng kwa tempeleng.

Melao e mentsi ya boitshwaro e dikologa basha go bontsha batho ba ba godileng tlotlo. Filial piety ke nonofo ya go nna le tlotlo mo bagologolwaneng, mo lelapeng le mo bagolwaneng. Jaaka mo ditsong tse dintsi, go lebeletswe gore batho ba ba botlana ba China ba diegetse batho ba ba godileng, ba ba letle go bua pele, ba nne fa fatshe morago ga bone, mme ba se ka ba ba ganetsa. Ka dinako tse dingwe fa motho yo o godileng a tsena mo phaposing, mongwe le mongwe o a ema. Gantsi batho ba itsisiwe go tswa mo go yo mogolo go ya kwa go yo mmotlana. Gantsi, batho ba ba botlana ba tla dira sotlhe se ba ka se kgonang go bulela bagolwane ba bone dikgoro mme ba se ka ba kgabaganya maoto fa pele ga bone. Fa o ntse o gola go lebeletswe gore o tshwarwe ka tlotlo e e oketsegileng.

Setso sa Baamerika

Mo merafeng e le mentsi ya batho ba naga ya Amerika, tlotlo e tsewa e le boitsholo jo bo rutang batho ba naga ka setso sa bone . Boleng jo jwa maitsholo bo tsewa jaaka thulaganyo e e tlhotlheletsang go tsaya karolo mo setšhabeng mme gape e thusa batho go tlhabologa le go kopanngwa mo setsong sa bona. Ka lebaka le, boleng jwa tlotlo bo rutwa mo bongwaneng.

Tlotlo jaaka mofuta wa maitsholo le go tsaya karolo go botlhokwa thata jaaka motheo wa ka fao bana ba tshwanetseng go itshwara ka teng mo setšhabeng sa bona. Bana ba dira ditiro tse di godileng tse di jaaka go apeela lelapa, go phepafatsa le go feela ntlo, go tlhokomela balekane ba masea, le tiro ya dijalo. Bana ba tlholego ba ithuta go leba go tsaya karolo ga bona mo ditirong tse jaaka kemedi ya tlotlo. Ka go bontsha tlotlo ka go nna le seabe mo ditirong, bana ba ithuta ngwao mme gape ba a e tshela. 

Bona gape

• Ditekelelo tsa ga Asch
• Tshekegelo tsebe
• Seriti
• Maitseo
  • Setlhopha:Ditshegofatso tsa loago
  • Maitseo kwa Asia
• Molao wa Sekagouta
• Boitshupo (saense ya loago)
• Taolo ya maikutlo
• Tekeletso ya Milgram
• Molawana wa go se nne bogale
• Kagiso Lorato Kutlwano Tlotlo
• Kgopolo ya papiso ya loago
• Loso lwa loago
• Tshegetso ya loago
• Boleng (maitsholo le saense ya loago)

Puiso e nngwe

• Beach, Mary Catherine; Duggan, Patrick S.; Cassel, Christine K.; Geller, Gail (2007). "What Does 'Respect' Mean? Exploring the Moral Obligation of Health Professionals to Respect Patients". Journal of General Internal Medicine. Springer Science and Business Media LLC. 22 (5): 692–695. doi:10.1007/s11606-006-0054-7. ISSN 0884-8734. PMC 1852905. PMID 17443381.
•  
• Farid, Sana (2005). "Respect". Beyond Intractability.
• Gross, David (12 November 2020). "Notes on Respect-for-Others". Archived from the original on 27 August 2026. Retrieved 26 August 2026. {{cite journal}}: Cite journal requires |journal= (help)
•  
• Milgram, Stanley (1974). Obedience to Authority: An Experimental View.
• Rand, Ayn (1964). "The Objectivist Ethics". The Virtue of Selfishness.
• Rawls, John (1971). A Theory of Justice. Belknap Press. ISBN 978-0-674-00078-0.